Kviksølvinik mingutsitsinnginnissamut Naalagaaffiit Peqatigiit nunani tamalaani isumaqatigiissutaat Kalaallit Nunaata ilaaffigilerpaa

Minamatami nunani tamalaani isumaqatigiissut Kalaallit Nunaata ilaaffigilerlugu akuerinissaa pillugu Naalakkersuisut aalajangiiffigisassatut siunnersuutaat, Inatsisartut tamarmiusut akuereqqammerpaat. Kviksølvinik mingutsitsinerup nunarsuarmi siaruarnissaa Nunani tamalaani isumaqatigiissummi pitsaaliorneqartussaavoq.

Kviksølv annertoorujussuarmik toqunartortaqarpoq aammalu naartuni annertuumik iloqissertitsisinnaalluni aammalu meeqqat inersimasullu silassorissusaat appartissinnaallugu. Kviksølvit avatangiisinut kuutsinneqarunik, methylkviksølvinngorlutik allanngortarput aammalu inuussutissat ingerlaartarfiiniilertarlutik. Tamanna isumaqarpoq, inuussutissat nalinginnaasut, soorlu aalisakkat aamma imaani uumasut miluumasut (ilanngullugit puisit, arferit aamma nannut), methylkviksølvinik annertuunik akoqarsinnaapput. Taamaattumik inuit issittumi sumiiffinni inuusut, aammalu ileqquusumik inuussutissanik annertuunik nerisartut, nerisaminniit kviksølvinik annertuunik sunnerneqartussaapput.

Nunani tamalaani isumaqatigiissummi siunertaavoq, inuit peqqissusaasa avatangiisillu kviksølvinik inunnit pilersinneqartumik kuutsitsinernut aniatitsinernullu illersorneqarnissaat.

Kviksølvimik mingutsitsineq isorartoorujussuarmut ingerlaartinneqartarpoq
Kviksølvit avatangiisiniilertartut aammalu Kalaallit Nunaanni inuussutissaniilertartut tamarluinnangajammik silaannakkoortumik imaluunniit immap sarfarneratigoortumik Issittumut ingerlaartinneqartarpoq. Missiliorneqarpoq Kalaallit Nunaanniittut Kalaallit Nunaanni kviksølvinik mingutsitsinerup tamarmiusup 1 %-iata missaannik taamaallaat mingutsitsisartut.

Suliffeqarnermut, Ilisimatusarnermut Avatangiisinullu Naalakkersuisoq Jess Svane Minamatami nunani tamalaani isumaqatigiissutip ilaaffigilerlugu akuerineqarneranut atatillugu oqarpoq:

”- Avatangiisitsinnut kviksølvinik aniatitsisarneq killilersimaarneqassaaq. Nunatsinni innuttaasut peqqissusaasa avatangiisillu kviksølvimik aniatitsinernut kuutsitsinernullu inunnit pilersinneqartunut illersornissaannut, akuersineq alloriarneruvoq pingaaruteqartoq.”

”- Kviksølvinik aniatitsineq nunarsuarmi tamarmi ajornartorsiutaavoq, nunatsinni maani uagutsinnut sunniisartoq, tassami kviksølvi silaannakkut imaatigullu isorartoorujussuarnut siaruartarmat. Taamaattumik nunat sapinngisamik amerlanerpaat Minamatami nunani tamalaani isumaqatigiissummut ilaaffigilerlugu akuersinissaat pingaaruteqarpoq. Ilaaffigilerlugu akuersinermi nunarsuarmi kviksølvinik mingutsitsinerup iliuuseqarfigineqarnissaa pingaaruteqartoq takutipparput.”


Minamatami nunani tamalaani isumaqatigiissut 2017-imi aggustimi atuutilerpoq. Ullumikkut nunat 100-init amerlanerusut nunani tamalaani isumaqatigiissut ilaaffigilerlugu akuerisimavaat.

Kviksølvit kalaallit arnartaasa ernisinnaasutut ukioqartut aaviniittut qaffasissorujussuupput

Kviksølvit inuussutissaniinnerat, qaratsap aammalu kinguaassiorsinnaanerup ineriartorneranni ajoqusiisumik sunniuteqartarneranut tunngatillugu, nunarsuarmi isumanerluuteqarfigineqarpoq. Kalaallit arnartaasa ernisinnaasutut ukioqartut amerlanerpaartaasa aavini kviksølvimik akoqarput, naliusut killissaannit annertunerusumik. Taamaalilluni 2014-imi kalaallit arnartaasa ernisinnaasutut ukioqartut affaanni kviksølvimik aavisa akoqarnerat annertuallaarsimavoq. Kalaallit Nunaata avannaani nunaqarfinni arnat ernisinnaasutut ukioqartut misissuinermi peqataasut tamarmik, naliusunut killissaliussanit ilitsersuutaasunit qaffasinnerusumik aavi akoqarsimapput.

”- Kisitsisit aarlerinartumik qaffasippallaarput. Taamaattumik aamma Inatsisartut tamarmiusut aalajangiiffigisassatut siunnersuuterput akuerimmassuk aammalu Minamatami nunani tamalaani isumaqatigiissutip ilaaffigilerlugu akuerinissaa aalajangiummassuk, nuannaarutigaara”, Naalakkersuisoq Jess Svane naggasiivoq.

Nunani tamalaani isumaqatigiissummi Japanimi illoqarfik atsiunneqarpoq, tassani 1956-imi kemifabrikki alianartumik kviksølvimik mingutsitsinermut pissutaavoq, tassani inuit 1.700-it toqullutik aammalu amerlasoorpassuit innarluuteqalerlutik.

Paasissutissanik annertunerusunik piniarnermi attaveqarfigineqassaaq Ilisimatusarnermut Avatangiisinullu Naalakkersuisoqarfiup naalakkersuisoqarfimmi pisortaanera Mette Skarregaard Pedersen oqarasuaammut: 346476 / 529844 imaluunniit e-mail: mesp@nanoq.gl eller pan@nanoq.gl