Suliniut nutaaq

Assiliisoq: Iivali Lennert

”Projekt nordisk resurse forvaltning” kalaallisuunngorlugu nutseraanni; Suliniut nunani avannarlerni isumalluutinik ingerlatsineq, nunatsinni piniakkanik sumiiffinni nalunaarsuineq pillugu suliniummut Pisunamut, aappaagu naammassisussamut taartaassaaq. Suliniutip nutaap siunertaa, imarisaa suliniutillu qanoq ingerlanneqarnissaa pillugit Øystein Slettemark, Piniarnermut Naalakkersuisoqarfimmi allaffimmiu, Else Olsvigimit Tusagassiivimmeersumit apersornerqarluni nassuiaavoq.

Øystein Slettemark:- Suliniummut Pisunamut taartaassaaq. Nunat Avannarliit Siunnersuisoqatigiivi aningaasaliisuupput. Suliniummi nutaami tuttut umimmaallu sammineqarnerussapput. Tuttut umimmaallu suliniummi nutaami sammineqarnerunissaannut Kommunit tuttunniarnermut umimmanniarnermullu tunngatillugu inatsisitigut nammineq aqutsinissamut periarfissaqarnerat tunngavioqataavoq. Suliniummi Pisunami piniakkanut sammineqartunut sumiiffinni ataasiakkaani aqutseqataanissamut periarfissat killeqarnerupput kissaatinillu piviusunngortitsiniartarneq ajornakusoornerulluni. Tuttut umimmaallu eqqarsaatigalugit sumiiffinni ataasiakkaani aqutseqataanissamut periarfissat pitsaanerupput.

Kalaallit Nunaanni tamarmi tuttoqarfiit umimmaqarfiillu sammineqassanerlutik?

Øystein Slettemark:- Suliniut nutaaq aallarnisaataasussaammat sumiiffinni aalajangersimasuni aallartittoqassaaq. Tuttoqarfiit umimmaqarfiillu aallarnisaatissatut naleqquttut qimerloorsimavagut. Kujaataaneeqqammerpunga, Arsuk, Isortoq Tuttutoorlu tikippagut taakkunailu inuit oqaloqatigalugit. Taakkunani ilanngullugulu Nanortallup eqqaani umimmaqarfiup annikitsup suliniummi sammineqarnissaat innuttaasunik susassaqartunillu oqaluginnilluarnikkut aalajangiunneqarpoq.

Nunatta kitaani tuttoqarfissuaqarpugut umimmaqarfissuaqarlutalu, taakkuami?

Øystein Slettemark:- Kujataani piniartunik suleqateqarluni tuttunik umimmannillu piniarnermik aqutsinermi misilittakkat kingusinnerusukkut sumiiffinni allani tuttoqarfiusuni umimmaqarfiusunilu atorneqalernissaat siunertaavoq. Pinngortitaleriffik tuttunik umimmannillu nalunaarsuinissanut misissuinissanullu aningaasassaaleqivoq sumiiffiit ilaanni nalunaarsuinerit misissuinerillu aningaasarpassuarnik naleqartarmata. Kisianni nalunngilarput piniartorpassuaqartoq tuttunik umimmannillu ilisimasaqarluinnartunik. Taakkua ilisimasaannik piniakkanik aqutsinermi atorneqarsinnaasunik katersuinissaq aaqqissuussinissarlu amigaataaginnarpoq. Pissutsit tamakkua suliniummi nutaami misissorneqarlutillu sammineqartussaassapput.

Suliniummi nutaami sooruna tuttut umimmaallu kisimik sammineqassasut?

Øystein Slettemark:- Uumasut taakkua sammineqarnissaat toqqarparput nalunnginnatsigu tuttut umimmaallu nunanut allanut nuttarnatik ukiorli kaajallallugu najukkaminniittartuusut, tamatumalu saniatigut tassa Pinngortitaleriffiup tuttunik umimmannillu misissuinissanut akissaalatsisarnera pissutaaqataavoq. Ivittuuniikkama Arsummi piniartut oqaloqatigaakka. Arsummi Ivittuunilu namminneerlutik isumalluutinik atuineq pillugu siunnersuisoqatigeeqareerput. Tuttut umimmaallu kiisalu nunaasa misissorneqarnissaannik taqqavani piniartut siunnersuisoqatigiinnut kissaateqarsimapput. Taqqavani piniartut tuttunik umimmannillu pisassiisarnermut piniakkanillu aqutsinermut peqataarusupput taakkualu aqutseqataanikkut misilittagaat nunap ilaani tuttoqarfinni umimmaqarfinnilu allani piniartut suliniummi siunissami atorluarsinnaavaat.

Kujataani piniartut qanoq ilillutik suliniummut ilanngutsinneqarpat?

Øystein Slettemark:- Aallaqqaammut Ivittuunut qanittormiut tassalu Arsummi piniartut ilaatinneqassapput. Nanortalimmi annikitsumik umimmaqarfiusumi piniartut aamma ilaatinneqassapput. Kommune Kujalleq, kujataani sumiiffinnut tuttoqarfiullutillu umimmaqarfiusunut annertunerusumik pilersaaruteqanngitsoq kiisalu nakkutilliinissamut nukissaalatsisoq suleqataanissamut aamma soqutiginnittorujussuuvoq. Piniarnermut nakkutilliisutta kujataaniikkami  kujataamiut piniarnermut nakkutilliinermut tunngasunik oqaloqatigereerpai.

Suliniut nutaaq qanga aallartippa qaqumullu killeqarpa?

Øystein Slettemark:- Ukioq manna 2015-imiit 2017 ilanngullugu ingerlassaaq. Aatsaat aallartilaaginnarpugut, Ivittuuni tuttunik umimmannillu piniartunik suleqateqarluta misissuinerit aallarteqqammerput, qaammatip matuma tulliani sumiiffimmi tuttunik umimmannillu kisitseriaatsinik ilitsersuisoqassaaq kisitseriaaseq Isortumi tuttunik kisitsinermi atorneqarsimasoq naleqqussarlugu atorneqartussaammat. Suliassat tulliuttut piniagassanik aqutsinermut pilersaarusiornermullu tunngasunik imaqassapput aappaagulu aasakkut Nanortallup umimmaqarfia immikkut sammineqartussaassaaq.

Misissuinissani paasisat sumut atorneqassappat?

Øystein Slettemark:- Kalaallit Nunaa tamaat eqqarsaatigalugu tuttoqarfinnut umimmaqarfinnullu pisassiisarpugut paasissutissanik killeqartunik ajoraluartumik tunngaveqarluta. Taamaammat suliniut una iluaqutigalugu tuttut umimmaallu pillugit paasissutissat tamakkiinerusut piniartut suleqatigalugit pissarsiariniartussaavagut. Siunertaapput piniagassanik isertitaqarluarnerlernissaq, pitsaanerusumik atorluaaneq, pisortatigoortumik aqutsilluarneruneq, sumiiffinnilu innuttaasut piniagassanut aqutseqataanissamut periarfissarissaarnerulernissaat.

Suliniutit assigiimmik siunertallit tulleriit maanna ingerlanneqarput, pitsaanerusimassanngikkaluarnerluni suliassaq Pinngortitaleriffimmut tunniunneqarsimasuuppat?

Øystein Slettemark:- Soorunami suliassaq Pinngortitaleriffimmut tunniunneqaannarsimasinnaagaluarpoq. Misissuinerit Pinngortitaleriffiup ingerlassinnaagaluarpai, kisianni misissuinerit nukippassuarnikatuiffiusarput akisusaqalutillu. Illuatungaani piniartorpassuit piniagassatik ukioq kaajallallugu najorlugit inuupput, Pinngortitaleriffik ukioq naavillugu piniariartarfinniissinnaanngilaq, tamanna akisuallaassaqimmat. Pinngortitaleriffimmiut misissuisarnermini akisoqisuni piniakkat sumiiffiillu misissuiffiusut sivikitsuinnarmik najortarpaat. Nunatsinni killilimmik aningaasaateqaratta uumasoqatigiit arlaqartut ikinnerusut amerlanerusullu pillugit ilisimasagut pitsanngoriartorsimanngillat.

Suliniut ukioq mannamiit 2017-ip tungaanut ingerlassaaq, tamatuma kingorna taava susoqassava?

Øystein Slettemark:- Tamatuma kingorna ilikkakkat, paasisat misilittakkallu pillugit nalilersuinerit pissapput, neriuutigaarpullu suliniut iluatsilluarumaartoq nunallu sinnerani tuttunik umimmannillu piniarnermi, misissuisarnermi aqutsinermilu atorneqalerluni. Nalunngilarput sinerissami soqutigineqartoq, paasissutissanik aaqqissuussaasumik katersuinissaq nunap sinnerani aallarteriaannaavoq. Suliniut nutaaq manna atorlugu paasissutissanik katersueriaatsit, misissueriaatsit, akisussaaffiusussat aqutseriaasissallu naleqquttut piniartullu suleqatigiilluta nassaariniartussaassavagut.

Kikkorpiaat suliniummi nutaami suleqatigiippat?

Øystein Slettemark:- Piniartut isumalluutinut qanittumi najugaqartut peqataassapput, taakkua suleqatigalugit Pinngortitaleriffimmeersup tuttunik umimmannillu ilisimatuup Christine Cuylerip misissueriaatsit naleqquttut pilersaarusioqataaffigissavai. Piniarnermut Naalakkersuisoqarfik kommuneqarfiillu soorunami aamma suleqataapput. Danskit suliffeqarfiutaat Nordico, najugarisani nammineerluni aqutsinerit pillugit immikkut siunnersuisarnermik aallussaqartoq aamma peqataassaaq. Suliniut nunani avannarlerni suliniutaammat Norgemiut Finlandimiullu paasisatigut avitseqatiginnikkut suleqatigineqassapput. Norgemiut nammineq tuttuutitik sammisussaavaat Finlandimiullu kapisiliutitik sammissavaat. Suliniut naammassippat Nunat Avannarliit Siunnersuisoqatigiiffiannut tunniussassamik nalunaarusiortoqarumaarpoq kiisalu qinikkat suliassatut tigusassaannik siunnersuusiortoqarluni.