Quppernerup imarisaanut ingerlaqqigit
Oqaaseq toqqaruk

Kalaallisut ( Toqqarneqarpoq )

Qallunaatut

Imarisassat tusarnaarlugit atuarlugit

Naalakkersuisut qanimut Kommune Qeqertalik aamma Qeqqata Kommunia suleqatigalugit Nunamik Allanngutsaaliukkamik nutaamik Kalaallit Nunatta kitaani pilersitsilerput

Nassiussisuuvoq: Avatangiisinut, Pinngortitamut, Nukissiuutinut Ilisimatusarnermullu Naalakkersuisoqarfik

Naalakkersuisut Kalaallit Nunatta kitaani Nunamik Allangutsaaliukkamik, 1. juuni 2026 aallarnerfigalugu atuutilersussamik pilersitsisoqarnissaa aalajangiiffigaat. Ukiut 50-it sinnerlugit ingerlanerini Kalaallit Nunatsinni siullersaq pilersinneqassaaq – Nunatsinnilu nammineerluni ineriartortitaasa siullersaat. Nuna Allanngutsaaliugaq 22.249,80 km²-inik annertussuseqarpoq, Kalaallit Nunatta kitaani Kangerlussuup aamma Qeqertarsuup Tunuata akornanni sermersuup tungaani aammalu sermersuup ilangaatsiaani inissisimalluni.

Sumiiffimmi pinngortitap nunallu kinguaatsinnut tulliuttunut allanngutsaaliorneqarnissaa, innuttaasut sumiiffimmi atuinerminnik nalinginnaasumik ingerlatsiinnarnissaannut periarfissanik qulakkeerinnissaaq, taamatullu takornariartitsinerup najukkani inuiaqatitsinnut iluaqutaasumik ineriartorsinnaanissaa siunertarineqarpoq.

“Kalaallit Nunatta kitaani Nunap Allanngutsaaliukkap pilersinneqarnera, pinngortitami immikkut ittut nalillit illersorneqarnissaat maanna pilersinneqarneranut kinguaariinnut iluaqutaasussaq alloriarfiuvoq pingaarutilik. Nuna Allanngutsaaliugaq, Kalaallit Nunatta pilersitaa, qulakkeerneqarpoq innuttaasut ileqqoreriikkamisut sumiiffimmik ornittakkaminni atuiinnarsinnaanerinik, tamatumalu peqatigisaanik najukkani ineriartornissamut piujuartitsiviusumillu takornariartitsinissamut periarfissanik nutaanik pilersitsissaagut,” Avatangiisinut, Pinngortitamut, Nukissiuutinut Ilisimatusarnermullu Naalakkersuisoq Jørgen Rosbach oqarpoq.

Sumiiffik Kalaallit Nunatta kitaani kangerloqarfiit qinngortuut aqqutigalugit sermersuarmit, sisujartortumiit nunat qanittumi qulaarneqarsimasut aqqutigalugit, sinerissap nunataanut naasoqarnerusumi inissisimavoq. Nunatta allanngorarfii uumassusilinnik peqarluarpoq, taakkununngalu uumassusillit qaqutigoortut nungutaanissamullu ulorianartorsiortut, aammalu uumassusillit arlallit, ukiorpassuarni najugaqartunit atugaasimasut ilaapput. Innuttaasut sumiiffimmi angalasinnaaneri, piniarsinnaaneri, aalisarsinnaaneri nuniassinnaanerilu allannguuteqaratik ingerlaannassapput. Taamaallaat sumiiffiit immikkoortuini ikittuni, killilikkanilu piffissani aaliangersimasuinnarni uumassusilinnik sunnertiasunik, soorlu puisinik qasigissanik, nunap nerlerinik, qeerlutuunik imarmiunik isasunik aammalu tuttunik piffissani piaqqiorfiusuni killilersuigallartoqartassaaq.

”2020-mili Kommunit nunatsinni nunamik allanngutsaaliukkamik pilersitsinissamik kissaateqarlutik saqqummiussimmata, ilisimatusartut, innuttaasut najugaqartut, piniartut suliallillu allat ilisimasaminnik, paasisimasaminnik tunniusimanerminnillu, nunap allanngutsaaliukkap isorartussusissaanik imassaanillu toqqaannartumik tapersiiffiusunik immersuisimapput. Uatsinnut pingaaruteqarluinnarsimavoq, innuttaasut ilisimasaat tusaaneqarnissaat kisiat pinnagu kisiannili aamma inaarutaasumik inerneranut piviusumik sunniuteqarsimallutik qulakkeernissaa, taamaalilluta nuna allanngutsaaliugaq, sumiiffiup maanna siunissamilu nalinginnaasumik atorneqarnissaanik eqqarsaateqarfiusussaq qulakkeerniassagatsigu”, Kommune Qeqertalimmi borgmesteri Simigaq Heilmann oqarpoq.

Nuna allanngutsaaliukkap pilersinneqarnissaanut piareersaatit 2020-mi Kommune Qeqertalimmit, Qeqqata Kommunianit aamma Wild Nature Foundation-imit aallartinneqarput. Naalakkersuisut EU-mi Grøn Vækst-programmimit tapiiffigineqarnerminni nuna allanngutsaaliugaq pillugu suliassat annersaannut aningaasalersuinissaq qulakkeerpaat. Pilersaarummi Kalaallit Nunatsinni suliniutit mingutsitsinngitsut tapersersorneqarput, taakkununngalu uumassusillit assigiinngisitaarnerinik illersuineq aamma piujuartitsiffiusumik inuussutissarsiornermik ineriartortitsinerit ilaatinneqarput.

Kalaallit Nunatta EU-mit tapiiffigineqarnermi suliniutit pimoorussiffiusut, pinngortitamik illersuinermik aammalu najukkani ineriartorfissanik nutaanik piujuartitsiffiusunillu – ilaatigut takornariaqarnerup iluani – periarfissaqarfigisagut naammassisinnaalerpai. Nuna Allanngutsaaliugaq nunatsinni innuttaasut suliniutigaat, tassanilu najugaqartut piginnittuunerat ersarippoq, aammalu EU-p suleqatigineqarnerani nunani tamalaani suleqataasut qanoq iliorlutik Kalaallit Nunatta nammineerluni tulleriiaagaanut ineriartortitsinermilu anguniagaanut tapersiisinnaanersut takutinneqarput.

Suliap aallartinneqarnerata kingorna ilisimasanik katersuineq annertooq, 2022-mi, 2023-mi aamma 2025-mi kommunini innuttaasunik ataatsimiititsinerit, kiisalu 2025-mi decembarimiit 2026-mi martsimut tamanut ammasumik tusarniaaneq ingerlanneqarput. Tusarniaanermi akissuteqaateqartoqarnerata kingunerisaanik nalunaarut Naalakkersuisunut saqqummiunneqannginnermini akuerineqannginnerinilu iluarsaanneqarpoq.

”Nunatsinni Nuna Allanngutsaaliugaq, Kalaallit Nunatsinni pinngortitami immikkut ittumik nalillit asseqannginnersaasa illersorneqarnissaannut iluaqutaanissaa, tamatumalu peqatigisaanik sumiiffiup kinguaariinni tulleriinni piniarnikkut aalisarnikkullu atuisarnerattut nalinginnaasumik innuttaasut atuisinnaanissaata eqqarsaatigineqarnissaa Qeqqata Kommuniata pingaartissimavaa. Nuna allanngutsaaliugaq sumiiffimmi takornariaqarnermik ineriartortitsinermik nukittorsaanissamut, tamatumalu peqatigisaanik najugaqartut kissaataat naleqartitattalu, siunissami ungasinnerusumi inuiaqatigiinnut najugaqartunut nalilinnik pilersitsiviusumik ingerlanneqarnissaanut periarfissaqarfiusutut isigaarput”, Qeqqata Kommuniani borgmesteri Malik Berthelsen oqarpoq.

Naalakkersuisoqarfiup kommunillu marluusut nunamut allanngutsaaliukkamut aqutsisoqatigiinni qanimut suleqatigiillutik, taamaalillutillu siunissami ingerlatsinermi nunami allanngutsaaliukkami siunertaq naapertorlugu, kiisalu maanna siunissami kinguaariinnut pinngortitamullu iluaqutaasumik ingerlateqqissavaat.

Suliassat siulliit ilaattut Nuna Allanngutsaaliugaq kalaallisut taaguuserneqassaaq, aammalu innuttaasut siunissami qanittumi taaguutissamik unammisitsinermut peqataaqqullugit kaammattorneqarput – kingusinnerusukkut annertunerusumik paasissutissiisoqassaaq.

Attaveqarfissaq: Avatangiisinut, Pinngortitamut, Nukissiuutinut Ilisimatusarnermullu Naalakkersuisoqarfik, pan@nanoq.gl

Kalaallit Nunaata kitaani Nuna Allanngutsaaliugaq – naatsumik oqaluttuaralugu

Kalaallit Nunaata kitaani Nuna Allanngutsaaliugaq pillugu paasissutissat
Annertussuseq: 22.249,80 km²
Inissisimaffia: Kalaallit Nunaata kitaa, Kangerlussuup aamma Qeqertarsuup Tunuata akornanni
Ulloq atuutilerfissaa: 1. juuni 2026
Suliniuteqartut: Kommune Qeqertalik, Qeqqata Kommunia aamma Wild Nature Foundation
Aningaasaliisoq: EU Grøn Vækst

Nunami Allanngutsaaliukkami siunertat pingaarnerit pingasut: Pinngortitamik illersuineq, najugaqartut atuinerat takornariaqarnerlu oqimaaqatigiissut
Kalaallit Nunaata kitaani Nuna Allanngutsaaliugaq Kangerlussuup Qeqertarsuullu Tunuani sumiiffimmi annertuumiippoq, taannalu pilersinneqarpoq:

  • Uumassusillit assigiinngisitaarnerinik, nunatani asseqanngitsunik, uumasunik, pinngortitap pissusianik kulturikkullu eqqaassutissanik illersuinerup ingerlaannarnissaata qulakkeerneqarnissaa
  • Najugaqartut sumiiffimmik atuisinnaanerisa, tassungalu ilanngullugu aallaaniarnermik, aalisarnermik, nuniannermik ileqquusumillu sulianik allanik piujuartitsinissaq tapersersuinissarlu
  • Piujuartitsiffiusuik takornariartitsinissamut periarfissanik, najukkani innuttaasunut, takornariartitsisartunut aamma inuiaqatigiit aningaasaqarnerannut iluaqutaasumik nukittorsaaneq

Pinngortitami sumiiffik annertooq ataqatigiissorlu
Nuna Allanngutsaaliugaq kangerloqarluni, qaqqaqarluni, masarsoqarfeqarluni, narsaamaneqarluni sermersuaqarlunilu sumiiffimmi 22.250 km²-it missaanni annertussusilimmiippoq. Sumiiffimmi uumassusillit assigiinngisitaartut amerlapput, tassanilu uumasut qaqutigoortut nungutaanissamullu ulorianartorsiortut arlallit illersorneqarput.

Nalinginnaasumik suliaqarnerup ingerlaannarnissaa
Nuna Allanngutsaaliugaq suli nalinginnaasumik atuinissamut periarfissaqarluassaaq – soorlu aalisarnermik, piniarnermik, nuniannermik naasortarnermillu – tamatumalu peqatigisaanik pinngortitaq illersorneqassaaq, takornariaqarnerlu piujuartitsiffiusumik ineriartortinneqassaaq.

Atuisinnaaneq – sumiiffiit mianerisassat ikittut piffissani aaliangersimasuinnarni atuutsiffiugallartussallu kisimik ilaatinneqanngillat
Tunngaviusumik Nunami Allanngutsaaliukkami killilersorneqanngitsumik angalaartoqarsinnaavoq. Sumiiffinni annikinnerusuni killilikkanilu taamaallaat piffissani sivikinnerusuni uumasut immikkut ittumik mianerisassaapput, taamaattumillu ukiup annersaani nunap allanngutsaaliukkap annersaa ammasassaaq (nunap assinga takuuk):

  • Sumiiffik A: aasakkut qasigissat piaqqiorfini eqqissisimatitsineq – 1. maajimiit 15. septembarimut tikinneqarnissaa inerteqqutaavoq.
  • Sumiiffik B: upernaakkut nerlerit qasuersaartunik illersuineq – 20. apriilimiit 20. maajimut angallatit motoorillit atorlugit angallannissaq kiisalu immap imaluunniit nunap qulaani 500 meterinit appasinnerusumi timmisartuussineq kiisalu immap imaluunniit nunap qulaani 100 meterinit appasinnerusumi droninik timmisitsineq inerteqqutaavoq.
  • Sumiiffik C: ukiassalernerani qeerlutuut isasut eqqarsaatigineqarnerat – 15. juulimiit 30. septembarimut sinerissamiit 200 m-it iluanni angallammik sukkassuseq appartinneqassaaq.
  • Sumiiffik D: aasassalernerani tuttut piaqqiortut illersorneqarnerat – 20. maajimiit 20. juunimut taamaallaat pisuinnaat aqqusernisigut, kommunimit atugassiissutigineqartukkut ingerlasoqarsinnaavoq.

Pinngortitami misigisassat pitsaasut akisussaaffeqarfiusullu
Nunami Allanngutsaaliukkami Kalaallit Nunaata kitaata nunataata, issittumi uumassusilinnik assigiinngisitaartunik, kulturikkullu eqqaassutissanik, sumiiffiup ukiuni tuusintini arlalinni atorneqarsimaneranik takussutissiisunik peqarluartup misiginissaanut periarfissaqarpoq. Tikeraat nammineerlutik isumannaatsuunissartik illersuinermilu soqutigisat eqqarsaatigalugit sumiiffimmi akisussaaffeqarlutik angalaarnissamut, kiisalu sumiiffiup suli nalinginnaasumik atorneqarneranut eqqarsaatiginninnissamut kaammattorneqarput.

Nakkutilliineq najukkamit isumagineqartoq aamma ataatsimut akisussaaffeqarneq
Kommunit Nuna Allanngutsaaliugaq pillugu Aqutsisoqatigiinnut ilaapput sumiiffimmillu nakkutilliisuullutik – tamannalu suliassaanut pioreersunut ilaaginnarpoq. Aqutsisoqatigiit ingerlatsinermut pilersaarummik, pinngortitaq, sumiiffimmik atuisut najukkamilu takornariaqarnermik ineriartortitsineq ataqqillugit oqimaaqatigiimmik ineriartortitsinissamut tapersiiffiusumik suliaqarsinnaapput.

Nakkutilliineq najukkamit isumagineqartoq aamma ataatsimut akisussaaffeqarneq
Kommunit Nuna Allanngutsaaliugaq pillugu Aqutsisoqatigiinnut ilaapput sumiiffimmillu nakkutilliisuullutik – tamannalu suliassaanut pioreersunut ilaaginnarpoq. Aqutsisoqatigiit ingerlatsinermut pilersaarummik, pinngortitaq, sumiiffimmik atuisut najukkamilu takornariaqarnermik ineriartortitsineq ataqqillugit oqimaaqatigiimmik ineriartortitsinissamut tapersiiffiusumik suliaqarsinnaapput.

Paasissutissat iluaqutaasinnaasut: