Quppernerup imarisaanut ingerlaqqigit
Oqaaseq toqqaruk

Kalaallisut ( Toqqarneqarpoq )

Qallunaatut

🔈 Atuartiguk

Naalakkersuisut paasititsiniaaneq nutaaq saqqummiuppaat: ”Paasissutissanik ujaarleraangavit sissuertarit – ataatsimoornerput paariuk”

Nassiussisuuvoq: Pinngortitamut Avatangiisinullu Naalakkersuisoqarfik
Maluginiarparput avataaniit sunniiniarsarisut annertusiartortut, paasissutissanik eqqunngitsunik siammarteriniartarput, taamaalillutik nunarsuatta qanoq ittuuneranik isiginninnerput sunniuteqarfiginiartarlugu, isummatsinnik oqaluttuanik piviusuunngitsunik salloqittaatinillu siaruarteriniarsinnaapput, aammalu inuiaqatigiit akornanni avissaartuutsisinissaq siunertaralugu sunniiniartarlutik. Taamaattumik Naalakkersuisut maanna – nunatsinni kommunit suleqatigalugit – paasititsiniaanermik nutaamik kaammattuissummik aallartitsipput, isummatta qanoq ilusilersorneqartarnerat pillugu kiisalu qanoq ililluta paasissutissanik eqqunngitsunik siaruarterneqartartunut ataatsimoornerput illersorsinnaaneripput.

Maanna pissutsit eqqarsaatigalugit avataaniit sunniiniat tamanut ammasumik oqallinnitsinnut sunniiniarsinnaanerat naatsorsuutigisariaqarparput. Taamaattumik Naalakkersuisut paasititsiniaaneq nutaaq una: ”Paasissutissanik ujaarleraangavit sissuertarit – ataatsimoornerput paariuk” aallartippaat.

”Avataaniit sunniiniat oqaluttuanik piviusuunngitsunik salloqittaatinillu siaruarterillutik avissaartuutsitsiniarsarisinnaapput. Avissaartuutitsiniarnermi siunertaasarpoq inuiaqatigiittut nukillaartitsiniaaneq– tamannalu eqqumaffigeqqissaartariaqarparput. Taamaattumik paasititsiniaanermik, uagutsinnut unikaallatsitsisussamik, aammalu nutaarsiassat suminngaanniit pissarsiarisarnerinik eqqarsalersitsisussamik aallartitsivugut. Atuakkatta ingerlateqqitattalu imaarisai isornartoqarnersut eqqumaffigisariaqarpavut. Minnerunngitsumik inuit attaveqaqatigiittarfiisigut taakkumi aaqqissuisoqarfiuneq ajormata. Soorunami isumaqatigiinngiffeqarneq inissaqassaaq, oqallinnermimmilu uummaarissumik ingerlatsissinnaatitaavugut, qajunartumillu akunnitsinni unammillernartunik saqqummiussisinnaatitaavugut pissusiviusullu pillugit assigiinngitsunik isummersinnaatitaalluta. Kisiannili unikaallannissarput, eqqarsarnissarput aammalu oqaluttuamik isummamilluunniit avissaartuutsitsisinnaasumik nassitsisup kinaaneranik misissuinissarput pingaaruteqarpoq, taamaalillutami akiuussinnaanerput nukittorsarsinnaagatsigu. Nunatsinni piareersimalluarpugut, aammalu ataatsimoornissaq ikioqatigiinnissarlu sungiussimavarput. Taamaattumillu unammilligassamik matuminnga aamma qaangiisinnaassalluta”, Aalisarnermut, Piniarnermut, Nunalerinermut, Imminut Pilersornermut Avatangiisinullu Naalakkersuisoq Peter Borg oqarpoq.

“Meeqqat nunarsuarmi digitaleqarfiusumi peroriartorput. Annertoorujussuarnillu periarfissaqarput. Ilinniartikkitigit periarfissat taakku isumatusaarlutik atussagaat. Apeqqusiisarnissaannik isorinnittarnissaannillu ilinniartitsigit. Internetikkut takusaat pillugit meeqqat oqaloqatigisigit. Apersorit, tusarnaarit oqaloqatigiinnissamullu inissaqartitsigit”, Meeqqanut, Inuusuttunut, Ilaqutariinnut, Nunamut Namminermut, Ilinniartitaanermut, Kultureqarnermut Timersornermullu Naalakkersuisoq Nivi Olsen oqarpoq.

”Ataatsimuullaqqinnerput inuiaqatigiittut nukittoqutiginerpaasatsinnut ilaavoq. Ulluinnarni inuunitsinnut, peqqissutsitsinnut atugarissaarnitsinnullu tunngaviulluinnarpoq, taamaammallu attattuarnissaa pingaartuuvoq. Tusagassiatut isummersuutitullu nutaarsiassiissutigineqartut kikkunnit siammartigaanerisa eqqumaffiginerisigut avissaartuutilerumanata ataatsimuullaqqinnitta illersornissaanut tamatta immikkut sunniuteqaqataasinnaavugut. Qaa ataatsimoorta, siammartikkanilu atuakkatta imarisaannut isumatusaarneq tunngavigalugu iliuuseqarta. Puupassaariniartummi ingalassimaniarnerisigut inuiaqatigiittut suli ingalluta nukittunerulersinnaavugut”, Peqqissutsimut Inunnullu Innarluutilinnut Naalakkersuisoq Anna Wangenheim oqarpoq.

Paasititsiniaaneq pillugu uani aammalu paaasissutissatut allakkiami ilanngunneqartumi annertunerusumik atuagaqarsinnaavutit. Paasititsiniaaneq cyber-imut tunngassutilinni isumannaallisaanermilu, aammalu upalungaarsimanermi Kalaallit Nunaat Danmarkilu akornanni suleqatigiinnerup annertusineqarneranut ilassutitut suliaavoq.

Kalaallit Nunaanni cyber-imut tunngassutilinnut paasissutissiisarnermullu isumannaallisaaneq
Naalakkersuisut paasissutissiisarnermut cyber-imullu tunngassutilinnut isumannaallisaanermik aallussinertik nukittorsaaffigaat, tamannalu Kalaallit Nunaanni upalungaarsimanermik suliaqarnermut ilaavoq.
Cyber-inut paasissutissiisarnermullu isumannaallisaanermut immikkoortortaqarfik sukkulluunniit infosikkerhed@nanoq.gl aqqutigalugu attaveqafigineqarsinnaavoq.

Attaveqarfissat
Cyberimut tunngatillugu attaveqarniaruit Digitaliseeriinermut aqutsisoqarfik infosikkerhed@nanoq.gl saaffiginnissaatit.

Tusagassiortunut nalunaarut pillugu attaveqarniaruit Pinngortitamut Avatangiisinullu Naalakkersuisoqarfik, pan@nanoq.gl saaffiginnissaatit.

Oqaluttuat piviusuunngitsut salloqittaatillu upperilernissaannut imaaliornikkut uukapaatinneqarsinnaavugut
Soqutiginnilersinniarluta periaatsit assigiinngitsut atorneqartarput. Periaatsit ilaanni misigissutsigut toqqaannartumik sunnerniarneqartarput. Assit, qulequttat, oqaaseqaatit allallu atorlugit oqariartuutit misigissutsinut eqquisarneri sakkortunerulersinneqartarput, aammalu atuarnissamut, likep toornissaanut ingerlatitseqqinnissamullu ussertarluta. Taamaattumik oqaluttuat ilinnut ersilersitsisut, kamalersitsisut, nakkartitsisut misigissutsinilluunniit sakkortuunik allanik pilersitsisut immikkut eqqumaffigissavatit.

Periaaseq atorneqartoq alla tassaavoq oqaluttuanik anguniakkanut immikkoortunut aalajangersimasunut oqaluttuanik naleqqussaasarneq. Periaaseq taanna anguniakkanut aalajangersimasunut naleqqussaasarnermik taaneqartarpoq. Piaaraluni paasissutissanik ilumuunngitsunik salloqittaatinilluunniit – paatsiveerussaalluni paasititsissutinik – siaruarterinermi, oqaluttuat soorlu inuit attaveqaqatigiittarfiini ataatsimoortunut aalajangersimasunut naleqqussarneqartarput, tamatumalu kingorna tulleriaarlugit anguniagaqarfiusumillu siaruarterneqartarlutik.

Periaatsit pingajuattut oqaluttuap ataatsimik oqariartuutillip saqqummiuttuarneratigut upperinnilernissamut uukapaatitsiniutitut atorneqartarpoq. Oqaluttuaq ataaseq iserfissani assigiinngitsorpassuarni takusinnaagaangatsigu, ilumoortuunngikkaluaq ilumoortuusoralugu upperilersinnaasarparput :
• Oqaluttuaq piaaraluni misigissutsinik sakkortuunik saqqummersitsiniutaava, soorlu kamannermik ersinermilluunniit?
• Oqaluttuaq salloqittaataasinnaava imaluunniit ersinngitsumik siunertaqarfiua?
• Oqaluttuaq oqallinneq sangutinniarlugu, taamaalillunilu pissusiviusunik nalornilersitsiniarluni imaluunniit oqartussaasunut, politikerinut inuiaqatigiinniluunniit ataatsimoortunut tatiginnikkunnaarsitsiniarluni ikkunneqarsimasinnaava?

Paasissutissiinerlunneq kukkusumillu paasissutissiineq suunuku?
Paasissutissiinerlunneq: Piaaraluni paasissutissat piviusuunngitsut salloqittaatilluunniit siaruarterneqarneri. Kukkusumik paasissutissiineq: Paasissutissanik siaruarterisup paasissutissat siaruartikkami eqqunngitsuuneri salloqittaataanerilu ilisimanngippagit.

Tusarfiit tusagassiorfiillu tutsuiginartut suuppat? Tusarfik tutsuiginartoq tassaavoq nassitsisoq ersarissoq, tatiginartoq, soorlu toqqortanik anguniagaqarani paasissutissanik, pissutsit malillugit eqqortunik saqqummiussisuusoq. Atii ersarittarput, siunnerfii ersarittarput, taamaanneraanerit uppernarsarsinnaavaat, aammalu paasissutissanik eqqunngitsunik salloqittaatinilluunniit ingerlatitseqqikkunik akisussaatinneqarsinnaapput.

Tusarfik tutsuiginartoq nutaarsiassaqarfiusinnaavoq aaqqissuussisulik, soorlu KNR aamma Sermitsiaq, oqaluttuat tatigineqarsinnaanerinik misissuisartoq naliliisartorlu, aammalu tusagassiornermi akisussaaffeqarneq pillugu Inatsisartut inatsisaannik malinnittoq. Tusagassiornermi akisussaaffeqarneq pillugu Inatsisaanni aalajangersarneqarpoq, tusagassiorfik tusagassiornermik ileqqorissaarnissaq naapertorlugu iliuuseqarnissamut akisussaaffeqartoq.Tusagassiorfiit taamaattut inuk pillugu paasissutissanik eqqunngitsunik saqqummiussisimagunik, inatsisit ileqqorissaarnerlu tunngavigalugit aaqqiinissamut akisussaaffeqarpoq.

Inuit attaveqaqatigiittarfii aaqqissuisoqanngillat, aammalu tusagassiornermi akisussaaffeqarneq pillugu Inatsisartut inatsisaannik malinninnissamut pisussaaffilerneqaratik. Taamaattumik oqaluttuat eqqunngitsut salloqittaatillu akisussaaffimmik inissiinertaqanngitsumik ingerlaarsinnaapput. Taamaammat paasissutissiinerlunnernik siaruarterinermut inuit attaveqaqatigiittarfii atorluarneqartarput.

Aamma tusarfiit tutsuiginartut tassaasarput oqartussaasut pisortallu sullissivii, eqqortumik paasissutissiinissamut pisussaaffeqartut, aammalu taamaaliunngikkunik akisussaatinneqarsinnaasut. Tamanna tusarfinnut tutsuiginanngitsunut, kinaassutsiminnik isertuussillutik imaluunniit sallunernik uppernarsarneqarsinnaanngitsunik siaruarterisinnaasunut akerliuvoq.