Pitu ilalerneqarluarpoq


Peqataasut ilaat qiimmatsassimalluni aallartipallannissamik oqariartuuteqarpoq.
Ullut marluk ataatsimeersuartitsereernerup kinguninngua taamatut oqariartuuteqartoqarpoq, ilaatigut Digitalimik Sullissinermut Aqutsisoqarfiup aaqqissuussiffigisaani.

Paarsaasseqatigiilluni attaveqaat nutaaq, Pitu, ataatsimeersuarnermi sammineqarpoq, taannalu atorlugu inuiaqatigiit pillugit paasissutissat digitalimik suliarineqartassapput. Pitu atorlugu paasissutissat pissarsiarineqarsinnaalissapput, tassanilu paasissutissanik atorfissaqartitsisut pisinnaatitaaffillit kikkulluunniit pissarsiniarsinnaallutik. Taamatut periarfissaqarneq peqataasumit qiimmaatsaatigineqarpoq.

Pitu atorlugu assersuutigalugu imminut sullitarinissamut aaqqiissutit pitsaanerusut inerisarneqarnissaat ajornaannerulissaaq. Assersuutigalugu innuttaasoq sanaartornissamut akuersissummik qinnuteqarniarpoq. Qinnuteqarniartoq Sullissivik.gl-imi NemID atorlugu isissaaq taannalu atorlugu iseruni tunngaviusumik paasissutissat soorlu aqqa, najugaa, inuup normua, nunaminertamik atuinissamut akuersissut, aningaaserivimmit akissarsiat pillugit akuersissut il. il. atortorissaarummi angakkuakkatullusooq takuneqarsinnaapput.

Internettimut attaveqarnissaq taamaallaat piumasaqaataaginnarpoq, taamaannikkut innuttaasup pisortanik e-mailikkut, oqarasuaatikkut imaluunniit ornigulluni attaveqarniarnerminut piffissaajassanngilaq. Atortorissaarummi paasissutissat pigineqareerput. Innuttaasut suliffeqarfiillu paasissutissanik assigiinnik pisortanut ataasiaannarlutik tunniussisinnaapput – once only tunngavigisaq atorlugu – paasissutissat taamaalillutik pisortat akimorlugit, tassa pisinnaatitaaffilli akornanni, atoqqinneqarsinnaalerlutik. Innuttaasoq assersuutigalugu nunaminertamik atuinissamut akuerisaasimappat, sanaartornissamut akuersissummik qinnuteqarnerani imminut sullinnermut aaqqiissummi paasissutissaq siumut takuneqarsinnaareerumaarpoq.

Pitu atorluguttaaq paasissutissat sunut tunngasut nalunaarsorsimanersut, kikkunnit atorneqarsinnaanersut aamma sumut atorneqartarnersut innuttaasup takusinnaagai periarfissaqarpoq.

Estland aamma Savalimmiut
Estlandimiit Savalimmiuniillu aallartitaqartoqarnissaa Digitalimik Sullissinermut Aqutsisoqarfik aggersaavoq. Estlandip Silarsuaq tamakkerlugu paarlaasseqatigiinnermut attaveqaatini siuarsimanerpaanera aggersaanermut tunngaviuvoq, taavalu Savalimmiuni attaveqaat ukiuni arlalinni Estland ikiorsiullugu suliaqarsimalluni. Estlandimi paarlaasseqatigiinnermut attaveqaatigisaat X-Roadimik taaguuteqartinneqarpoq Savalimmiunilu Heldinimik taaguuteqartinneqarluni. Nunatsinni Pitup qanoq inerisarnissaanut nunat pineqartut misilittagaat isumassarsiorfittut atorneqarluarsinnaapput.

Estlandimiit peqataavoq ilaatigut Danmarkimi Estlandip ambassadøria, Märt Volmer, taassumalu peqatigai immikkut ilisimasallit namminersortuniit aamma pisortaniit. Savalimmiuniit Heldin pillugu programmimut pisortaa inerisarnissaanullu sulisut. Ataatsimeersuarneq soqutigineqarluarpoq, tassanilu pisortaniit namminersortuniillu peqataasut 90-it missaanniipput. Tamatuma saniatigut ataatsimeersuarneq videokkut toqqaannartumik aallakaatinneqarpoq nuna tamakkerlugu agguaqatigiisillugu amerlanerpaamik 18-inut isiginnaaqataasut agguataagaallutik.

Ataatsimeersuarnermi Estlandip X-Roadimik misilittagaat qanoq ingerlanneqarsimanersut taavalu Savalimmiuni Heldin qanoq ingerlanneqarsimanersoq saqqummiisoqartarlunilu oqaloqatigiinneq ingerlanneqartarpoq. Nunanit marluusunit misilittagarineqartut naapertorlugit, innuttaasunik suliffeqarfinnillu pitsaalluinnartumik kiffartuussiniaraanni, nunap angissusaa imaluunniit nunami innuttaasut amerlassusaat apeqqutaanngilluinnarput. Estlandip digitalimik nutaaliornera Silarsuaq tamakkerlugu maluginngitsoorneqarsimanngilaq, 2017-imilu Forbes-Magasiinap Estlandi “Europap digitalikkut siuttuanik” taasimallugu.

Pitu sumut atorsinnaava
Paasissutissat mianerisassat paasissutissanik atuisup pisiortorfiullu akornanni isumannaatsumik paarlaaqatigiissutigineqarsinnaapput, taamaaliorsinnaallutillu susassaqanngitsunit takuneqarsinnaajunnaarlugit imaluunniit sunnerneqarsinnaajunnaarlugit. Paasissutissat tamaasa pissarsiassaalissapput, taavalu paasissutissanik pissarsinissamut pisinnaatitaaffillit kikkulluunniit pisariaqartitsinertik naapertorlugu pissarsisinnaallutik. Tamanna nutaanik periarfissaqartitsilerpoq, matumani inuiaqatigiinni inerisaanissamut, tassami assersuutigalugu suliffeqarfinnik nutaanik pilersitsitsisoqarsinnaagami.
Pitu atorlugu imminut sullinnissamut aaqqiissutit amerlanerusut periarfissaralugit pisortanit ataqatigiinnerusumik paasiuminarnerusumillu kiffartuussinissaq innuttaasunit suliffeqarfinnillu misigineqalissaaq. Paasissutissat nutartikkat malinnaasullu tunngavigalugit politikkikkut aalajangiisarnermi tunngavigineqarnerulissapput.

Suut pisariaqarpat
Paasissutissat allanut ingerlateqqittarniaraanni, allallu pisariaqartitaat paasiumagaanni, najukkani pisortat namminersortullu akornanni tapersersuinissaat piumassuseqarnerallu pisariaqarpoq. Taamaattumik paasissutissat tunniunneqartartut qanoq pineqartarnissaat attaveqaqatigiinnermi ersarissuunissaq paasiuminartuunissarlu pingaaruteqarpoq.

Qanoq ingerlariaqqissaagut
John Siegstad, Digitalimik Sullissinermut Aqutsisoqarfimmi pisortaasoq ataatsimeersuarnermi naggasiivoq oqarlunilu:

”Maanna ataatsimeersuarneq iluatsilluartoq peqataasuniit soqutigineqarluartoq, oqalliffiulluartoq apeqquteqarfiulluartorlu naammassivarput. Estlandimiit Savalimmiuniillu misilittakkat tusarnaareerpavut, taavalu ajunngisaaqalutik misilittakkaminnik pitsaanerusinnaanngitsumik saqqummiillutik. Tamakku paasisaqarfigalugit assut isumassarsiornarpoq.

Maanna alloriarnissarput pikkunartoq siunitsinniippoq, ilaatigullu Pitu-p qanoq atulersinnissaanut Nunatsinni sutigut pitsaanerpaamik qanoq atorutsigu pilersaarusiornissaa tullinnguulluni. Tamatuma kingorna najukkami pisortanit namminersortunillu paasissutissanik atuisunit tapersersuilluartoqarnissaanik suliniuteqarneq tullinnguutissavarput. Eqqarsartariaaseq sutigut iluatsitsissutigisinnaavara qimassavarput taavalu tamatsinnut iluatsitsissutigisinnaaneranik eqqarsarneq atulerlugu, tassami Nunarput tamaat pineqarpoq, tamatta tunniussaqartussaavugut, taamaaliornikkut Pitu-mi periarfissat annertuut ineriartortissinnaavagut.

Sulinitsinni aqqutit marluk aqqutigaavut, teknikkimutaaqqiissutissanullu tunngasut, maannalu attaveqaammik pilersitsereerpugut taannalu ataavartumik inerisarparput. Aqqutip aappaa inatsisip taavalu governancep inissinnissaa sulissutigineqassaaq, taamaaligutta atuisut paasissutissanik tutsuiginartumik tunniuttarnissaat anguneqassaaq.

Piffissaq atugassarput sivisussaaq! Ukiup ataatsip ingerlanerani naammassiunnanngilagut. Kisiannili iluatsitsinikuungaaratta allat misilittagaat atorlugit sulisinnaavugut.

Pitu-mut paasissutissanik tunniussaqarluarsinnaanerput eqqarsaatigalugu, ileqqussat ilusilerneqassapput, pitsaasumillu kiffartuussineq nunami tamarmi innuttaasunut suliffeqarfinnullu iluaqutaasussat atulersinniarneqassallutik. Taamaalillutalu nunanit allanit niuernikkut, Nunarput soqutiginaateqarluinnartumik inissisimalissaaq. Pitu-mi periarfissat angeqaat, taamaattoq qanoq annertutigisumik ineriartortitsinissarput allannguinissarpullu atuisut apeqqutaalluinnarput.”

Paasissutissat
Pitu sunaava?
Pitu inuiaqatigiit pillugit paasissutissaannik digitalikkut ataatsimut isumannaatsumillu attaveqaataavoq, paasissutissallu nunami nunanilu tamalaani isumannaatsumik atorneqarsinnaallutik.

Pitu kalaallisut oqaasiuvoq qimussernermi allunaasatut atorneqartartoq. Allunaasaqanngippat qimmit qamutinut aaliangersimassanngillat. Aalajangersagaq ajornaatsoq – aalajangiisorli – atorlugu qimmit pituutaat katiterneqarput aalajangerneqarlutillu, taamaalilluni qimussertup aqqutissani eqqortoq ingerlaffigisinnaavaa.
Oqariartaaseq taaguullu paasissutissanik paarlaasseqatigiinnissamut Naalakkersuisunit atorneqarpoq.

Estlandimi attaveqaat X-Road-imik taasarpaat. Attaveqaatip atulernissaanut nunat assigiinngitsut Estlandimit ikiorneqareerput, matumani Savalimmiut ilanngullugit, taakkulu Heldin-imik taasarpaat.
Paasissutissat
Pitu atorlugu paasissutissat immikkuullarissut pissarsiarineqarsinnaajuarnissaat qulakkeerneqassaaq. Paasissutissat pineqartut assersuutigalugu makkuupput:

• Geodata aamma NunaGis
• Tunngaviusumik paasissutissat
• Piniarnermut aalisarnermullu paasissutissat
• Peqqissutsimut paasissutissat
• Ilisimatusarnermut paasissutissat
• Aningaaserivinnit paasissutissat
• Kisitsisit atorlugit naatsorsuinermi kisitsisit pingaarnerit


Attavissaq:
Aqutsisoqarfimmi pisortaq John Siegstad
Oq./Tel.: +299 34 69 98
E-Mail: jofs@nanoq.gl