Knr.gl-imi ilanngutassiami isornartorsiuinermut akissut

Kalaallit Nunaata Radioa juunip 25-iani 2019 nittartakkamini tusagassiamik qulequtalimmik ”KNQK: Pisortat qimmit pillugit misissuisitsinerat sivisuallaarpoq” saqqummiivoq. Aalisarnermut, Piniarnermut Nunalerinermullu Naalakkersuisoq tassunga atatillugu suliaq pillugu arlalinnik erseqqissaateqarusuppoq.

Ilumoorpoq Qeqertarsuarmi qimmip pasisap DNA-vanik misissuinermi paasisat pillugit laboratoriami misissuinermit nalunaarusiortoqarnikuusoq. Misissuinermi paasisat oqartussat suliamut attuumassuteqartut suliamik naammassinnissimatinnagit avammut saqqummiisoqassanngilaq.

Tamassumunnga pissutaavoq innuttaasup suliamut akuusup inatsisitigut innarlitsaaliugaanerata qulakkeerneqarnissaa kiisalu sulianik suliarinnittarnermi pisortat sulianik pineqaatissiissutaasinnaasunik suliaqarneranni tunngaviinut malittarisassat eqqortinneqartussaaneri.

Erseqqissarneqassaq qimmit (qimmeq arnaviaq qimmiaraalu ataaseq kisimi uumasoq) Qeqertarsuarmi suliami pineqartut piginnittup piumasaqarneratigut kommunimit 2018-imi toqunneqartut. Taamaalilluni qimmit pineqartut Qeqertarsuarmi qimminilluunniit qimuttoqarfiusuni allani qimminik qimuttunik akusanngortitsisinnaanatik. Kommune Qeqertaliup qimmit toqutsinissaata tungaanut qimmit akusanngoriartaarsinnaanerisa pinngitsoornissaa qulakkeerniarlugu qimmeqatigiinnik pineqartunik ingerlaavartumik nakkutilliinikuuvoq.

Ilanngutassiami ersippoq Qeqertarsuarmi qimmiutillit ilaasa qimmit qimuttut immikkuullarissuunerisa illersornissaa kissaatigigamikku suliaq pissutigalugu qimmiaqqanik ingerlaavartumik toqutsisarnikuusut. Aalisarnermut, Piniarnermut Nunalerinermullu Naalakkersuisup erseqqissassavaa, oqartussat sumiiffimmi qimmit pasinartut allat pillugit saaffiginnissutinik tigusaqarnikuunngitsut, oqartussallu taamaalillutik qimmiaqqanik toqutsinissamik inassuteqarnissaq pisariaqartinnikuunngikkaat. Inassuteqaat taanna suminngaaneersuunersoq ilisimaneqanngilaq.

KNQK-p oqartussanik isornartorsiuinera tusaatissatut tiguneqarpoq, sulialli assigiinngitsorpassuarnik imaqarnera tungavigalugu isigineqassaaq, taamaalillunilu eqqortumik suliarineqartariaqarluni. Uumasunut Nakorsaqarfik Inuussutissalerinermullu Oqartussaaffik (UNIO) kalaallit qimmii qimuttut pillugit inatsit qitiusumi aquppaa, kommunillu sumiiffinni qimmeqatigiinnik nalunaarsuinissaq akisussaaffigalugu, taamaalillutillu sumiiffinni qimmeqatigiit pillugit suliat pillugit oqartussaallutik. UNIO-li ”kalaallit qimmiat qimuttoq akuneqanngitsoq” pillugu taamaattoqanngitsuunersorluunniit pineqarnersoq aalajangiisuussaaq.
Oqartussat qimmit pineqartut taamaallaat isikkui aallaavigalugit maannamut aalajangiisarnikuupput. Tamanna taamaallaat kommunit sumiiffinni oqartussatut qimminik assinik katersillutik qimmeqatigiillu pillugit paasissutissanik tapersiisinnaasut qanimut suleqatigalugit pisinnaavoq.

Suliami ilanngutassiami pineqartumi Danmarkimi laboratoriap misiliutissanik tigusanik DNA-mik misissuinissaa UNIO-p toqqarpaa. Misissuineq taanna ilisimatusarnermi suliniummut atatillugu ingerlanneqarpoq, taamaammat misissuinermi paasisaqartornissaanut sivisuneruvoq tamannalu piffissap suliamik suliarinninnerup sivitsorneranut pissutaasorujussuuvoq.

DNA-mik misissuinissamut misiliutinik tigusinissaq sooq toqqarneqarnersoq Aalisarnermut, Piniarnermut Nunalerinermullu Naalakkersuisup erseqqissarusuppaa. Kalaallit Nunaanni qimmit qimuttut isikkumikkut assigiinngiiaartorujussuupput, timikkut angissusaat, meqquisa takissusiat qalipaataallu assigiinngitsorujussuullutik. DNA-mik misissuinissamik periarfissaqalermat UNIO-p qimmit isikkui kisiisa tunngavigalugit naliliinani ilisimatusarneq tunngavigalugu periutsip aalajangiinermut atorneqarsinnaanera nalilersorniarlugu misileraalluni DNA-mik misissuinissamut misiliutinik tigusilluni misissuinissaq toqqarpaa.

Misissuinermi paasisat oqartussat suliamut atatillugu tigunikuussaanik nassuiaasersuinissaq piffissami sivisuumi ingerlanneqarnikuuvoq. Tamassumunnga pissutaavoq DNA-mik misissuinermi ”kalaallit qimmiat qimuttoq akuneqanngitsoq” suunersoq pillugu isumasiuummik suliaqartoqarsinnanera. Qimmit qimmeqatigiinnut assigisaannulluunniit ilaaneranik tunngaveqarluni maannakkut isumasiuummik pigisaqartoqanngilaq.

Aalisarnermut, Piniarnermut Nunalerinermullu Naalakkersuisoq naliliivoq ”kalaallit qimmiat qimuttoq akuneqanngitsoq” pillugu isumasiuut tunngavigalugu timip sananeqaataannik paasissutissat suli pigineqanngitsut, taamaammat qimmit pasinarsinnaasut akuneqarnikuunnginnerannik inaarutaasumik nalilersuisoqarsinnaanngilaq.

Paasissutissanik suli allanik, uani taaneqanngitsunik pissarserusukkaanni Aalisarnermut, Piniarnermut Nunalerinermullu Naalakkersuisoqarfimmut saaffiginnittoqarsinnaavoq, e-mail: Uumasut@nanoq.gl
Sukumiinerusumik paasisaqarusukkaanni immikkoortortaqarfimmi pisortaq Egill Steingrimsson attavigiuk, oqarasuaat 34 50 00, e-mail: apnn@nanoq.gl