Kalaallit Nunaata Danmarkillu piumasaqaatertik saqqummiuppaat

Nunaviup toqqavittaanut Kalaallit Nunaata Danmarkillu piumasaqaatertik New Yorkimi Naalagaaffiit Peqatigiinnut saqqummiuppaat

Kalaallit Nunaanniit Danmarkimiillu atorfilittat angalaqatigiit augustip 17-iani 18-ianilu 2016 Kunngeqarfik Danmarkip Kalaallit Nunaata avataani nunaviup toqqavia toqqavinnut ataatsimiititaliarsuarmut (Commission on the Limits of the Continental Shelf, ”CLCS”) piumasaqaataa (oqaaseqaatip ilaa) saqqummiuppaat. 

Oqaaseqaatsit taakku pingasut Kalaallit Nunaata kujataani, avannaata kangiani avannaanilu 200 sømilimit avasinnerusumi inissisimapput – sumiiffiit Naalakkersuisut danskillu naalakkersuisuisa 2014-imi allakkatigut toqqavinnut ataatsimiititaliarsuarmut piumasaqaatiginikuusaat.  

Inuussutissarsiornermut, Suliffeqarnermut, Niuernermut Nunanullu Allanut Naalakkersuisoq ima oqaaseqarpoq: 

”Sumiiffinnut pingasuusunut piffissaq sivisooq uppernarsaatinik katersinermut, suliaqarnermut tunniussinermullu atoreerlugit maanna piumasaqaatigut nunavinnut ataatsimiititaliarsuarmut saqqummiunneqarnerat pitsaasuuvoq. Maanna kinguneqartussamik suliarineqarnissaat Toqqavinnullu Ataatsimiititaliarsuarmik ataatsimeeqateqarnissaq malitsigisaannillu nunat allat piumasaqaatitsinnut qalleraattumik piumasaqartut isumaqatigiinniarnissaat qilanaarluta utaqqissavarput. Nunaviit toqqaviannut suliniutip ersersippaa naalagaaffeqatigiinnerup iluani nunallu issittut sanilerisagut pitsaasumik suleqatigineqarneri.”

Nunanut Allanut ministeri Kristian Jensen ima oqaaseqarpoq: 

”Danmarkip Kalaallit Nunaatalu Kalaallit Nunaata sineriaaniittoq nunaviup toqqavia pillugu piumasaqaat nunaviup toqqaviinut ataatsimiititaliarsuarmut ullumi saqqummiunneqarmat naammagisimaarinnilluarpunga. Kunngeqarfiup killeqarfiata avammut killingata inissinniarnerani piumasaqaatitta uppernarsarnissaat qulakkeernissaallu sivisuumik annertuumillu suleqatigiiffiusup maanna killiffia pingaaruteqarpoq. Taassumalu saniatigut nunarsuarmioqatigiit nunat killeqarfii ilisimatuussuseq inatsisillu tunngaviusut aqqutigalugit suleqatigiinnerata annertuumik tapersersornerata ersersinnissaa pingaartuuvoq. Issittumi kinguneqaataasumik eqqissisimasumik peqataanissaq aalajangiisuulluinnarpoq”.   

Tunuliaqut:

Imaq pillugu inatsisinik atortitsinermut isumaqatigiissut malillugu nunat allamik piumasaqaatitaqanngitsumik nunaviit toqqavii sinerissamit 200 sømil iluanni killeqarfilimmi pisinnaatitaaffigineqarput. 200 sømililli avataatigut piumasaqaateqarniaraanni immikkut uppernarsaatinik Naalagaaffiit Peqatigiit (NP) Toqqavinnut Ataatsimiititaliarsuanit suliarineqartussamik tunngavilersuuteqartoqartariaqarpoq.

 

Kunngeqarfik Danmark Kalaallit Nunaanni Namminersorlutik Oqartussat peqatigalugit NP-ip Toqqavinnut Ataatsimiititaliarsuannut oqaaseqaatsinik immikkoortunik pingasunik tunniussaqarput. Sumiiffik Kalaallit Nunaata avannaaniittoq pillugu oqaaseqaat decemberip 15-iani 2014 tunniunneqarpoq. Sumiiffik Kalaallit Nunaata avannamut 200 sømilimit avasinnerusumiittoq 895,541 km2-it missaanik annertussuseqartoq pineqarpoq. Oqaaseqaatsit immikkoortui allat marluk Kalaallit Nunaata kujataanut (114,929 km2) tunngasoq junimi 2012-imi Kalaallit Nunaatalu avannamut kangimut (61,913 km2) november 2013-imi tunniunneqarput. 

Kunngeqarfiup oqaaseqaataasa Kalaallit Nunaata kujataanut tunngasut piumasaqaatit Islandip piumasaqaataanut 2009-mi tunniunneqartumut, taamatullu Canadap piumasaqaataanut 2013-imi tunniunneqartumut qalleraattut paasineqarpoq. Taakkulu saniatigut Kunngeqarfiup oqaaseqaataasa Kalaallit Nunaata avannamut kangianiittoq Norgellu oqaaseqaataa 2006-imeersoq qalleraattut paasineqarpoq. Naggataatigullu Kunngeqarfiup oqaaseqaataasa Kalaallit Nunaata avannaaniittoq Norgellu oqaaseqaataa 2006-imeersoq taamatullu Ruslandip oqaaseqaataa 2015-imeersup aporaannerat paasineqarpoq.

Uppernarsaatit annertuut nunanit allanit tunniunneqartut Toqqavinnut Ataatsimiititaliarsuarmit suliarineqarnissaat utaqqineqalereerput, taamaattumik Kunngeqarfiup piumasaqaataata Toqqavinnut Ataatsimiititaliarsuup qaqugu suliarissaneraa oqaatigiuminaatsorujussuuvoq. Suliarineqarnerinnaa ukiuni arlalinni ingerlasinnaavoq. Toqqavinnut Ataatsimiititaliarsuup suliarereerpagu nunat sinerissamut killeqarfillit piumasaqaatiminnillu qalleraaffiusut killeqarfiit pillugit piumasaqaatitik pillugit isumaqatigiinniarnissaat aallartissinnaanngussaaq. 

Oqaaseqatigiit pingasut pillugit paasissutissat annertunerusut eqikkaanerillu (”Executive Summary”) Kunngeqarfiup toqqaviit pillugit suliniutaat pillugit nittartagaani uani alakkarneqarsinnaapput: www.a76.dk.

Annertunerusumik paasisaqarusukkussi attavigisinnaavarsi: Inuutissarsiornermut, Suliffeqarnermut Niuernermullu Naalakkersuisoqarfiup Pisortaanera Jørn Skov Nielsen, oqarasuaat  +299 55 61 88

Tusagassiuutinut siunnersorti Dorte Mikkelsen, oqarasuaat +45 50778698

Siunnersortit pisortaat Henning Dobson Fugleberg Knudsen, Inuiaqatigiit pisinnaatitaaffii Inuillu pisinnaatitaaffii, Nunanut allanut ministeriaqarfiup Inatsisitigut Sullissiviat, oqarasuaat +45 41733883.