Hans Enoksenip oqalugiaataa

1. maj 2017-imi Inuussutissarsiornermut, Suliffeqarnermut, Niuernermut Nukissiuuteqarnermullu Naalakkersuisup Hans Enoksenip oqalugiaataa

Nunarsuaq tamakkerlugu sulisartut ullorsiorneranni tikilluaritsi.

Suliffeqarnermi kikkunnut tamanut ukiorpassuarni iliuuserisatsigut sulinermi atugassarisanik pitsaasunik qulakkeerisimanerput ullumikkut nalliussivarput.

Taamaattorli suli anguniagassat amerlaqaat. Minnerunngitsumik kikkunnut tamanut suliffinnik pilersitsiniarnermi.

Allannguutinik annertoqisunik pisoqarfiusumi Kalaallit Nunaat aaqqissuusseqqinnerup nalaaniippoq.

Sutigut tamatigut imminerminnik pilersorsinnaallutillu napatissinnaasut, aamma taamatut atugaqalersinnaasut kikkut tamarmik sulisinnaassuseqarlutik ukiulinnut Naalakkersuisut toqqammavigisassatut pitsaasunik atugassinnissaannik pilersitsineq ingerlappaat. Suliffissaaleqinerup annikillisinnissaanik suliaqarnermut atatillugu pingaarnersiuisoqarpoq, tassungalu atatillugu Naalakkersuisut suliffissaqartitsinermi periusissiaq suliarisimavaat, taassumalu qulequtaraa ”Suliffeqarneq toqqissisimanartoq”. Suliffeqarnerup iluani suliniutinik katillugit 16-inik aallartitaqartoqarpoq.

Suliffissaqartitsinermi periusissiami pilersitat qitiulluinnartut ilaat tassaavoq suliffissaaleqisut sapinngisamik pitsaanerpaamik ikiorserneqarnerannik isumaginninnissaq.

Nunami tamarmi suliffissarsiuussisarfiit siusinnerusukkullu Piareersarfiit 1. januar 2016-imiit ingerlatsivik Majoriaq nutaanut kattutsippagut, taamaaliornermi Suliffissanut, ilitsersuisarnernut pikkorissaqqinnernullu qitiusumik ingerlatsiviit Suliffissanut, Ilitsersuisarnernut Pikkorissaqqinnernullu qitiusumik Ingerlatsiviit pillugit inatsisit nutaaq atuutilerpoq.

Inatsisip sunniuteqarluarnerusumik suliffeqarnermi iliuuseqarneq pilersissavaa, aammalu suliffeqarnermi suliassaqarfimmi assigiiaarnerusumik aaqqissuussinermik pilersitsissalluni. Nunami innuttaasut tamarmik assigiiaarnerusumik piginnaaneqarfigisalimmillu kiffartuunnissaat, sulianillu ingerlatsiviginissaat nunami sumiikkaluarpataluunniit tamatuma qulakkiissavaa. Qitiutillugimmi inissitat tassaapput innuttaasut. Tamakku pillugit maaniippugut. Taakkuupput sullitagut.

Majoriani innuttaasut iluarsiissut tamanik peqataatitsisoq naammattuussavaat, taannalu suliffissarsioraanni imminik pilersugareqqilernissamut nutaarluinnarnik periarfissiivoq, aamma suliffigisassaq eqqortoq imaluunniit ilinniagarisaq nassaaritinnagu piginnaanngorsagaanissaq pisariaqartikkaanni.

Inuusuttunut siunissami atugassarititaasut Naalakkersuisut soqutigisaraat, suliffissaaleqisut inuusuttut 30-t inorlugit ukiullit amerlavallaarnerat pissutigalugu. Meeqqat atuarfiannik naammassinnissimanngitsut, ilinniagaqarsimanngitsut aamma sulinermik misilittakkanik amigaatillit suliffeqarnerup avataaniittut amerlasoorujussuupput.

Inuusuttut tassaapput nunatta annertuumik unammillernartitai , inuusuttummi tassaapput siunissatsinnik ingerlatsisussat. Taamaattumik inuusuttunut, nukittunerpaamik atuarfimmi ingerlataqarsimanngitsunut, inuunermi suliffeqarnermi tamakkiisumik siunissamut atugaqartussanut suliffissaqartitisinermi periusissiaq neqeroorutinik imaqarpoq. Inuusuttut tunngaviusumik piginnaasaannik qaffassaaviginiarlugit atuagarsornerunngitsumik, aamma suliffimmik misileraanermik ingerlassatut taaneqartuni piginnaanngorsaanernut Naalakkersuisut Majoriamut aningaasaliinerunissartik toqqarpaat.

Taamaattumik innuttaasuni ilinniagaqarsimassutsip qaffanneqarnissaa suli pingaartuuvoq, taamaaliornikkummi inunnut ataasiakkaanut isertitat pitsaanerulissapput, aammalu inuiaqatigiinni inuit piginnaasaat atorluarneqarnerulissapput. 2017-imi PKU-mut agguaassassat aqqutigalugit piginnaasanik qaffassaanissanut koruunit 28 mio. sinnerlugit immikkoortinneqarput. Qitiusumik ilinniarfiit ukiunut pingasukkaanut iliuuseqarnissaannut pilersaarusiortoqarpoq, taamaaliornikkut 2015-imit aallartinneqartunut pikkorissartitsinerit annertusarneqassallutik. Taamatuttaaq suliffissaqarnermi illoqarfinnut nuunnissaq ajornannginnerulerpoq.

Naak suliffissaaleqineq annikilliartoraluartoq innuttaasunik ilaqarpugut suliffeqarnermi suli avataaniittunik. Amerlasuulli annerusumik minnerusumilluunniit sulisinnaassuseqarput atorusutaminnik. Sulisinnaapput, taamaattorli atugassarisat immikkut ittut atugaralugit, imaluunniit sulinermi piffissaliussami annikillisami, taakkulu imminnut pilersugareqqilernissamut allanik ilinniagaqarnissaq pisariaqartissinnaavaat. Tamatumani piginnaanngorsaaqqinneq tassaavoq neqeroorutitsialak.

Sioqqutsisumik soraarnerussutisiaqarnerup aaqqissuussaanerup allanngortinnerata atuutsilernissaa Naalakkersuisut ingerlappaat, taannalu eqqortumik sammivilimmut suliffeqarnermi alloriarneeqqanik ingerlatsinermi innuttaasumut oqilisaassaaq. Piginnaanngorsaaqqinnermi pitsaasumik sunniuteqartoq paasineqarsimavoq.

Imminut akerleriittutut ajornartorsiut, tassa najugaqarnermut sulinermullu akuersissutit amerlangaatsiartut pigalutigit, tamannalu ilutigalugu najugaqavissunik suliffissarsiortoqarluta, sulisorisat akornanni suliffeqarnerup piginnaasanillu annertusaanissamik Naalakkersuisuni annertuumik kissaateqalersitsivoq, taamaalillutik taakku unammillersinnaalerlutillu piumaneqalissammata.

Suliarujussuarmi, sulisuusunik piginnaanngorsaanitsinni Majoriaq qitiulluinnarpoq, taassumalu inuussutissarsiornermi pisariaqartitanut naleqquttuunissaat qulakkiissavaa.

Suliffissaqartitsinermi periusissiaq, aamma suliffeqarnermi iluarsaaqqinneq ilaatigut Kalaallit Nunaanni suliffissaaleqisut ikiliartornerannik inerniliussanik pitsaasunik takutitaqareerput, taamaattoqartuuvorlu ukiuni kingullerni 1½-2-ni qaammammit qaammammut pisarluni.

Suliffissaqatitsinermi periusissiami tamakkiisumik annertoorujussuartut iliuuserisat saniatigut qanittukkut iluarsaaqqinnernik suli amerlanernik aallartisaanissarput naatsorsuutigaarput, ilaatigut piginnaanngorsaaqqinnerup iluani. Taamaaliorpugut innuttaasut pisariaqartitsinerat aamma inuussutissarsiornermi ujartugaat imminnut naleqquttuutinnissaat piffissaq tamaat qulakkeerniaratsigit. Tamakku qulakkeerutsigit Kalaallit Nunaanni tamatsinnut iluaqutaasussanik siuarsarneq atugarissaarnerlu qulakkiissavagut. Tassaavorlu taanna suliassaq.

Naalakkersuisut isumalluaqaat, piffissarlu ungasinnerusoq isigalugu ajunngitsumik sunniuteqarnissaa ilimagalugu.

Taamatut oqaaseqaateqarlunga tamassi maajip aallaqqaataasiorluarnissassinnik kissaappassi.