Allaatigisaq

Aalisarnermut, Piniarnermut Nunalerinermullu Naalakkersuisoq Karl-Kristian Kruse isumaqarpoq nunaqarfik Qeqertat, Qaanaap kangerluata qinnguaniittoq nunaqarfittut pineqartariaqalersoq. Aamma pingaartippaa Qaanaami piniartut aalisartullu ningittakkersornermik suli annersumik pikkorissartinneqarnissaat.

Qaanaami aalisarneq suli inerisagassaalluarpoq

Qaanaap ungasinngisaani sikumi arlalissuarnik alluaqarfeqarpoq,  aalisarsinnaanermut akuersissutilinnit aalisarfigineqartarlutik. 106-it aalisarsinnaanermut akuersissuteqarput.

Qaanaap kangerluata qinnguaaniippoq nunaqarfik Qeqertat, Qaanaamit kilometerinik 60-inik ungasitsigisumiilluni. Nunaqarfiup eqqaa qaleraleqarfissuuvoq, tamaani Qaanaap eqqaani qalerallit amerlanersaat aalisarneqartarlutik.

Aalisartut qaleralinnik tunisartagaat ukiuni kingullerni amerliartuaarput.

Qaanaami Royal Greenlandip tunisassiorfianut qalerallit ukiut sisamat matuma siorna 50 tonsit tunineqarput 138 tonsit ukioq kingulleq tunineqarlutik – ukiut ikittuinnaat ingerlanerini pingasoriaataannik amerleriarlutik. Eqqaasaqarsinnaanngilanga nunatsinni tunisat ukiut ikittunnguit ingerlaneriinnaani pingasungoriaammik amerlariaateqartigisunik.

Isumaqarpunga qalerallit tunineqartartut suli amerlanerujussuanngortinneqarsinnaasut, aalisarneq qalerallillu tunisassiarineqartartut pillugit pitsaasumik pilersaarusiorneqarpat.

Ilisimavara piniartut aalisartunngornissaminnut piareersimasut.

Isumaqarpungali Qaanaami aalisartut piniartullu aalisarneq tunngavigalugu inuussutissarsiutigivissagunikku suli inerisarluarsinnaagaat.

Ilitsersuisut

Ilulissani aalisartut ukiut 100-t sinnerlugit qaleralinniarnermik misilittagaqarput, qalerallit Ilulissani 1903-mi tunisaalerlutik. Ilulissani aalisartut sikumi aalisarnermut iluaqutissartik, nammineerlutik isumassarsiaat, saarlisaartoq 1920-kkut qiteqqunnerini atortorilerpaat.

Aalisarneq tamaat ataatsimut isigassagaanni, piniartunut aalisartunullu suli annerusumik pikkorissaasoqarnissaa pisariaqarpoq, soorlu aamma tamatumani ningittakkersornerup atorluarneqarnissaa pillugu pikkorissaasoqarnerusariaqarluni.

Aalisarnermik pikkorissaanissaq pillugu Qaasuitsup Kommunia attavigerusuppara. Isumaqarpunga Qaanaap eqqaata ukioq manna  sikuinnginnerani pikkorissaasoqarsinnaassasoq. Ilisimatitsissutigalugu nalunaarutigereersinnaavara Aalisarnermut, Piniarnermut Nunalerinermullu Naalakkersuisoqarfik pikkorissaanermut aningaasaleeqataassalluni piareersimammat.

Qularutiginngilara aalisarnermik pikkorissaasoqarsimaleriarpat aalisartut ningittakkaminni amerlanerusunik oqummersaqarlutik aalisalersinnaassasut. Taamaalilluni tunisaat amerlanerulissappat malitsigisaanik amerlanerusunik aningaasarsiulissallutik. Minnerunngitsumik aalisakkerivimmi sulisut amerlanissaat qularutissaanngilaq, illoqarfimmi suliffissaaleqiffioreeqisumi.

Assartuineq

Isumaqarpunga isumatusaarnerunngitsoq aalisartoq qaleralittami assartorneqarneranut assartuisumut koruuninik marlunnik akiliuteqartarmat tunitsivillu aamma koruunimik ataatsimik akiliuteqartarluni.

Aalisartup qalerallit assartornerinut tunisinermini koruunit marluk annaasarpai, qaleralik tunineqartoq kiilumut 16,50 koruuneqartartoq 14,50 koruuninnassutigisarlugu.

Qaleralimmik pisisoq tassaasussaagaluarpoq assartuinermut akiliuteqartussaq.

Royal Greenland kajumissaarusuppara tamatumunnga aaqqiissuteqaqqullugu, ilumoorsinnaanngilarmi aalisartoq tunisaminit annaasaqartassasoq.

Talittarfik

Qaanaami aalisartut ukiuni kingullerni ukiuunerani aalisarnerusarput, pisatik pisariinnerusumik tunitsivimmut assartorsinnaasaramikkit.

Aalisartut aasami pisaminnik tulaassiniartarnertik ajornartittarpaat umiarsualiveqanngimmat puttasoqanngimmallu.

Isumaqarpunga Namminersorlutik Oqartussat umiarsualivimmik pitsanngorsaasussaasut.  Sissaq sioraasoq itininngorlugu aqqutigineqarsinnaasorlu silinninngorlugu suliaritissallugu. Taamaalilluni aalisartut piniartullu piniakkatik pisariinnerusumik tulaattalissavaat.

Tunitsivik

Qaanaami qaleralinnut tunitsivik Royal Greenlandimit pigineqarpoq, tunitsivimmi qerititsiviit Inughuit A/S-mit pigineqarlutik.

Nunatsinni inuussutissalerinermut oqartussaaffiup innersuussutai naapertorlugit neqit aalisakkallu tunitsivimmi ataatsikkut tunisassiarineqarsinnaanngillat.

Tunitsivimmi assigiinngitsunik marlunnik tunisassiortoqarsinnaavoq.

Piginnittuusut kaammattorusuppakka mattannik qilalukkallu neqaannik suleqatigiillutik tunisassiuleqqullugit. Aalisakkat panertut aamma tunisassiarissagaat, ingammik qullukkiat. Qularutiginngilluinnarpara aalisakkat Qaanaami panertitat nunatta sinnerani pisiariumaneqarluarnissaat.

Assartuussineq

Kommunip ernummatigivaa RAL-ip umiarsuaataata tikittarneri taama ikitsigitillugit tunitsiviup inerisarneqarnissaanut  iluaqutaanavianngitsoq.

Isumaqarpunga timmisartortitsileqatigiiffik inuiaqatigiinnit pigineqartoq, Air Greenland, qalerallit nassiunneqartarnerinut akikillisaassalluni matumuuna akuliuuttariaqartoq.

Timmisartortitsileqatigiiffiup Qaanaamit Qaanaamullu assartuussinerminut akigititai  akisoreeqisut atuutsillugit qaleralinnik nassitsisoqarsinnaanavianngimmat.

 Qeqertat

Nunaqarfik Qeqertat maannakkut 30-t missaanni inoqartoq nunaqarfittut akuerisatut pineqartariaqalerpoq. 

Qeqertami najugaqartut nunaqarfimmut maannakkut nuuttarput nunaqarfiup eqqaani qaleralinnik angisuunik aalisarniassagamik. Taamaattumik isumaqarpunga nunaqarfik nunaqarfittut akuerisatut pineqartariaqalersoq.

Dieselitortumik innaallagissiorfimmik pilersitsinissamut aamma nunaqarfiup  qeqertat ilaannit imermik pilersuinissamut atortuliinermut aningaasaliissuteqaqqaartariaqassaaq. Ilisimavara Ilulissaniittoqarmat innaallagissiorfeeqqanik maannakkut atorneqanngitsunik. Soormi taakku atorneqalerpata?

Qeqertami 2015-imi tankersualiisoqarpoq ikummatissamik ukioq kaajallallugu atorneqarsinnaasumik, immerneqartartumik.

Atortulersuutit pilersitassat amerlagisassaanngitsut nunaqarfiup siumut alloriaqqinnissaanut  tunngaviliilluarsinnaapput. Neriuutigaara sanaartornermut tunngasunik Namminersorlutik Oqartussani  Qaasuitsullu Kommuniani suliallit, taakku pilersinneqarnissaannut suliaqartussamik piaartumik pilersitsisoqarumaartoq.

Aamma soqutiginartippara Namminersorlutik Oqartussat Qaasuitsup Kommunialu suleqatigiillutik Qeqertat siunissaat pillugu pilersaarusioqatigiissasut.

Uumasunik piniarneq

Nunatta sinneratut uumasut Qaanaap eqqaani piniagassat killilersugaapput. Uumasunik pisarineqarsinnaasunik killilersuineq ukiualunnguit matuma siorna atuutilerpoq. Malugilluarsinnaavara inughuit uumasunik piniagassanik killilersuineq sungiukkuminaatittorujussuugaat.

Sooruna nannunik taamaallaat arfinilinnik ukiumut pisassinneqartartugut? Qaanaamiinninni apeqqut taanna arlaleriarluni apeqqutigineqartarpoq. Nassuerutigisariaqarpara apeqqut akissutissaaleqissuttarakku, nassuiaassutigiuminaatsillugulu sooq amerlanernik pisaqqusaanngitsut,  naak nannutassat pillugit ukiut tamaasa akisussaasuugaluarlunga.

Paasiuminaatseqaara Qaanaamut nannut taamaallaat ukiumut arfinillit pisasiissutaasarmata, akerlianik Illoqqortoormiuni – Illoqqortoormiuunnarmut ukiumut 35-it pisasiissutaasartut.

Isumaqarpunga pisortaqarfiit imaluunniit pisassiissutinik susassaqartut  suleqatigiissutigisariaqaleraat Qaanaamut nannutassiissutit qanoq illilluni amerlaneqarsinnaanersut.

Aarrit

Qaanaami piniartut aalisartullu qimmitik ukiuni kingullerni ikilisartariaqarsimaqaat, aarrit killilersugaanerisa kingunerisaanik qimmiminnut nerukkaatissaaleqisaramik. Ullumikkut 86-inik pisassaqartinneqarput.

Nannutassiissutigineqartut pillugit oqaatigisama assinganik oqaannassaanga; isumaqarpunga pisortaqarfiit imaluunniit pisassiissutinik susassaqartut  suleqatigiissutigisariaqaleraat Qaanaamut aavertassat qanoq illilluni amerlaneqarsinnaanersut.

Qaanaami piniartut qilalukkat qernertat 103-t ukiumut pisarisinnaavaat aamma qaqortat 20-t.

Tunisassiorfimmik piginnittuusut Royal Greenland aamma Inughuit A/S mattannik qilalukkallu neqaannik suleqatigiillutik tunisassiuleqqullugit kaammattorusullugit oqaatigereerpara. Aalisakkat panertut aamma tunisassiarissagaat. Taakkuninnga tunisassiortoqalerpat piniartut ukiumut aningaasarsiaat amerlisorujussuussagaluarput, Qaanaami aamma aningasaqarniarneq sunnerneqassaqaluni.

Attavigineqarsinnaavoq Aalisarnermut, Piniarnermut Nunalerinermullu Naalakkersuisoqarfimmi tusagassiisartoq, Ludvig Siegstad. Mail: lusi@nanoq.gl.