Tusagassiorfinnut akissut: Angallatit nunani allamiut avaleraasartoorniarnermi peqataasut pillugit

Angallatit nunani allamiut avaleraasartoorniarnermi peqataasut pillugit, tassani kinamiut ilanngullugit

Sulisitsisunit Henrik Lethip KNR-imi ulloq 15. august 2016-imi oqaaseqaatai tunuliaqutaralugit, avaleraasartoortassanik isumaqatiginninnialernissami nunatta pissai pillugit Kalaallit Nunaata sapinngisamik pitsaanerpaamik inissisimanissaanik qulakkeerinnittumik inissisimanissaa, avaleraasartoortassanik sapinngisamik amerlanerpaanik pisaqarnissatulli pingaartiginera Aalisarnermut, Piniarnermut Nunalerinermullu Naalakkersuisoqarfiup (APNN) Kalaallillu Nunaanni Aalisarsinnaanermut Akuersissutinik Nakkutilliisoqarfiullu (KANUAANA) erseqqissarumavaat.

Naalagaaffiit Peqatigiiffiata[1] ataani kiisalu Atlantikup avannaani aalisarnikkut suliniaqatigiiffiit NEAFC-ip NAFO-llu[2] kiisalu taakku nunanik ilaasortaanngitsutut suleqatigisaanni inatsisinik unioqqutitsisumik, nalunaarsorneqanngitsunik killilersugaanngitsunillu aalisarneq akiorniarlugu nunat tamat akornanni isumaqatigiissuteqartoqarpoq. Isumaqatigiissutini taamaattuni naalagaaffiit (naalagaaffiit erfalasullit) aalisariutimik nammineq aalisarnermik killeqarfimmik iluani avataanilu aaliarnermi peqataaneranni pisinnaatitaaffii pisussaaffiilu nassuiarneqartarput unioqqutsitsisoqartillugulu naalagaaffiit pineqaatisiinissaannik pituttuisarlutik. 

Aalisariutit nunanit tamanit isumaqatigiissummut taamaattumut akuersisuneersut, allatulluunniit nunat assigiinngitsut akornanni aalisarnikkut suleqatigiinnissamik isumaqatigiissuteqarfimmeersut nunatsinni avaleraasartoorniarnermi aalisartussatut attartorneqarsinnaapput.

Nunap erfalasullip Kalaallit Nunaata aalisarnikkut oqartussaaffigisaani avataaniluunniit unioqqutsitsisoqarnerani malinninnissaanik qularuteqartoqannginnissaq pillugu, isumaqatigiissummik taamaattumik akuersisimanissap nunatta imartaani aalisarnermut peqataanissamut piumasaqaataaneranut patsisaavoq. Tamanna Kalaallit Nunaata nammineerluni nunatta imartaanik nakkutilliillunilu pineqaatissiisinnaaneranut pingaaruteqarpoq, aammali Kalaallit Nunaata Atlantikup avannaani aalisarnermut suleqataanermini unioqqutsitsisumik, nalunaarsugaanngitsumik killilersugaanngitsumillu aalisarnermik akiuiniarnissamut pisussaaffeqarnera pissutigalugu. 

Atlantikup Avannarliup Kangilliup Aalisarnikut Ataatsimiititaliarsuani (NEAFC)-imi ilaasortat tassaapput Kalaallit Nunaata avaleraasartoortassanik isumaqatiginninniaqatissai. Nunat ilaasortat imartaanni susoqarnera malinnaaffigilluarneqarpoq, Naalakkersuisullu paasinninnerat naapertorlugu aalisariutinik naalagaaffinnit erfalasulinnit, unioqqutitsisumik aalisarneq pillugu isumaqatigiissummut ilaanngitsuneersunik aalisariutinik atuisoqarpat, tamanna Kalaallit Nunaata ataavartumik avaleraasartoortassinneqarnissamik ilungersuuteqarneranut iluaqutaajunnanngilaq. 

Kalaallit Nunaat Atlantikup avannaani naalagaaffiit sinerialinni avaleraasartuut pillugit isumaqatiginninniarnerni qanillattuleruttoqqapput, taamaammallu aalisarnermik illersorneqarsinnaasumik ingerlatsinissaput immikkut pingaaruteqarpoq. 

Nakkutilliisullu KANUAANA-meersut kalaallit inatsisaasa malinneqarnissaat pillugit aalisariutini nakkutilliillutik sulisunut, sulinerminni atugassarititaannik isumannaatsuunissaannillu qulakkeerinissamut nunanik erfalasulinnik akisussaassuseqartunik suleqatigiinnissamik isumaqatigiissuteqarnissamut pingaaruteqarput. Tassanilu aalisariutini nalaagaaffinnik erfalasulinnik suleqatigiinnermut peqataanngitsunit KANUAANA 2013-imi pitsaanngitsunik misilittagaqarpoq. 2013-imi KANUAANA annertuumik ilungersuuteqareerluni, aalisariutit nunatta imartaanik qimatsinerannit sapaatip akunneri pingasut aatsaat qaangiuttut, aalisarnermik nakkutilliisut marluk  Kanariap Qeqertaani Las Palmasimut niutitippai.

 

Inussiarnersumik Inuulluaqqusilluta

 

Randi Vestergaard Evaldsen

Nikolaj Jeremiassen

 

Annertunerusumik paasisaqarusuttut attavigisinnaavaat:

Jens-Frederik Nielsen, oqarasuaat: 345212, e-mail: jfni@nanoq.gl



[1] FAO Port State Measures Agreement; http://www.fao.org/port-state-measures/en/

[2] Northwest Atlantic Fisheries Organization (NAFO) aamma North East Atlantic Fisheries Commission (NEAFC). Isumaqatigiissutit attuumassuteqartut NAFO Port State Control Measuresimi http://www.nafo.int/fisheries/frames/psm.html  kiisalu NEAFC Scheme of Control and Enforcementimi http://www.neafc.org/scheme takuneqarsinnaapput