Aaffattassat 2021-moortut pillugit tusarniaaneq

Matumuuna aaffattassat 2021-moortut pillugit tusarniut nassiunneqarpoq. Kalaallit Nunaanni aaveqatigiinnut tamanut uumasorsiuut siunnersuusiornermik nutaamik APNN NAMMCO-miit 2019-imi tigusaqarsimavoq, aaveqatigiinnut Nunatsinni attuumassuteqartunut 2020-mi pisassiissutinut ilanngunneqarnikuulluni aammalu 2021-mi pisassiissutissanut tunngatillugu atoqqinneqartussaalluni. COVID-19 pissutigalugu ukiumoortumik NAMMCO-p 2020-mi ataatsimiinnissaralua 2021-mut kinguartinneqarpoq. Tamannalu pissutigalugu 2019-imi siunnersuineq atoqqinneqarpoq.

Ukiumut pisassiivimmut 2020-imut pisassiissutinik sinniisimasoqarpat kingusinnerusukkut ilanngaatigineqassapput. Tamanna pissaaq Naalakkersuisoqarfiup pisanut nalunaarutit ukiumi pisassiivimmi pisanut nalunaarutit immersorneqarsimasut tamakkerlugit tigoreersimappagit.

Inatsisitigut tunngavigisat

Piniarneq aallaaniarnerlu pillugit Inatsisartut inatsisaat nr. 12, 29. oktober 1999-imeersoq inatsisitigut pingaarnersaavoq, piniagassat aqunneqarnerat pillugu nalunaarutaannullu tunngaviusoq. Nalunaarut pineqartoq tassaavoq Aavernik illersuineq piniarnerlu pillugit Namminersornerullutik Oqartussat nalunaarutaat nr. 20, 27. oktober 2006-imeersoq. Maluginiarneqassaaq aavernut nalunaarutip maannakkut allanngortinneqarnissaa suliniutigineqartoq, ukioq mannalu aappaaguluunniit allanngortinneqarnissaa ilimagineqarsinnaavoq.

Pisassiissutit aalajangersarneqarneranni nunat tamalaat akornanni isumaqatigiissutit, uumassusilinnik misissuisut siunnersuinerat, atuisut ilisimasaat kiisalu Piniarneq pillugu Siunnersuisoqatigiit ilaasortaannut tusarniaasimaneq tunngavigineqassapput.

Piniarneq aallaaniarnerlu pillugu Naalakkersuisut Naalakkersuisooqatigiinnissamut isumaqatigiissutaat innersuussutigalugu Aalisarnermut, Piniarnermut Nunalerinermullu Naalakkersuisup piviusunngortikkusuppaa.

Pisassiissutinik aalajangersaaneq

Pisuussutinik piniakkanik kingulissavut eqqarsaatigalugit piujuaannartitsinissaq pillugu Naalakkersuisut piniakkat killilersukkat pillugit uumassusilerisuniit siunnersorneqartarput. Siunnersuineq uumasoqatigiikkaartumik ingerlanneqartarpoq tassanilu uumasoqatigiit ataasiakkaat amerlassusaat, uumasoqatigiit ataasiakkaat katitigaanerat, qanoq piniarneqartiginerat kiisalu sumiiffinni peqarfiusuni inuuniarnermi pissutsit qanoq innersut tunngavigineqartarlutik.

Siunnersuinermi missingersorneqartarpoq uumasoqatigiit ataasiakkaat qanoq piniarneqartigisinnaanersut piniarneq piujuaannartitsisumik aallaaveqassappat.

Taassuma saniatigut piniartut atuisullu piumaffigineqarput ilaatigut aarrit pillugit ilisimasaminnik una tusarniaaneq aqqutigalugu avitseqatigeqqullugit, Inatsisartut piniarneq aallaaniarnerlu pillugit inatsisaani § 2 innersuutigineqarluni.

Aarrit pillugit pisassiissutinut inassuteqaatit Atlantikup Avannaani Miluumasut Imarmiut pillugit Ataatsimiititaliata (NAMMCO) isumagisarpaa.

Ukiunut arlariinni atuuttussamik pilersaarutip pitsaaqutai makkuupput:
  1. CITES-ip ataani EU-llu iluani pisassiissutit nungusaataanngitsut malitsigisaanik eqqussuinissamut annissuinissamullu suli killilersueqqissinnaanerit millisarnissaat.
  2. Piniartut piniarnissartik pisanut naatsorsuutigineqartunut naleqqussaanissaannut periarfissinniarlugit pisariaqassappallu aningaasanik isertitaqarfiusinnaasunik allanik nassaarniarnissaannut.
  3. Aqutsinermi allaffissornikkut suliassat annikillisinniarlugit pisuussutit taamaalillutik aningaasartuutinut sanilliullugit naapertuunnerusumik atorluarneqarnerusinnaalissallutik.
Uumassusilerisut siunnersuinerata saniatigut Naalakkersuisut piniartut atuisullu ilisimasaat, nunani tamalaani isumaqatigiissutit, Piniarneq pillugu Siunnersuisoqatigiinnit kommuninillu tusarniaanissamut pisussaaffeqarput. Piniartut atuisullu ilisimasaat ilaatigut kattuffiit attuumassuteqartut kiisalu Piniarneq pillugu Siunnersuisoqatigiit aqqutigalugit ilanngunneqartarput, kiisalu piniagassanik pisassiissutinut inassuteqaatit tunniunneqannginnerani misissuinerni peqataanikkut.

Aarrit

Pinngortitaleriffik timmisartukkut kisitsinernik Kalaallit Nunaata Kitaani Avannaata Imartaani Ikermilu upernaakkut 2018-imi ingerlatsisimapput, kiisalu Tunup Avannaarsuani Tunumilu sumiiffinni allani timmisartukkut kisitsinernik 2017-imi aasakkut ingerlatsisimallutik. Paasissutissat nutaat tunngavigalugit Kalaallit Nunaanni aaveqatigiinni tamani 2020-miit atuuttumik allannguuteqarpoq. NAMMCO-p 2019-imi ataatsimiinnerani uumasorsiuut nunguusaataanngitsumik Kalaallit Nunaanni aaverniarnissamut siunnersuineq nutaaq saqqummiunneqarpoq allattorneqarlunilu. Taakkua allannguutit 2021-mi atuuteqqissapput siunnersuinermik nutaamik tigusaqarnissaata tungaanut.

Takussutissiaq 1: Uumasorsiuut siunnersuinerat atuukkunnaartoq atuuttorlu.

Aaveqatigiit

2014-2018 inassuteqaatit

2020-2024 inassuteqaatit

Avannaata Imartaa (Qaanaaq)

85

79

Kitaa (Kalaallit Nunaata kitaani ukiukkut aaveqatigiit)

69

74

Tunu (Kalaallit Nunaata Tunua)

18

17

Katillugit

172

170

Uumasorsiuut 2019-imi siunnersuinerat imatut naatsorsorneqarsimavoq:

Takussutissiaq 2: Uumasorsiuut 2019-imi siunnersuinerat tunngavigalugu aaffattassiissutit agguaanneqarneri.

Aaveqatigiit

Pisassiissutit tamaasa,  Canadalu avillugit

Pisassiissut pissatat annertussusaat ilanngaatigereerlugu

Pisassiissutissat

agguaanneqarnerat

Nunarput

Canada

Avannaata Imartaa (Qaanaaq eqqaalu)

94

 (12%)    84

79

5

Kitaa (Kalaallit Nunaata kitaani ukiukkut aaveqatigiit)

97

(13%)    86

74

12

Tunu

19

(14 %)   17

17

0

Uumasorsiuut siunnersuinerat nutaaq tunngavigalugu APNN-ip siunnersuutigaa pisassiissutit 2019-imut naleqqiullugu allannguuteqassanngitsut. Takussutissiaq 3 takuuk.

Takussutissiaq 3: 2020-imi nunap immikkoortuinut aaffattassiissutit agguaanneqarneri.

Avannaata imartaa

2020

Qaanaaq

79

Qaanaaq katillugit

79

 

Kalaallit Nunaata Kitaani

2020

Upernavik

24

Uummannaq

Ilulissat

Qeqertarsuaq

19

Qasigiannguit

Aasiaat

Kangaatsiaq

Sisimiut

31

Maniitsoq

Kalaallit Nunaata Kitaa katillugit

74

 

Tunumi

2020

Ittoqqortoormiit

17

Tasiilaq

Tunu katillugit

17

Pisassiissutit kommuninut agguaanneqassapput, taakkulu aalajangissavaat qanoq iluaqutigineqassanersut. Pisassiissutinik nuussineq aaveqatigiit iluini taamaallaat pisinnaavoq, aaveqatigiit assigiinngitsut killeqarfii akimorlugit nuussisoqarsinnaanani.

Pisassiissutinik atunngitsuukkanik nuussineq

Ukiumi pisassiivimmi siuliani (2020-mi) pisassiissutinik sippuisoqarsimassagaluarpat aqutsiveqar­fimmut pineqartumut pisassiissutinit agguaassisoqareernerata kingorna sippuissutaasut ilanngaatigineqassapput.

”Carry over” – ukioq pisassiiviusoq 2020-imi aavertassat tamakkerneqassanngikkaluarpata, ukiup pisassiiviusup tullianut nuunne­qar­sinnaapput (tassani ukiumiit ukiumut amerleriaataanngitsumik periuseq atorneqas­saaq).

Ukiumut pisassiivimmut 2020-mut naleqqiullugu allannguutissatut siunnersuutigineqartut

Ukiumut pisassiivimmut 2020-mut naleqqiullugu allannguuteqanngilaq. APNN-ip 2020-mi aaffattassat aalajangiiffigai uumasorsiuut siunnersuinerat malillugu, Qaanaamut 79-t, Kitaani 74-t. Tunumut tunngatillugu uumasorsiuut pisassiissutissatut siunnersuutaat 17-voq. APNN-ip 2021-mut tunngatillugu kisitsit assingi siunnersuutigaa.

Takussutissiaq 4: 2013-2019-imi agguaqatigiisillugu pisat.

Kommune

2013-19-imi agguaqatigiisillugu pisat

Qaanaaq

61

Avannaata Kommunia

14

Kommune Qeqertalik

11

Qeqqata Kommunia

25

Tunu

7

Tusarniaanermi killigititaq

APNN-miit tusarniaanermi killigitinneqarpoq: tallimanngorneq septembarip 18-iat 2020 nal. 12:00.

Akissuteqaateqannginneq siunnersuummik akuerinnittutut naatsorsuutigineqassaaq. Tusarniaassutigineqartumut piffissaliussap sivitsorneqarnissaanut periarfissaqanngilaq.

Tusarniummut akissuteqaatit apnn@nanoq.gl-imut nassiuteqquneqarput. Qarasaasiatigut attaveqanngikkaanni fax-nr.: 34 53 55 atorneqarsinnaavoq.

Sammisaq:

Piniarneq

Tusarniaanerup suunera:

Nalunaarut

Naalakkersuisoqarfik:

Aalisarnermut Piniarnermut Nunalerinermullu Naalakkersuisoqarfik

Saqqummiunneqarfia:

09 juli 00:00:00

Tusarniaanermi piffissaliussaq:

18 septembari 12:00:00

Tusarniaanermi akissutit uunga nassiuteqquneqarput:

apnn@nanoq.gl