Upernavimmi periusissiap allanngortinneratigut katsorsartarialinnut isumalluutissanik pilersitsisoqassaaq

Novembarip qaammataata ingerlanerani Upernaviup illoqarfiani COVID-19 tuniluutingaatsiarpoq. Misissuinerni inuit 200-t missaanniittut tunillatsissimasut paasineqarpoq. Misissortissimasut aamma misissortinnerminni tunillatsissimasutut paasineqartut amerlassusiinut paasissutissat tunngavigalugit nakorsaaneqarfik naliliivoq, innuttaasut 1.115-iusut ikinnerpaamik affaat maannarpiaq tunillatsissimassasut imaluunniit tunillatsissimallutik aaqqissimassasut. Meeqqanit tamarmiusunit amerlasuut tunillatsissimassasut imaluunniit tunillatsissimallutik aaqqissimassasut naliliisoqarpoq.

Tuniluuttoqarujussuarnera tunngavigalugu periusissiami innuttaasut COVID-19-ip tuniluunnerani kingunerlutsitserujussuannginnissamut qulakkeeriffigineqarnissaat anguniarneqarpoq. Tuniluunneq ima annertutigaaq, periusissiamik, Kalaallit Nunaanni ukiuni marlunngulersuni atorneqartumik atorneqarsimasumilluunniit, tassalu tunillatsissimasunik attaveqarfigisimasaannillu ujartuinermik, aammalu mattunnissamik angerlarsimanissamillu inassuteqarfiusumik malitaqartoqarsinnaajunnaarluni.

Tamatumunnga taarsiullugu suliniuteqarnermi uku anguniarneqarput:

  • COVID-19 peqqutigalugu napparsimarujussualersut, katsorsarneqarnissamik pisariaqartitsisut tamarmik sukkasuumik katsorsarneqarnissaasa qulakkeerneqarnissaa.
  • Nappaatinik allanik ajoqusernernillu tamanik katsorsaanissamut isumalluutissaqarnissap qulakkeerneqarnissaa, aammalu assersuutigalugu kræfti sakialluullu peqqutigalugit napparsimarujussualersinnaanerup misissuiffigineqarnissaanut periarfissaqarnissaq.
  • Napparsimasut COVID-19 peqqutigalugu katsorsarneqarnissamut pisariaqartitsilersinnaasut misissorneqarnissaannut misissuiffigeqqissaarnissaannullu, taamaalillunilu siusissukkut nassaartoqartarnissaanut periarfissiinissaq.
  • Suleriaatsimik qulakkeerinissaq, taamaalillunilu nunaqarfinni COVID-19-imik napparsimalersinnaasut tunillatsissimasinnaasullu pilertortumik nassaarineqarsinnaanissaat, aammalu nunaqarfinni annertunerusumik tuniluuttoqarnissaa pinaveersaarniarlugu suleriusissanik pisariaqartunik aallartitsinissaq.

Suliniutissat, anguniakkat naammassineqarnissaannut qulakkeerisussat:

  • Upernavimmi innuttaasut tamarmik maanna qanillisaqarsimasutut isigineqartariaqarput, tamannalu malillugu iliuuseqartariaqarlutik. Tassalu tamakkiisumik akiuussuserneqarsimasut suliartorsinnaapput, kisiannili maannamuugallartoq ataatsimoornerit allat tamarmik sapinngisamik killilersimaarneqassapput. Naapertuuttumik aaqqissuusisoqarsinnaappat atuarfik ammatinneqarsinnaavoq.

 

  • COVID-19-imut ersiuteqavissut tamarmik misissorneqartariaqarput, aammalu tunillatsissimasut mattunnissaat qulakkeerneqarsinnaaniassammat misissugassaq pilertornerpaamik misissoqqissaarneqartariaqarpoq. Misissortinnermut akissutip tiguneqarnissaata tungaanut misissortittoq mattusimasariaqarpoq.

 

  • Napparsimasunik allanik ajoqusertunillu katsorsaanissaq qulakkeerniarlugu peqqinnissaqarfimmi piginnaasat ilaneqassapput. Akiuussutissinneqarsimasut amerlangaatsiarnerat ukiullu katitigaaneranni ukiut qaffasingaatsiarnerat peqqutigalugu, isumalluutit amerlanersaat COVID-19-imit allaanerusumik napparsimasut misissorneqartarnerinut katsorsarneqartarnerinullu atorneqarsinnaassapput.

 

  • Nunaqarfinni alapernaarsuinermik atuilernissamik qulakkeerisoqassaaq, taamaalillunilu peqqinnissaqarfimmi sulisut nunaqarfilerisut ineriartornermut malinnaalluassapput, taamaalillutillu innuttaasut akornanni nappaalasoqalissagaluarpat erngerlutik paasisinnaassallugu. Tuniluuttoqartoq pasitsaanneqavippat sapinngisamik misissuinermik aallartitsisoqassaaq, tamatuma kingorna tunillatsissimasut mattunneqassallutik aammalu akiuussutissinneqanngitsut qanigisaat angerlarsimatinneqassallutik.

 

  • Maleruagassat atuuttut naapertorlugit Upernavimmiit aallartussat misissorneqartarnissaannik qulakkeerisoqassaaq. Nunaqarfiit akornanni angalanissaq pisariaqavitsillugu qanillisaqarnissap pinngitsoortitsiniarnissaa inassutigineqarpoq.

Upernaviup eqqaani nunaqarfinni tunillatsittoqarsimaneranut suli uppernarsaatissaqanngilaq, kisiannili nunaqarfinni akiuussutissamik kapitissimasut Upernavimmut sanilliullugu ikinnerungaatsiarput, taamaattumillu nunaqarfimmi ataatsimi amerlanerusuniluunniit tuniluuttoqarsinnaanera ilimanaateqartorujussuartut isigineqarpoq. Tamanna pissutigalugu innuttaasut tamarmik kaammattorneqarput, tuniluunneq sapinngisamik killilersimaarniarlugu innersuussutinik malinneqqullugit.

Maannarpiaq Upernavimmi ersiuteqanngitsunik annikitsuaraannarnilluunniit ersiutilinnik misissuisoqanngilaq, taamatullu qanillisimasat misissuiffigineqaratik. Amerlasuunik misissuisoqassappat tunillatsissimasunik aaqqissimasunik, allanut tunillaasinnaajunnaarsimasunik amerlangaatsiartunik nassaartoqartussaavoq. Taamaattumik maannarpiaq inuit taakku nassaariniarnissaat siunertaqartussaanngilaq.

Tamatuma saniatigut maannarpiaq Upernaviup illoqarfiani COVID-19-imut akiuussusersuisoqanngilaq. Kapuinermi inuit akiuussutissinneqareerlutik tunillatsissimasut imaluunniit inuit tunillatseqqammersut akiuussutissamik kapineqarnissaat ilimanaateqartorujussuummat. Akiuussusersuinerit aallarteqqinneqassapput, aammalu 2022-p aallartinnerani pingajussaannik kapitinnissaq (”akiuussutissaq booster”) 18-inik ukiulinniit utoqqaanerusunut neqeroorutigineqassaaq, utoqqaanerusut siulliunneqassallutik.

Ataatsimut anguniagaqarfiusumik suliniuteqartoqareerneratigut tuniluunneq sapaatit akunnialuisa ingerlanerini qaangiutissasoq naliliisoqarpoq.