Inuit pisinnaatitaaffii nukittorsarneqassapput

Inuit pisinnaatitaaffiisa nukittorsarniarlugit Naalakkersuisut inuit pisinnaatitaaffiinik suliassaqarfimmi suliassanik tigumminnittut suliffeqarfimmut nukittuumut ataatsimut katersorniarpai – Kalaallit Nunaanni Inuit Pisinnaatitaaffii pillugit Isumalioqatigiissitat

Ullumikkut suliffeqarfiit arlallit inuit pisinnaatitaaffii pillugit suliassaqarfimmi suliaqarput. Kalaallit Nunaanni Inuit Pisinnaatitaaffii pillugit Siunnersuisoqatigiit saniatigut, Meeqqat Pisinnaatitaaffiinik Sullissiviup, Innarluutillit Illersuisuata, Naligiissitaanermut Siunnersuisoqatigiit aamma Utoqqaat Illersuisuata suliassat inatsisitigut pisussaaffiusut innuttaasut pisinnaatitaaffiinik qulakkeerinnittussat, siuarsaasussat illersuisussallu tigummivaat.

 

Suliffeqarfiit taakku tallimat tassaapput, Naalakkersuisut kattuffimmut ataatsimut nukittuumut sunniuteqartumullu kattutsikkusutai – Kalaallit Nunaanni Inuit Pisinnaatitaaffii pillugit Isumalioqatigiissitat. Innuttaasut pisinnaatitaaffiisa ataqqineqarnissaat Isumalioqatigiissitat suliassaqarfik tamaat akisussaaffigissavaat, nalinginnaasumillu nakkutigalugu.

 

Kattuffik sunniuteqartoq, nukittooq attuumassuteqanngitsorlu
Peqqissutsimut Naalakkersuisoq Anna Wangenheim aamma Isumaginninnermut, Ilaqutariinnut Inatsisinillu Atuutsitsinermut Naalakkersuisoq, Martha Abelsen, ullumikkut inuit pisinnaatitaaffii pillugit apeqqutinut tunngatillugu suliassaqarfinnut tigumminnittunut ataatsimoorlutik politikkikkut akisussaasuupput.

 

Peqqissutsimut Naalakkersuisoq Anna Wangenheim, Naalakkersuisut sinnerlugit inatsisissatut siunnersuummik nutaamik tusarniaavimmut ilineqaqqammersumik suliaqartuuvoq. Tamatumunnga atatillugu Peqqissutsimut Naalakkersuisoq, Anna Wangenheim oqaaseqarpoq: 

- Kalaallit Nunaanni inuit pisinnaatitaaffiinut atatillugu angusaqangaatsiarnikuuvugut, kiisalu ullumikkut suliffeqarfiit siunnersuisoqatigiillu, eqimattat aalajangersimasut soqutigisaannik isumaginninnermik nersortariaqartumik pimoorussisumillu suliaqarput. Kattuffiulli ataatsimoortup nukittuup annerusumik innuttaasut tamarmik pisinnaatitaaffii siuarsarsinnaassavai kiisalu ataqqinninnermik qulakkeerisinnaassalluni, taama ataatsimoortitsinissamut tunngavilersuummi Anna Wangenheim nassuiaavoq.

 

Kalaallit Nunaanni Inuit Pisinnaatitaaffii pillugit Isumalioqatigiissitat sammisap siammasissorujussuup iluani sulisinnaanissaat eqqarsaataavoq. Tamanna eqimattat sanngiitsumik inissisimasut pisinnaatitaaffiinut tunngasinnaavoq – assersuutigalugu meeqqat aamma inuit innarluutillit nunani tamalaani akuerineqartunik nassuiarluakkanik pisinnaatitaaffeqarput. Taamaasilluni Isumalioqatigiissitat suliassarissavaat suiaassuseq, ammip qalipaataa, inuiaassuseq, oqaatsit, upperisaq imaluunniit kinguaassiutitigut inissisimaneq apeqqutaatinnagu naligiissitaaneq siuarsassallugu.

 

Isumalioqatigiissitat Kalaallit Nunaanni inuit pisinnaatitaaffii pillugit inissisimaneq pillugu Kalaallit Nunaanni oqartussaasut siunnersortassavaat, nakkutiginnissapput, uppernarsaasassapput kiisalu nalunaarusiortassallutik.

Akimut sanilliullugu iluanaaruteqarneruneq – sipaarniarnerunngitsoq
Ataatsimoortitsineq sipaarniarnertut imaluunniit immikkoortup Sisimiunit Nuummut nuunneqarnissaanut tunngavissatut eqqarsaatigineqanngilaq. Suliffeqarfiit taakku tallimat piffissani assigiinngitsuni, assigiinngitsunik inatsisitigut tunngaveqartumik pilersinneqarnikuupput. Tamarmik immikkut missingersuuteqarput allaffissorlutillu. Tamanna isumaqarpoq aningaasat ataatsimut isigalugu siunertamut tulluarnerpaamik atorneqartuaannarneq ajortut. Ataatsimoortitsinikkut allaffissornermut aningaasanik sipaartoqassaaq, kiisalu taarsiullugu aningaasat suliassanik naammassinnissinnaanermik nukittorsaanermut atorneqarsinnaallutik. Immikkoortoq Sisimiuniittoq tassaniiginnassaaq, ilisimasanilli iluaquteqarfissamik illuartungaanilu nukittunerusumik tunuliaquteqalissaaq.

 

Isumalioqatigiissitani ilaasortat

Inuit Pisinnaatitaaffii pillugit Isumalioqatigiissitat tallimanik ilaasortaqassapput, ukiut sisamakkaarlugit toqqarneqartartunik.

 

Maanna illersuisut pingasuusut – Meeqqat Illersuisuat, Innarluutillit Illersuisuat aamma Utoqqaat Illersuisuat – isumalioqatigiissitami ilaasortatut ingerlannassapput. Taamatuttaaq Naligiissitaanermut Siunnersuisoqatigiinni aamma Kalaallit Nunaanni Inuit Pisinnaatitaaffii pillugit Siunnersuisoqatigiinni siulittaasut isumalioqatigiissitanut ilaasortaanertik ingerlatiinnassavaat. Taamaaliornikkut Naalakkersuisut qulakkeerusuppaat Inuit Pisinnaatitaaffii pillugit Isumalioqatigiissitat aallaqqaataaniilli piginnaasaqartunik, attuumassuteqanngitsunik pimoorussisunillu ilaasortaqassasut.

 

Illersuisut nukittuut

Inuit Pisinnaatitaaffii pillugit Isumalioqatigiissitat ataatsimoortuussapput, ataatsimoorlutik aalajangiisassallutik. Peqatigitilluguli Naalakkersuisut pingaartilluinnarpaat, isumalioqatigiissitat sinaakkutaasa iluani illersuisut nukittuut attatiinnassallugit. Tamanna assersuutigalugu isumaqarpoq, maannakkut Meeqqat Illersuisuat – aamma kattuffimmi nutaami, meeqqanut kommissæritut – meeqqat pisinnaatitaaffii pillugit immikkut ukkataqarsinnaassasoq. Tamanna suliassaqarfiit sinnerinut aamma atuuppoq.

 

Ataatsimoortitsinermi iluaqutissat

  • Eqimattanut amerlanerusunut pisinnaatitaaffinnik illersuineq pitsaanerusoq: Ullumikkut eqimattat tamarmik pisinnaatitaaffii aalajangersimasut ammaffiginngilagut. Tamanna Inuit Pisinnaatitaaffii pillugit Isumalioqatigiissitat sinaakkutaasa iluini periarfissaalissaaq, suliffeqarfinnik amerlanerusunik immikkut inatsiseqartunik pilersitsisoqartariaqarnani. 

 

  • Ersarinneruneq aamma sunniuteqarsinnaaneruneq: Kattuffik ataatsimoortoq imminermini sunniuteqarsinnaanerussaaq – maani nunami nunanilu tamalaani. 

 

  • Pisinnaatitaaffiit pillugit suliassaqarfiit akornanni suleqatigiinnissamut periarfissat pitsaanerusut: Ullumikkut Meeqqat Illersuisuata meeqqat pisinnaatitaaffii siuarsarniarlugit sulissutigaa. Innarluutillit Illersuisuata inuit innarluutillit soqutigisai isumagai. Utoqqaat Illersuisuata utoqqaat pisinnaatitaaffii ukkatarai. Naligiissitaanermut Siunnersuisoqatigiit aamma Kalaallit Nunaanni Inuit Pisinnaatitaaffii pillugit Siunnersuisoqatigiit immikkoortitsisoqannginnissaa nakkutigaat. Siunissami nalinginnaasuussaaq suliassat akimorlugit suleqatigiittarneq – assersuutigalugu ”Meeqqat innerluutillit pisinnaatitaaffii” pillugit imaluunniit ”arnanik utoqqaanerusunik – imaluunniit immaqa angutinik suliffeqarfeqarfimmi immikkoortitsisarneq” pillugit suliniuteqartoqarsinnaassalluni. Periarfissat amerlapput.

 

  • Ilisimasanik avitseqatigiinnissamut siunersiueqatigiinnissamullu periarfissat pitsaanerusut: Assersuutigalugu Utoqqaat Illersuisuat – suliffeqarfia mikisoq piffissamilu sivikitsuinnarmi piusimasoq – siunissami illersuisunit, ilisimasanik annertuunik pilersitsinissamut piffissaqarsimasunit kiisalu sulianut tunngatillugu annertuumik ilisimasalinnit ilisimasanik misilittakkanillu iluaquteqarsinnaassaaq. Tamatuma suliassaq, inummut ataatsimut qaangeruminaatsutut isikkoqarsinnaasoq qularnanngitsumik oqilisarsinnaavaa.

 

  • Attuumassuteqannginneq: Maannakkut suliffeqarfiit aamma attuumassuteqanngitsuupput. Kisianni ilaasortat Inatsisartunit toqqarneqartarmata, ullumikkumit politikkikkut aalajangiisartunut ungasinnerusoqassaaq.

 

 

Siunnersuut maanna tusarniaassutigineqalerpoq. Neriuppugut siunnersuut tamanit tigulluarneqassasoq.

 

Inatsisartut inatsisaannut siunnersuut uani nassaarineqarsinnaavoq:

 

https://naalakkersuisut.gl/kl-GL/Tusarniaanerit/Tusarniaanerit-pereersut/2020/1812_menneskerettighedskommission

 

 

Attavigiuk

Paasissutissat annertunerusut pillugit attavigiuk naalakkersuisup allattaa Frederik Sigstad e-mail-imut: frsg@nanoq.gl