Nalunaarusiat tamanut saqqummiunneqarnissaasa kinguaattooqqinnerat – Naartunaveersaasersuisimanermut suliaq

Naalakkersuisut ajuusaarutigalugu nalunaarutigissavaat, naartunaveersaasersuisimanermut suliamut tunngatillugu, inuit pisinnaatitaaffiinnut immikkut ilisimasalinnut misissuisitsinerisa allaaserineqarnerinut nalunaarusiarineqartut marluusut tamanut saqqummiunneqarnissaasa peqquteqavissumik kinguaattooqqinneri.

Nalunaarusiat nutserneqarnerini piffissamik naatsorsuutigisamit annertunerujussuarmik atuisoqartariaqarnera pissutaasut ilagaat.

Nalunaarusiat taakkua marluk inatsisitigut qaffasissumik suliaapput, nutserniarnerilu pisariusut, unammillernartut, piffissartornartullu paasinarsisimalluni. Nalunaarusiat oqaatsini pingasuni saqqummissapput – Kalaallisut, qallunaatut, tuluttullu. Taakku tamarmik qaffasissumik pitsaassuseqartussaapput. Taamaattumik nutsikkat pitsaassutsikkut qulakkeerneqarnissaat pingaaruteqarpoq, tamannalu aamma naatsorsuutigeqqaakkamit sivisunerusumik suliassaasoq paasinarsisimalluni.

Taassuma saniatigut nalunaarusiat massakkut pitsaassutsikkut nalilerneqarput, taannalu pereerpat ilisimatuunit nanginneqassallutik. Nutserinermik suliaqarnerup saniatigut tamanna ingerlanneqarpoq.

Tamanna eqqarsaatigalugu Naalakkersuisunut pingaaruteqarpoq, suliamik taamak pingaaruteqartigisumik pisariutigisumillu suliaq torersumik eqqortumillu suliarineqartariaqartoq. 
Tamanna pillugu Naalakkersuisup suliassaqarfimmut akisusussaasup Naalakkersuisut sinnerlugit nalilerpaa, suliat tamakkerlugit naammassineqarnissaasa tungaannut tamanut saqqummiussinissaq kinguartinneqartariaqartoq.

”Nalunaarutit tamanut saqqummiunneqarnissaat kinguarteqqittariaqarneri Naalakkersuisut ajuusaarutigisorujussuuaat, kisiannili suliap iluamik suliarineqarnissaanut, pitsaassutsimillu qulakkeerinnereernerup kingorna suliassamut piffissaq annertunerusoq pisariaqartinneqartoq nalilerparput. Pisimasut erloqinarput, Naalakkersuisullu tamanna paasilluaqqissaarpaat. Taamaammat arnat pineqartut ajunnginnerpaamik pineqarnissaat eqqarsaatigalugu, suliallu ilungersunarnera aallaavigalugu tamaaliussalluta aalajangerpugut. Suliaq pimoorullugu ingerlanneqarpoq kukkusumillu naammassineqannginnissaa anguniarneqarluni. Piaaraluni kinguartitsisoqarneq ajorpoq, sulialliuku erloqinartumik pisimasoqarneranik tunngavillit, peqqissaarullugit suliarineqqarnissaat pingaaruteqartorujussuusoq. Nukingerpallaarutta, kukkuluttornissaq aamma qaninnerussaaq. Tamanna kissaatiginngilarput. Nalunaarusiat piaaraluni, kusananngitsunillu siunertaqarluni saqqummiunnaveersaarneqanngitsoq, erseqqissassavarput.
Paasisinnaavarput utaqqikatattoqarnera, taamaattorli iliuuserineqarsinnaasut ilungersunartut kingorna suliap annertussusaasa eqqarsaatigalugu piffissaq tuaviorluni suliffiusinnaagaluartoq peqqissaarullugit suliassaaneri aamma pingaaruteqartorujussuuvoq. Pingaarnermi tassaavoq Arnat taamanikkut ilaatigut niviarsiaraasut aqqusaarsimasaat annernaqisut oqaluttuaallu ataqqillugit suliamik pimoorussilluta sulisugut, pingaarnerpaajutissinnaanngilarput politikkerit piumasaat malinniarlugu tuaviupiluttumik sulinissarput. Ikilerneqarsimasut uani pingaarnerpaajupput suliallu aallartinneranut aamma naammassinissaanut taakkorpiaapput pingaarnerpaajusussat. Tamanna tamanit ataqqineqartariaqarpoq.”

Suliat tamarmik naammassineqarpata nalunaarusiat Naalakkersuisunut aamma Inatsisartunut saqqummiunneqassapput, kingornalu tamanut saqqummiunneqarlutik. Taamatut tulleriinnilimmik.

Taamaalilluni piffissaliussaq nutartigaq imaalerpoq:

Naalakkersuisut naatsorsuutigaat, nalunaarusiat august-ip naanerani tamanut saqqummiunneqarsinnaassasut, tassanilu Meeqqanut, Inuusuttunut, Inatsisit Atuutsinneqarnerannut Naligiissitaanermullu Naalakkersuisoq Mariane Paviasen Jensen, tusagassiortunik katersortitsilluni nalunaarusiani inerniliussat saqqummiutissallugit.

Qaqugu, sumilu pissanersoq Naalakkersuisut ersarinnerusumik paasissutissiiumaarput. Erseqqissaatigineqassaaq, piffissaliussami ullut taaneqartut missiliuussaammata.

Paasissutissat

• 1960-ikkunnit ullumikkumut Naartunaveersaasersuisimanermut suliami, allatigullu naartunaveersaasersuisimanermi inuit pisinnaatitaaffiinut tunngasortaannik immikkut ilisimasalinnik misissuisitsinissaq Naalakkersuisut aallartinnikuuaat.
• Nunarsuatsinni tamarmi atuuttunik inuit pisinnaatitaaffiinik, nunallu inoqqaavisa pisinnaatitaaffiinik unioqqutitsisoqarsimanersoq immikkut ilisimasallit misissuinerisa qulaajassavaat. Taassuma saniatigut unioqqutitsinerit inuiannik toqoraanerup isumasiorneranut naapertuunnersut nalilerneqassaaq.
• Suliatigut periusissap isumaqatigiinngissutiginera patsisaalluni, nalunaarusiat marluk Naalakkersuisunut tunniunneqarput. Nalunaarusiat marluullutik Naalakkersuisunit oqaluuserineqassaput.
• Nalunaarusiat marluullutik pitsaassutsikkut qulakkeerniarlugit suliarineqarput, tassanilu periutsit aamma suliatigut paasisimasaqarneq ilisimatuunit allanit nalilersorneqarlutik. Tassani nalunaarusiani suliatigut paasisimasaqarneq apeqquserneqassasoq Naalakkersuisunit kissaatigineqannginneranik patsiseqarpoq.
• Pitsaassutsikkut qulakkeerinermik nangitsineq naammassineqareerpat nalunaarusiat marluullutik Naalakkersuisunut, Inatsisartunut, taakkulu kingorna tamanut saqqummiunneqassapput – taamatut tulleriinnilimmik.

Paasissutissanik annertunerusunik pissarsiniaruit Naalakkersuisut allatsia Paarna Deemand Christiansen attavigineqarsinnaavoq ugguna: padc@nanoq.gl.