Oqaluttuat ilumuunngitsut salloqittaatillu nutaarsiassanut tatiginartunut inuillu attaveqaqatigiittarfiini allagarsiussanut akulerutsinneqartarput, taakkulu avissaartinnissaat ajornakusoorsinnaavoq. Oqaluttuat amerlasuut misigissutsikkut sakkortuumik sunniiniutaasarput. Kamannerusinnaapput, ernumaneq tunniutiinnarnerilluunniit. Qisuariapallakkaangatta misigissutsitigulluunniit eqqortikkaangatta isornartorsiuivallaarneq ajorpugut.
Ilinnut piffissaqarfigigit. Unikaallagit. Eqqarsarluarit.

Imaaliornikkut oqaluttuat ilumuunngitsut salloqittaatillu upperilernissaannut uukapaatinneqarsinnaavugut
Avataaneersut piviusunik paasinnittarnerput isummertarnerpullu eqqorniarlugu uukapaatinniarsinnaavaatigut. Ilaatigut oqaluttuanik ilumuunngitsunik ilaannaasumilluunniit ilumoortunik, saqqummiussat equtillugit tigusiffigalugilluunniit taamaaliortarput. Oqallinnerup sangutinnissaa innuttaasunillu avissaartuutsitsinissaq siunertarineqartarpoq. Oqaluttualiarineqartut nalinginnaasumik qulequttanut oqallisigineqareersunut tunngasarput.

Soqutiginnilersinniarluta periaatsit assigiinngitsut atorneqartarput. Periaatsit ilaanni misigissutsigut toqqaannartumik sunnerniarneqartarput. Assit, qulequttat, oqaaseqaatit allallu atorlugit oqariartuutit misigissutsinut eqquisarneri sakkortunerulersinneqartarput, aammalu atuarnissamut, likep toornissaanut ingerlatitseqqinnissamullu ussertarluta. Inuit attaveqaqatigiittarfiisigut malitassat soqutiginnilersitsisussanngorlugit ilusiligaasarput, tamannalu oqaluttuanik siaruarterinissamut atorluarneqarsinnaasarpoq. Taamaattumik oqaluttuat ilinnut ersilersitsisut, kamalersitsisut, nakkartitsisut misigissutsinilluunniit sakkortuunik allanik pilersitsisut immikkut eqqumaffigissavatit.

Periaaseq atorneqartoq alla tassaavoq saaffigisanut aalajangersimasunut oqaluttuanik naleqqussaasarneq. Periaaseq taanna saaffigisanut aalajangersimasunut naleqqussaasarnermik taaneqartarpoq. Piaaraluni paasissutissanik ilumuunngitsunik salloqittaatinilluunniit – paatsiveerussaalluni paasititsissutinik – siaruarterinermi, oqaluttuat soorlu inuit attaveqaqatigiittarfiini ataatsimoortunut aalajangersimasunut naleqqussarneqartarput, tamatumalu kingorna tulleriaarlugit anguniagaqarfiusumillu siaruarterneqartarlutik.
Periaatsit pingajuattut oqaluttuap ataatsimik oqariartuutillip saqqummiuttuarneratigut upperinnilernissamut uukapaatitsiniutitut atorneqartarpoq. Oqaluttuaq ataaseq iserfissani assigiinngitsorpassuarni takusinnaagaangatsigu, ilumoortuunngikkaluaq ilumoortuusoralugu upperilersinnaasarparput.

Imminut aperisarit:

• Oqaluttuaq misigissutsinik sakkortuunik pilersitsiva?
• Oqaluttuaq salloqittaataasinnaava imaluunniit ersinngitsumik siunertaqarfiua?
• Oqaluttuaq oqallinneq sangutinniarlugu, taamaalillunilu pissusiviusunik nalornilersitsiniarluni imaluunniit oqartussaasunut, politikerinut inuiaqatigiinniluunniit ataatsimoortunut tatiginnikkunnaarsitsiniarluni ikkunneqarsimasinnaava?

Illit ingerlatitseqqiinissat anguniarlugu, avataaneersut ilumuunngitsunik salloqittaatinillu siaruarterisinnaapput.Oqaluttuat pingaartumik inuit nalinginnaasut upperinnillutik ingerlatitseqqiisinnaagaangata sunniuteqartarput. Oqaluttuaq illit ilisarisimasanniit ingerlateqqinneqarsimappat, oqaluttuap uppernassusiata paasineqarnissaa ajornarnerulertarpoq.

Oqaluttuamik ikinngutinnut imaluunniit inuit attaveqaqatigiittarfii aqqutigalugit ingerlatitseqqiinnginninni eqqarsaqqaarit.

Imaaliortoqarneratigut oqaluttuanik ilumuunngitsunik salloqittaatinillu ingerlatitseqqiinissamut uukapaatinneqartarpugut
Avataaneersut inuit nalinginnaalluinnartut akunnerminni ingerlatitseeqattaarnissaat siunertaralugu oqaluttuanik ilumuunngitsunik salloqittaatinillu suliaqartarput. Oqaluttuamik ingerlatitseqqiisut amerliartornerini oqaluttuaq uppernarsiartortarpoq sunniutaalu annertunerulertarluni.

Avataaniit sunniiniat oqaluttuamut upperinnilersinniarluta attaveqaatitsinnullu ingerlatitseqqiisinniarluta tarnikkut sanngiiffiit nalinginnaasut atortarpaat. Paasissutissanut namminneerluta isummatsinnut naleqartitatsinnullu naleqquttunut uppiasuuvugut. Taamaattumik oqaluttuat saaffigisanut aalajangersimasunut immikkut toqqakkanut naleqqussarneqartarput siaruarterneqartarlutillu.

Oqaluttuat misigissutsinik sakkortuunik pinngortitsisut annertuumik soqutiginnilersittarpaatigut like-millu toorsitittarluta, oqaaseqartilluta ingerlatitseqqiinissarpullu angusarlugu. Taamaattumik oqaluttuat akuttunngitsumik misigissutsitsinnut eqquiniutaasarput. Tassani assit videollu pingaaruteqartarput. Silassorissuusiap (AI) ineriartornerani assit, videot nipillu piviusorpalaarnerat, taamaalillunilu ingerlatitseqqinneqarsinnaanissaannut naleqqunnerulernerat annertusiartorpoq.

Tamakku tamarmik inuit attaveqaqatigiittarfiini isersimanitsinni paasissutissanik pissarsiortornitta ingerlaavarnerisigut sakkortunerulersinneqartarput, taamaalillunilu eqqarsarluarsinnaanerput ajornarnerulertarpoq.

Tamakkununnga tamanut tarnip pissusiata qisuariartarnera ilisimaneqarluartoq tunuliaqutarineqarpoq. Paasissutissiinerluttarnermi pisuutitsiniarnermilu attaveqarusunnerput, poqersutut misigerusunnerput ataatsimooqatitsinnillu illersuerusunnerput eqqorniarneqartarput. Taamaalilluni pissaanillit avataaneersut soqutigisaannut iluaqutaasussamik inuit eqqarsalersinneqarsinnaapput, misigilersinneqarsinnaapput iliuuseqarsinnaallutillu.

Oqaluttuanik pingaartumik inuit attaveqaqatigiittarfiisigut ingerlatitseqqiinnginninni unikaallannissaq ileqquliuguk. Imminut aperigit:

• Imarisaanut akisussaasuullunga oqarsinnaavunga? Allannera tamaat atuarpara, imaluunniit paasinngisannik ingerlatitseqqiisoorsinnaavunga?
• Oqaluttuaq ingerlateqqikkukku kimut iluaqutaassava?
• Oqaluttuap ingerlateqqinneratigut avissaartuutsitseqataassaanga imaluunniit pissarsiffiusumik oqallinnissamut akornuseeqataassaanga?

Inuit attaveqaqatigiittarfiisa imaat nutaarsiassalerisuni nalinginnaasuni pisartutut piviusunik misissuiffiusanngillat. Taamaattumik kina oqaluttuamik nassiussisuunersoq paasiuminaassinnaavoq. Inuit attaveqaqatigiittarfianni oqaluttuanik ilumuunngitsunik salloqittaatinilluunniit, upperineqarsinnaasutut imalinnik siaruarterinissaq ajornanngitsuararsuuvoq. Taamaattumik ingerlatitseqqiinnginninni nassiussisup kinaaneranik oqaluttuallu suminngaanneerneranik misissueqqaarnissat pingaaruteqarpoq.

Nassiussisoq tusarfillu paasiuminaallisarniarlugit inuit attaveqaqatigiittarfiisa ilusaat imatut atorneqartarput
Inuit attaveqaqatigiittarfii aaqqissuisoqanngillat. Taamaattumik imarititassat naliliiffigineqaratik ilumoornerilu misissorneqaratik saqqummiunneqarsinnaapput. Taamaalilluni oqaluttuat ilumuunngitsut imaluunniit salloqittaalluni paasissutissiisarnerit siaruarterneqarnissaat ajornanngitsuararsuuvoq.

Inuit attaveqaqatigiittarfianni naatsorsueriaatsit aalajangersimasut takusinnaasatsinnik aalajangiisarput. Uagutsinnut toorsititsisunik, ingerlatitseqqiipallatsitsisunik isiginnaaginnarnissatsinnillu takutitsisussanngorlutik ilusiligaasarput. Pingaartumik imaat, misigissutsinik sakkortuunik pilersitsisut uniffigisarpagut. Taamaattumik assigiinngiiaarnerusunik piviusunillu tunngaveqarnerusunik imallit nutaarsiassanik takunniffigisinnaasatsinniit tammapallassinnaasarput.

Inuit attaveqaqatigiittarfii paasissutissarparujussuarnik imaqarput. Imaat assigiinngitsorpassuarneertarput, taakkunanilu oqaluttuat paasissutissallu immikkoortuinik saqqummertoqartarpoq. Tamatuma peqatigisaanik inuit attaveqaqatigiittarfii iliuuseqapallannissatsinnik anguniagaqarfiullutik ilusiligaasarput. Tamakkorpassuit peqqutaallutik inuit attaveqaqatigiittarfii oqaluttuanik eqqunngitsunik salloqittaatinillu, sukkasuumik isornartoqartinneqaratillu ingerlateqqinneqapallattartunik siaruarteriffissatut pitsaalluinnartuupput.

Inuit attaveqaqatigiittarfiini kinaassuserpiaq toqqorlugu allaasuusaartoqarsinnaavoq. Avataaniit sunniiniat kinaassuseq salloqittaatigalugu, aammalu attaveqaatit ingerlaannartut – botnetværkinik taaguutillit – atorlugit oqaluttuanik eqqunngitsunik salloqittaatinillu ikkussisarput. Ingerlaavartumik ingerlatitseqqiisarnikkut oqaaseqaateqartarnikkullu oqaluttualiarineqartut, imaluunniit oqaluttuat pioreersut, oqariartuutiminnut tapersiissutaasinnaasut takorluuilersitsillutik tapersersuinermik annertuumik angusaqarsinnaapput.

Imminut aperigit:

• Kina nassiussisuua?
• Oqaluttuaq paasissutissalluunniit suminngaanneerpat? Tusarfik tatigineqarsinnaava?
• Oqaluttuaq inuit attaveqatigiittarfiisa avataanni allani nassaassaava, soorlu tusagassiorfinni nalinginnaasuni?

Paasissutissanik ujaarleraangavit sissuertarit – ataatsimoornerput paariuk (Naqitaq)