COVID-19-imut akiuiniarluni Kalaallit Nunaanni suliniutinut iluarsiissutit akuerineqarput

9. januar 2020-mi WHO-miit nappaat nutaaq tuniluuttorlu COVID-19 pillugu nalunaarut siulleq takkuppoq. Tamatuma kingorna nappaat nunarsuarmi tuniluuttoq peqqutaalluni tunillatsittut toqusullu amerliartorusaarput. Kisiannili aamma upernaap ingerlanerani COVID-19 pillugu ilisimasat amerliartorput, tamannalu tunngavigalugu Naalakkersuisut COVID-19-imut nunarsuarmi tuniluuttumut akiuiniarluni suliniut iluarsisaq akueraat.

Kalaallit Nunaanni ulloq manna tikillugu COVID-19 nunarsuarmi tuniluuttoq anigorluarneqarpoq, tamatumunngalu nunani qaninnerni pissutsit utaqqimaarneqarnissaasa aallunneqarnera, tamatumalu peqatigisaanik Kalaallit Nunaanni sulisut tuniluuttoqalernissaannut piareersarneqarneri ilinniartinneqarnerilu peqqutaapput. Kisiannili nunani tamalaani misilittakkat takutippaat, maannarpiaq nappaatip nunarsuarmi tuniluunnera qaangerniarlugu tuniluutsitsinissaq inuiaqatigiinnut iluaqutissartaqanngitsoq. Taamaattumik suliniut sapinngisamik COVID-19-imik tunillatsinnissap pinaveersaartinneqarnissaanut allanngortinneqarpoq. 

”Naalakkersuisunit COVID-19-ip nunarsuarmi tuniluunnerata ineriartornera qanittumik malinnaaffigineqarpoq, aammalu pingaartumik nunani avatangiisitsinni qaffariartarnerit nutaat eqqumaffigineqarput. Ilaanneeriarluta Kalaallit Nunaanni isumalluutigut ikittarput – sumiiffimmi ataatsimi ikittunnguusinnaavugut – taamaattumik tamatta ataatsimik siunnerfeqarluta sulinissarput pingaaruteqarpoq. Naalakkersuisut COVID-19-imut suliniutaanni iluarsisami tamanna qulakkeerneqassaaq.” Peqqissutsimut Naalakkersuisoq Anna Wangenheim oqarpoq.

COVID-19-imut suliniutini anguniakkat pingaarnerit

Kalaallit Nunaanni anguniakkat pingaarnerit tassaapput:

  1. Amerlasuunik napparsimasoqarluni toqusoqartarlunilu peqqissutsimi kingunerisassanik annertuunik pinngitsuuiniarneq.
  2. Peqqinnissaqarfiup annertunerusumik artorsartinneqarnissaanik pinngitsuuiniarneq, taamaalillunilu nalinginnaasumik ingerlatsinissap suliallu nalinginnaasut isumagineqarnissaasa, taamaalillunilu inuit peqqissusaannut iluaqusiisinnaanissamik qulakkeerinissaq.
  3. Inuiaqatigiinnut pingaarutilinnik annertuumik aningaasartuuteqarfiungaatsiartunillu matusinissamik pinngitsuuiniarneq. Taamaalilluni inuiaqatigiinni ilusiliussat pingaarutillit tamarmik, soorlu ilinniartitaanerup ingerlanneqarnissaannut qulakkeerisoqassaaq. Taamatuttaaq inuussutissarsiutit amerlanersaat ingerlaatiinnarneqarsinnaapput. 

COVID-19-imut suliniutini anguniakkat aalajangersimasut

  1. Tunillatsissimasunik Kalaallit Nunaannut tikittoqarnissaanik pinngitsuuiniarneq.

Covid-19-ip nunatsinni siaruatsaaliorneqarnissaanut sakkussat iluaqutaanerpaat. Kisiannili suleriaaseq pitsaalluinnartoq saniatigut amerlasuunut sunniisussaavoq, inuiaqatigiinnut annertuumik kinguneqartumik.

  1. Tunillatsissimasunik tikittoqarpat – annertunerusumik tuniluuttoqarnissaa pinaveersaartinneqassaaq.

Nalinginnaasumik tunillatsittut siulliit tassaasarput angalasimasut imaluunniit angalasimasunut attaveqarsimasut. Taakku amerlanertigut inuusunnerusarput peqqissuusarlutillu, taamaattumillu qaqutiguinnaq napparsimarujussuartoqartarpoq toqusoqarsinnaalluniluunniit. Tuniluunneq unitsinneqanngikkuni inuiaqatigiinnut tamarmiusunut siaruarsinnaavoq, taamaalillunilu ulorianartorsiorsinnaasut erngerluni anguneqarsinnaallutik.

  1. Kalaallit Nunaanni sumiiffinni arlalinni ataatsikkut nappaammik tuniluuttumik tuniluuttoqalinnginnissaanik pinngitsuuiniarnissaq.

Kalaallit Nunaanni isumalluutit tuniluuttunut akiuiniarnissamut killeqarput. Tamatuma peqatigisaanik nunatta ilusa peqqutaalluni suliniutit suulluunniit ajornakusoortarput piffissamillu atuiffiusarlutik. Sumiiffinni arlalinni nappaalasoqalissagaluarpat akiuiniarnissat periarfissat annikipput, aammalu nuna tamakkerlugu nappaammik tuniluuttoqalissagaluarpat tamanna annertuunik kinguneqartussaavoq.

Anguniakkat anguniarlugit qanoq iliortoqassava?

Suliniutinik aalajangersimasunik arfinilinnik, Kalaallit Nunaanni nappaatinut tuniluuttunut akiuiniarnermik qulakkeerisussanik aalajangersaasoqarsinnaavoq:

  1. Tikittartunik annertuumik misissuisarneq
  2. Pinaveersaartitsinermi suliniutinik ajornaatsunik qulakkeerinissamut innuttaasunit nukittuumik tapersersorneqarnissamik ilusiliineq allanngutsaaliuinerlu:

-          Qanillinaveersaarneq

-          Eqqiluisaarneq

-          Napparsimanermi angerlarsimaannarneq

-          Covid-19-imut ersiuteqarnermi misissortinneq

-          Oqartussaasunit innersuussisoqarpat anersaartuutinut illersuutinik atuineq

  1. Katersuuttarnernut il.il. killilersuisoqarneratigut piffissap sivikitsup iluani nunap annersaani tuniluuttoqannginnissaanik qulakkeerineq.
  2. Tunillatsittut nutaat pilertortumik paasiniarlugit ingerlaavartumik nakkutilliineq misissuisarnerlu.
  3. Tunillatsissimasut ”sumiiffinnut 7-imi pineqartunut” aallannginnissaannik qulakkeerinissamut isumalluuteqarneq (ornigassat ilaannut angalanissamut sillimaniarnermi malittarisassat)
  4. Tuniluuttoqalissappat tunillatsissimasut imminnut matusimaffissaannut, attavigisimasanik ujarlernissamut, attavigisimasat misissornissaannut aamma mattusimatitsinissamut naammattunik isumalluuteqarnissamik qulakkeerinissaq.
Saqqummiussinermi najoqqutarineqartoq (PDF) una toorlugu saqqummersissinnaavat.

Sukumiinerusumik paasisaqarusuttut attavigisinnaavaat Coronamut tunngassutilinnik attaveqatigiinnermut akisussaasoq Emil Stach attavigsinnaavaat: 34 50 00-mut sianerlutik imaluunniit e-mailikkut: stach@nanoq.gl