Kim Kielsenip oqalugiaataa

Ataatsimeersuarneq Future Greenland:
“Siuariartorneq atugarissaarnerlu – Kalaallit Nunaata ineriartornissaanut periarfissat”

Naalakkersuisut siunissamut takorluugaat

Kalaallit Nunaat. Takorloorpara nuna eqeersimaarfiusoq inuussutissarsiornermik aallartisaanermillu uummaarissumik ingerlatsiffiusoq siuariartornermik ineriartornermillu pilersitsisoq. Takorloorpara inuiaat qaffasissumik ilinniagaqarsimasut. Inuiaat toqqissisimasunik meerartallit. Inuiaat inuiaqatigiinni atugarissaarfiusumi najugallit, napparsimasut sanngiitsullu ikiorneqarnissamik pisariaqartitaminnik ikiorneqartut. Inuiaat utoqqartaminnik sivisuumik suliffeqareersimasunik ajunngitsumik utoqqalinissaannut inissaqartitsisut.

Takorluukkamik taamaattumik ataatsimoorussatsinnik piviusunngortitsiumalluta Naalakkersuisunit anguniarneqarpoq, ineriartornermut sinaakkutissat pitsaasut pilersissallugit. Aqqutissatsinni ujaraaqqat ujarassuillu akimmiffiusinnaasut piiassavagut. Pingaaruteqarmat inuussutissarsiortut inuussutissarsiornermi pikkoriffigisaminnik aallussisinnaanissaat tassalu suliffeqarfinnik nutaanik ineriartortitsineq niuernermillu ingerlatsineq – inuiaqatigiinni siuariartornermik ineriartornermillu pilersitseqataasunik.

Inuussutissarsiortut tassaapput inuussutissarsiornermik ilisimasaqarnerpaat. Kisianni aningaasaqarnermi ammasumi aamma nunat tamalaat akornanni unammilleqataalluni inuussutissarsiornermik ingerlatsineq piumasaqaatitaqaqaaq. Unammillernermi kinguaattoorumanngikkaanni pingaaruteqarpoq sutigut tamatigut malinnaasinnaanissaq. Isiginnittaaseq taanna aallaavigalugu maanna Grønlands Erhvervip Future Greenlandimik taallugu sisamassaannik ataatsimeersuartitsinera pissanganartillugu aamma soqutiginartuusoraara.

Inuit silassorissut ataatsimut katersuuffigisaat qularnanngitsumik uagut inuussutissarsiornermik ingerlatsinitsinnut siunissami inuussutissarsiornerup isikkussaanut isumassarsisitsissaaq nutaanillu isumataartitsissalluni.
Fjutjor Greenlandimi peqataasut tusarnaarnissaminnut, ilikkagaqarnissaminnut ilisimasaminnillu paarlaasseqatigiinnissaminnut periarfissaqarput.
Neriuppunga peqataasut tamarmik ataatsimeersuarneq pissarsiaqarfigilluarumaaraat.

Taamatuttaaq neriuutigaara uagut Naalakkersuisuni ilaasortat ataatsimeersuarnermit pissarsiaqarluarnissarput, tassami Namminersorlutik Oqartussat ingerlatseqatigiiffiutaat inuussutissarsiornermik ingerlatsinermi annertuumik pingaaruteqarmata.

Pisortat ingerlatsiviutaannik piginnittuuneq tamatigut immikkuulaartumik inissisimasutut taaneqarsinnaavoq. Ingerlatsiviup aningaasaqarnera, inuiaqatigiit aningaasaqarnerat aamma politikkikkut anguniakkat imminnut oqimaaqatigiissinneqartariaqarput taakkunani assigiinngitsuni soqutigisat tamarmik immikkut tikkuussisinnaasarlutik. Ingerlatseqatigiiffinni ataasiakkaani ajornartorsiutinik aalajangersimasunik takkuttoqartillugu aamma isumaqartoqartarpoq akuliuppallaartartugut allat isumaqartut akuliunnerusariaqaraluartugut.

Taamaattoqartillugu naliliisarnera naapertorlugu isumaqarpunga ingerlatseqatigiiffinnik aqutsilluarnissamut najoqqutassiat pingaartillugit aalajangiusimasariaqaripput – tassa Naalakkersuisunut ilaasortaasugut Namminersorlutik Oqartussat suliffeqarfiutaanni ulluinnarni pissutsinut akuliutissannginnatta suliassatsitullu akisussaaffitsinnik aallussissagatta: Piginnittuuvugut – ukiumoortumik ataatsimeersuarnerni angusat aamma siunnerfiit pillugit naliliisassaagut ingerlatseqatigiiffiillu aqunneqarnerani siulersuisunut ilaasortaatitaqassaagut ukiumoortumik ataatsimeersuarnerni toqqaaqataaffigisartakkatsinnik.

Kisianni qanoq ililluta ingerlatseqatigiiffiit ineriartornissaannut pitsaanerpaamik periarfissaqarnissaat qulakkiissarvarput? Upperaara taamaaliornissamut pissutsit pingaarnerpaat ilagigaat ingerlatseqatigiiffiit iluanni pitsaasumik suleqatigiinneq aamma inuussutissarsiortunik allanik pitsaasumik suleqateqarneq. Suleqatigiinnerup tunngavigisariaqarpaa ersarissuuneq aamma tatigeqatigiinneq.

Kalaallit Nunaanni inuussutissarsiornermik ingerlatsinerup ilarujussua pisortat tamakkiisumik ilaannakortumilluunniit piginnittuunerannit aallaaveqarpoq. Naalakkersuisut upperaat Kalaallit Nunaanni siunissami inuussutissarsiornermik ingerlatsinermi pisortat akuliusimanerisa annikillisinnissaat, soorunami innuttaasunik kiffartuussineq ajornerulersinngikkaluarlugu.
Taamannak oqareerlunga suliassarpassuaqarpoq pisortanit suliarineqartunik aamma siunissami pisortanit suliarineqartariaqartunik. Taamaattumik namminersorlutik inuussutissarsiornermik ingerlatsisut taamatullu Namminersorlutik Oqartussat ingerlatsiviutaat oqaloqatigiumavagut Kalaallit Nunaanni siuariartornissamut atugassarititaasut pitsaasut qulakkeerumallugit.

Aalisarneq nunatsinni inuussutissarsiutit pingaarnersaraat. Tassani naleqarnerulersitsinerup annersaa ingerlanneqarpoq. Taamaattumik inuussutissarsiutip taassuma ineriartorteqqinnissaanut periarfissiisariaqarpugut. Nunarsuarmi qeqertat annersaanni najugaqarpugut taamaattumillu imarujussuaq avatangiiseralutigu, silap pissusaata allanngoriartornera ilutigalugu aalisakkanik assigiinngitsunik nutaanik periarfissiisoq.
Taamaattumik isumatusaarneruvoq imartatsinni aalisarfiusinnaasunik nutaanik ujartuiuarnissaq, ullumikkullu aalisakkat qaqittakkavut amerlinissaat atorluarnerunissaallu. Soorlu maannakkut taamannak ingerlatsisoqartoq avaleraasartuunik misileraalluni aalisarneq aqqutigalugu. Aalisakkat amerlanerit atorluarnerisigut siuariartornermik aalisakkanillu tunisassiornermi sulisut amerlanerulernerannik pilersitsisinnaavugut, taamaaliornikkut inuussutissarsiorneq taamatullu inuiaqatigiit periarfissanik nutaanik takkuttunik atorluaasinnaallutik.

Suliassaqarfik alla pingaarutilik tassaavoq takornariartitsineq. Takornariartitsinerup annertusarnissaanut Kalaallit Nunaata tikikkuminarsarneqarnissaa pisariaqarpoq. Taamaattumik nunatsinni angallannerup nukittorsarneqarnissaa Naalakkersuisunit pingaartinneqarpoq mittarfinnik nutaanik sanaartornikkut pioreersunillu talliliinikkut. Taakkua saniatigut Nuummi talittarfimmik nutaamik sanaartorneq Kangerlussuarmilu umiarsualivimmik alliliineq pingaaruteqarluinnarput. Nuna tamakkerlugu nioqqutissanik pilersuinerup pitsanngortinnerata saniatigut, pitsaanerusunik umiarsualiveqarnerup umiarsuit takorniartaatit ammaaffigissavai taakkununngalu atugassarititaasut pitsaanerulissallutik, soorlu umiarsuarnut takornariartaatinut ilaasut akitsuutaasa atorunnaarsinneratigut.

Inuussutissarsiornermi sukarsuit ilaat tassaavoq aatsitassaniorneq taannalu suli ineriartortikkumallugu suliniarfigisariaqarparput. Aatsitassarsiornerup aningaasaqarnikkut ingerlanerliortarlunilu ingerlalluartaraluartoq pingaaruteqarpoq ineriartortitsiinnarnissarput, misilittakkammi ersersippaat, siunnerfilimmik iliuuseqarneq piffissap ingerlanerani pitsaasunik angusaqarfiusartoq.

Uuliasiornermut aatsitassarsiornermullu periusissiaq assersuutissaalluarpoq. Naak, Nalunami kuultisiorfik aamma olivinisiorfik Seqi ingerlatsiunnaaraluartut maannakkut rubininik piiaavik aallartisarneqarpoq aatsitassarsiorfiillu allat soqutiginaatillit piareersarneqarlutik. Naalakkersuisunit kissaatigineqarpoq aatsitassarsiornermik suliallit amerlanerunissaat. Suliassaq taanna Namminersorlutik Oqartussat suliassarinngilaat. Suliassaq taanna namminersorlutik ingerlatsisunit suliarineqaruni pitsaanerussaaq Namminersorlutik Oqartussat suliassaqarfimmut tassunga pitsaanerpaanik sinaakkusiissallutik.

Ineriartornermik pilersitsinermi suliffissaaleqisunillu sulilersitsiniaanermi ilinniagaqarneq aqqutissaavoq. Tamanna avaqqunneqarsinnaanngilaq. Taamaattumik Naalakkersuisut ilinniagaqarnissaq pingaartippaat. Amerlanerit ilinniagaqarpata amerlanerillu qaffasissumik ilinniagaqarsimappata, siuariartorneq ineriartornerlu anguneqassapput – suliassanut nutaanut piginnaasat qaffassammata.

Siullertut pingaarnertullu inuusuttut amerlanerit ilinniakkamik ingerlatsisariaqarput. Sulissutigisariaqarparput kalaallisuinnaq oqaasillit ilinniakkamik aallartitsinissaannut pitsaanerusunik periarfissiinissaq. Inuusuttut amerlavallaartut katataasarput oqaatsitigut piginnaasakinnertik aallaavigalugu ilinniaqqiffinnut ingerlaqqissinnaasannginnertik pissutigalugu. Tamanna ilumoorsinnaanngilaq. Taamaattumik Naalakkersuisut sulissutigaat innuttaasunut kalaallisuinnaq oqaasilinnut ilinniakkanik neqeroorutinik pilersitsinissaq.

Taamannak oqareerlunga pingaartillugu aamma eqqaassavara, uagut innuttaasut sinnerlugit sullissisuusugut ilinniakkamik ingerlatsinissamut ilisimasanik pisariaqartunik pigisaqarnissarput pingaaruteqarmat. Taamaattumik suliassaraarput inuusuttut ilinniakkamik ingerlatsisinnaanngorlugit piareersarnissaat. Kisianni inuussutissarsiortut amerlanerit inuusuttut ilinniakkamik ingerlatsinissaannut uagut suliniutitsinnut akisussaaqataanermik takutitsisariaqarput. Inuusuttut ilinniarfissanik aamma ilinniarnermut atatillugu sungiusarfissanik pisariaqartitsipput. Inuussutissarsiornermik ingerlatsisut ilinniartunik tigusisalerpata, inuiaqatigiinnik ineriartortitseqataassapput.


Inuiaqatigiinni suliffissaaleqinerujussuaq ajornartorsiutaavoq, tamanna anigorniarlugu tamatta suliniuteqartariaqarpugut. Naalakkersuisut suliniutinik aallartitsipput suliffissaaleqinermik ajornartorsiut suliffissanillu pilersitsinissaq iliuuseqarfigiumallugit. Kisianni aamma tassani inuussutissarsiornermik ingerlatalinnik suleqateqarnissamik pisariaqartitsivugut, pisariaqartipparpullu inuussutissarsiornermik ingerlatsisut namminneq iliuuseqarnermikkut suliffissaaleqisut sulilernissaannut inuunermillu isumalimmik neriuutilimmillu ingerlatsilernissaannut pilersitseqataanissaat. Tamatsinnut atuuppoq - tassa allatut eqqarsarnikkut inuit amerlanerit suliffeqarfinni atorfissaqartinneqarnissaat pilersinneqartariaqarpoq.

Ikiuunnissamut pikkorinnerusariaqarpugut suliassatta saniatigut tunniussinerusinnaaqqulluta. Politikeritut. Suliffeqarfinnik piginnittutut. Immaqaluunniit innuttaaqataasutut. Nammineq kajumissutsimik sullissinerup, soorlu meeqqanut inuusuttuaqqanullu sullissinerup, ineriartornera pitsaasoq nuannaarutigaara. GE aallaavigalugu ulluinnarni niuernermik ingerlatsinerup saniatigut nutaanik eqqarsarnissamut iliuuseqarnissamullu periarfissarpassuit pilersinneqarsimasut nuannaarutigaakka. Pissutsinik piviusunik allanngortitsisoqassappat aamma aningaasaqarnermi nammineersinnaassuseq annerusoq anguneqassappat ullumikkut maani peqataasut akornanni suliniutit nutaat suleqatigiinnerlu pisariaqartinneqarput.

Inuiaqatigiinni najukkatsinni ataatsimoorluta siuariartorneq atugarissaarnerlu pilersissavagut: politikeriugutta, inuussutissarsiornermik ingerlatsisuugutta, aalisartuugutta sulisartuuguttaluunniit. Tamatta ikioqatigiikkutta suleqatigiinneq nunatta pisariaqartitaa pilersissavarput kinguaariinnut tulliuttunut tamatta kissaatigisavut angujumallugit.

Qujanaq!