Naalakkersuisut Tanbreez qinnuteqaammik nutaamik nassiusseqquaat

Kalaallit Nunaata kujataani Killavaat Alannguanni piiaanissamut qinnuteqaatip annertusitinneqarnissaa kissaatigalugu, Tanbreez-ip Naalakkersuisumut nalunaarutigaa, taamaalilluni ukiumut tunisassiarineqartartussaq 0,5 mio. tonsiniit ukiumut 1,5 mio. tonsinut annertusisussaassalluni.

Aatsitassanik piiaaneq pillugu aatsitassanut ikummatissanullu inatsimmi aalajangersakkat naammassineqarnissaannut, Kalaallit Nunaanni akuiariikkanik suliareqqiisarnissamut atugassarititaasunut tunngatillugu maannamut nalilersuinermi, qinnuteqaat ukiumut saffiugassamik 500.000 tonsimik tunisassiortarnissamik tunngaveqartoq, tunngavigalugu VVM-imut aamma VSB-imut nassuiaatini pigineqartuni, nalilersuineq ingerlanneqarpoq.

Tanbreez-ip tunisassiornerup pingasoriaatinngorlugu annertusitinnissaanik kissaateqarnerata kingunerisaanik VVM-imut aamma VSB-imut nassuiaammi suliassamut nassuiaat uppernassuseeruppoq. Taamaattumik VVM-imut nassuiaat nutaaq suliarineqariinngippat aammalu suliassap inuiaqatigiinnut sunniutigisassaannik nutaamik misissuineq (VSB) taakkualu malitsigisaannik tusarniaanerit nutaamik ingerlatinnissaat, pereertinnagit, piiaanissamut akuersissummik qinnuteqaat nutaaq suliarineqarsinnaanngilaq.  Taamaattumik qinnuteqaat tunngavissat pigineqartut tunngavigalugit Naalakkersuisut itigartippaat.  

Piiaanissamut qinnuteqaammik nutaamik, suliassamik tamakkiisumik nassuiaatinik imaqartumik, ilanngullugit VVM aamma VSB nutaat, nassiussinissamut Tanbreez periarfissinneqassaaq, tassani aallaaviusussanut paasissutissat soorunami atoqqinneqarsinnaassallutik.

Tunngaviusoq

Tanbreez ulloq 9. august 2013 piiaanissamut qinnuteqaammik tunniussivoq. Qinnuteqaat 2013-imi aggustimiit 2014-imi januaarimut tamanut ammasumik tusarniaassutigineqarpoq aammalu tamatuma kingorna Aatsitassanut oqartussaasumit suliarineqarluni. Qinnuteqaammut najoqqutassani saffiugassamik ukiumut 500.000 tonsit missaannik annertussuseqartumik piiaasarnissamik pilersaaruteqarneq aallaavigineqarpoq. Saffiugassamik ukiumut 500.000 tonsinik piiaanissaq aamma VVM-imut aamma VSB-imut nassuiaammut tunngavigitinneqarpoq.

Aatsitassanut ikummatissanullu inatsimmi aalajangersarneqarpoq, aatsitassanik piiaaneq taamaallaat akuersissut Naalakkersuisunit tunniunneqartoq naapertorlugu pisinnaasoq. Piiaanissamut akuersissummik tunniussinnginnermi ingerlatassat isumannaallisaanermut, peqqinnissamut, avatangiisinut, pisuussutinik atorluaanermut aamma inuiaqatigiinni piujuartussamik sunniuteqartitsinissamut tunngatillugu isumannaatsumik ingerlanneqarsinnaanerat Naalakkersuisut misissortussaavaat.  Aatsitassanut ikummatissanullu inatsit malillugu piiaanissamut akuersissummik tunniussineq, kapitalini 5-imi, 7-imi, 10-imi, 15-imi aamma 17-imi aalajangersakkanut aammalu aatsitassarsiorluni misissuinermit piiaanermut ikaarsaarneq pillugu atugassarititaasunut aatsitassarsiorluni misissuinissamut akuersissummi § 14-imi aalajangersarneqartunut naapertuuttumik, pissaaq.

Aalajangersakkat atugassarititaasullu matuma siuliani taaneqartut malillugit, Naalakkersuisut piiaanissamut akuersissummik qinnuteqaammut isummersinnaanissaat sioqqullugu, aatsitassarsiorfiutileqatigiiffik ujarassiornikkut aamma isumalluutinut tunngatillugu misissuinernik, avatangiisinik pinngortitamilu misissuinernik kiisalu aatsitassarsiorfiup suliassap inooqatigiinnermut sunniutigisassaannik misissuinermik, suliaqartussaavoq.

VVM-imut aamma VSB-inut nassuiaammi aatsitassarsiorfiup suliassat aalajangersimasup immikkoortui tamarmik ilaatinneqassapput, aatsitassarsiorluni misissuinermit matusinermut, aatsitassarsiorfimmut pilersaarutip nassuiarneqarnera aamma suliat ingerlanissaat kiisalu atorunnaarsitsiartuaarnissaq aamma sumiiffimmi iluarseeqqinnissaq. Ingerlatseqatigiiffik piiaanissamut akuersissummik tunineqarsinnaassappat, peqarfiup niuernermik tunngaveqartumik piiavigineqarsinnaassusaata killissalersorneqarsimanissaa paasinarsisinneqarsimanissaalu pillugit aatsitassanut ikummatissanullu inatsimmi piumasaqaat, ingerlatseqatigiiffimmut aatsitassarsiorluni misissuinissamut akuersissummi, ilaatinneqarpoq. Naalakkersuisut pisuussutinik naleqquttumik piiaanissamik qulakkeerisinnaanissaannut tamanna piumasaqaataavoq. 

Taamaattumik ingerlatseqatigiiffiup imminut akilersinnaassutsimut misissuinermik (Bankable Feasibility Study, BFS), nunani tamalaani aatsitassanik pissamaateqarnermut malitassanik naammassinnissinnaanissamut qillerinernik ilaqartumik, ujarassiornikkut naammattumik uppernarsaataasussamik, suliaqarsimanissaa piumasaqaataavoq. Ingerlatseqatigiiffiup avataaneersunik aningaasalersuisussanik pisariaqartunik pilerilersitsisinnaanissaata qulakkeernissaanut, tamanna aamma piumasaqaataavoq.

Tanbreez-ip allakkani 27. juli 2015-imeersuni, Inuussutissarsiornermut, Suliffeqarnermut Niuernermullu Naalakkersuisumut kiisalu Aningaasaqarnermut Aatsitassanullu Naalakkersuisumut ingerlatinneqartuni nalunaarutigaa ukiumut tunisassiortarnissap 0,5 mio. tonsinit 1,5 mio. tonsinut annertusitinnissaa ingerlatseqatigiiffiup kissaatigigaa. Tanbreez-ip ukiumut tunisassiortarnissap pingasoriaatinngortinnissaanut kissaateqarnerata, peqarfiup naammattumik ujarassiornikkut uppernarsaateqartinneqannginnera ersarissitippaa. Pisuussutinut uppernarsaatinik annertunerusunik Tanbreez nassiussinngilaq aammalu ukiumut tunisassiortarnissap annertusitinnissaanut kissaatigineqartumut naammattumik matussusiisinnaasumik pisuussutinik paasinarsisitsisimanermik takutitsisumik, ujarassiornikkut misissuinernik suliaqarsimanani. Tunisassiornerup pingasoriaatinngortinnissaanik kissaateqarnerup kingunerisaanik aamma VSB-imut aamma VVM-imut nassuiaatini tunniunneqartuni, suliassap aalajangersimasup inuiaqatigiinnut aamma avatangiisinut tunngasortai nassuiarneqarsimajunnaarput.

Tanbreez-ip tunisassiornerup pingasoriaatinngorlugu annertusitinnissaanik kissaateqarnerata kingunerisaanik VVM-imut aamma VSB-imut nassuiaammi suliassamut nassuiaat uppernassuseeruppoq, taamaattumik VVM-imut nassuiaat nutaaq suliarineqariinngippat aammalu suliassap inuiaqatigiinnut sunniutigisassaannik nutaamik misissuineq (VSB) taakkualu malitsigisaannik tusarniaanerit nutaamik ingerlatinnissaat, pereertinnagit, piiaanissamut akuersissummik qinnuteqaat nutaaq suliarineqarsinnaanngilaq.  Taamaattumik qinnuteqaat tunngavissat pigineqartut tunngavigalugit itigartinneqartariaqarpoq.  

Aatsitassanut ikummatissanullu inatsimmi § 18 imm. 3-ip naammassineqarnissaanut Kalaallit Nunaanni akuiariikkanik suliareqqiisarnissaq pillugu atugassarititaasunut tunngatillugu, maannamut VVM-imi pigineqartumi nalilersuinerni, qinnuteqaat saffiugassamik ukiumut 500.000 tonsimik tunisassiortarnissamik tunngaveqartoq aallaavigineqarpoq.

Ukiumut piiaanissap saffiugassamut 1,5 mio. tonsimut annertusitinneqarnissaa pillugu Tanbreez-ip kissaateqarneranut, oqaatigineqartutut VVM-imut aamma VSB-imut nassuiaatit nutaat suliarineqarnissaat pisariaqarpoq.  Saffiugassap piiarneqartup annertussusissaanik allannguuteqartitsinerup, Tanbreez-ip suliassaanut akuutissat uumaatsut atorlugit suliarinnittarnissap Kalaallit Nunaanni ingerlanneqarnissaa suliaqarnikkut aningaasaqarnikkullu imminut akilersinnaassanersoq, nutaamik nalilersuinissaq pisariaqalersittussaavaa aammalu tamatumunnga VVM-imut aamma VSB-imut nassuiaatit pisariaqartinneqalernerat pilersittussaallugu.

Matuma siuliani allassimasut innersuussutigalugit Naalakkersuisut isumaqarput, suliassaq avataaniit aningaasalersuisussarsinissamik angusaqarnissamut naammattumik ujarassiornikkut uppernarsarneqarsimanersoq aammalu suliassaq tunisassiornerup pingasoriaatinngortinneqarnerani avatangiisinut aamma inuiaqatigiinni piujuartitsisinnaanersoq paasinarsisinneqarsinnaalernissaanut, misissuinerit arlallit ingerlanneqarnissaat suli amigaataasoq.

Taamaalilluni qinnuteqaammut najoqqutassat, Naalakkersuisut maannakkut piiaanissamut akuersissummik tunniussinissaq pillugu aalajangiisinnaanissaannut, naammattumik tamakkiissuseqanngillat.

Taamaattumik piiaanissamut akuersissummik tunineqarnissamik qinnuteqaatip suliarineqarnerata aallarteqqinneqarnera, VVM-imut aamma VSB-imut nassuiaatinik nutaanik matussusiisunillu aammalu imminut akilersinnaassutsimik misissuinermik (BFS) ujarassiornikkut naammattumik uppernarsaatitaqartumik, peqartoqalerpat aatsaat pisinnaavoq.

Piiaanissamut qinnuteqaammik nutaamik, suliassamik tamakkiisumik nassuiaatinik imaqartumik, ilanngullugit VVM aamma VSB nutaat, nassiussinissamut Tanbreez periarfissinneqassaaq, tassani aallaaviusussanut paasissutissat soorunami atoqqinneqarsinnaassallutik.