Kia namminersulivinnissaq taamaatikkamiuk?

Kim kalender 3

Qanorluunniit politikkikkut tunuliaqutaqaraluarutta nunatta ullut arlaanni namminersulivikkumaarnissaa amerlanerpaartatta uummatitsinni qaammarissumik tillertuartoq nalinginnaasumik ilisimaneqarpoq. Tamanna ukiorpassuarni sulissutigaarput. Siullermik Namminersornerulerneq piviusunngortinneqarmat 2009-imilu Namminersorneq atuutilermat suli siumut alloriaqqippugut.

Inuiaqatigiinnut imminnut napatittunut ilungersuuteqarneq inuttut sananeqaatitsinniippoq.

Qanoq ingerlariaqqissanerluta qanorlu sukkatigisumik ingerlassanerluta isummat assigiinngeqisut, politikkikkut oqallinnermit ilisimaneqarpoq.

Inuiaat kalaallit ullut arlaanni kiffaanngissuseqalernissaat namminersulivinnissaallu nunatsinnut takorluugarigiga uannik ilisarisimannittut nalunngilaat. Kisianni tunngaviusumik tunngavissarititaasut inisseqqaartinnagit ulluliissanngitsugut isumaqarpunga.

Tusagassiuutini assigiinngitsuni tupaallaatigisannik maannakkut erseqqissarneqaqattaarpoq, namminersulivinnissamik kissaateqarneq sakkukillisissimagiga qamiivissimalluguluunniit. Ilai nuannapput allalli naammagittaalliorlutik. Taamaattumik oqallinnermi tunaartaasunik erseqqissaanissaq pissusissamisoorpoq.

Kalaallit Nunaata Naalagaaffeqatigiinnermi qanoq inissisimanissaanut isumaqarpunga, pitsaasumik qanimullu suleqatigiinnissamik kissaateqartugut. Suleqatigiinneq pisariaqarpoq tamannali imminut ataqqeqatigiilluni pissaaq. Naalagaaffeqatigiilluni suleqatigiinnermi unammilligassanik piffissap ingerlanerani nalaataqartarpugut; tamatumallu uppisittanngilaatigut. Pitsaasunik aaqqiissutissarsiorluta naaperiaasinnaatilluta isumaqatiginninniarsinnaatillutalu tamanna aqqutissarivarput.

Tunngaviusumik isummiussanni, namminiilivinnissap allanut attaveqarnitsinnuinnaq tunngassuteqannginnera paasissallugu pingaaruteqartorujussuuvoq. Inuiaqatigiinni nammineerluta qanoq aaqqissuussiniarnitsinnut aamma tunngassuteqarpoq. Inuiaqatigiit nammineertut tassaasariaqarput inuiaqatigiit naligiimmik inissisimasut. Aap, namminiilivinnissamik siunnerfeqarneq pingaaruteqarpoq. Inuiaqatigiinnili innuttaasut atugaasa pitsanngorsarnissaannut akisussaaffimmik tigusinissarput suliniarnissarpullu aamma taamatulli pingaaruteqartigaaq. Nunatsinni innuttaasut akornanni assigiinngitsorujussuarnik periarfissaqartoqarlunilu atugassaqartoqarnera nassuerutigisariaqarparput.

Inuiaat nukittussusaat nammineerluta aalajangiisinnaatitaanerput pillugu inatsisiniiginnanngilaq. Inuiattut nunatullu namminiilivinneq ilinniartitaanermut sulinermullu aamma tunngassuteqarpoq, taamaalillutami inuiaqatigiit suliassai nammineerluta suliarisinnaassavavut, ilaqutariit ulluinnarni inuunerat toqqissisimanermik periarfissanillu tunngaveqartissallutigit, tamattalu immikkut inuiaqatigiittullu aningaasaqarnikkut imminut napatissinnaassalluta.

Ataatsimoorluta annertuumik pilersitsivugut Namminersorneruleratta kingornalu Namminersuleratta. Inuiaqatigiit siuariartortut pilersippavut, soorunamilu inuiaqatigiinni ineriartortumi ingerlalluartoqarlunilu ingerlanerliortoqarpoq. Taakkuupput suliassaqarfivut taakkorpiaappullu ineriartornermi inunnik katataqaqqinnginnissaq siunertaralugu aallunniakkakka.

Piffissaq qaninnerusoq eqqarsaatigalugu ilungersunartunik suliassaqaratta avaqqunneqarsinnaanngilaq. Namminersorlutik Oqartussat aningaasaqarnerat tatisimaneqarpoq akisussaassuseqartutullu aqutsinitsinni inuiaqatigiit aningaasaqarneranni isuinik naapititsisinnaasunik siunnersuuteqartariaqarpugut suliniuteqartariaqarlutalu. Kissaativut tamaasa piviusunngortinnissaannut akissaqanngilagut. Allaammi sipaarutissanut allattuiffik qimerloortariaqarparput nuannarineqarpallaanngitsunillu aalajangiisariaqarluta. Taamaanngippammi aningaasartuutit suliniutillu siumut aqqutissiuussisussat inissaqartissinnaanngilavut.

Naalakkersuisut qitiulluinnartumik suliniuteqarfissaat, soorlu ilinniartitaaneq, ineqarneq, suliffissat aningaasaqarnerlu, tikkuartorsimavakka. Aqutsisutummi akisussaassuseqartutut innuttaasut tamarmik ineriartornissaannut, atugarissaarnissaannut periarfissaqarnissaannullu pitsaasunik tutsuiginartunillu atugassaqartitsinissarput aalluttariaqarparput.

Oqartoqarneratulli namminiilivinissamik suliniuteqarneq unikkallartinngilara. Oqaaseq tusagassiortup nammineerluni qulequtsiussaa, nammineq oqarnermisut “aviisinik amerlanernik tunisaqarumalluni”.

Nammineerluta tunngavissarititavut tunngavigalugit inuiaqatigiit pilersinnissaannut ataatsimoorluta suliniuteqarnitta, kiffaanngissuseqarnerulerneq politikkikkullu namminiilivinneq, tamatigut inernerisussaavaa. Allat sioqqullunga soorlu oqartarsimasut, ineriartorneq nammineerluni takkussinnaanngilaq. Taamatullu sinnerluta ineriartortitsisoqarnissaa naatsorsuutigalugu assavut kaaginnarsinnaanngilavut.

Taamaattumik ineriartortitsiniarutta akisussaaffimmik tigusilluta pisariaqartunik aalajangiisariaqarpugut. Tamanna uatsinnut politikkikkut siuttuusunut pissusissamisoortumik innuttaasunit naatsorsuutigineqarsinnaavoq.

Naagga, nunatta qaqugu namminiilivinnissaanik uanga ulluliiniangilanga. Tamanna pingaaruteqarsorinngilara. Unammilligassat piviusut  massakkut aallukkusuppakka. Aalajangiussisimaannarnissarput siunnerfiullu aalajangiusimanissaa pingaarnerpaajuvoq. Namminersorneq pillugu Inatsisip imarisai ilisimavakka, allassimavorlu kissaatigigutsigu namminiilivissinnaasugut.

Namminiilivinnissaq politikkikkullu kiffaanngissuseqalernissaq pillugit isumaga annikkusuppara, tassalu siunissaq meeqqatta pigaat. Uagut, kinguaariinni aalajangiinivut, kinguaariit tulliisa atugarisassaraat inuuniutigisussaallugillu. Kinguaariilli tulliisa inuiaqatigiit nammineertut piviusunngortittussaavaat. Taamaammat kinguaariit tulliisa qaqugu qanorlu namminiilivinnissaq piviusunngortinneqassanersoq namminneerlutik aalajangertariaqarpaat.

Maannakkut siuttutut akisussaassuseqartutut qamutit illinermiitinnarnissaannut nukivut ataatsimoorluta atussagivut kaammattuutigerusuppara. Tamanna pissusiviusuni kiffaanngissuseqalernissamut namminiilivinnissamullu, tamatigut uumatitsinniittuartumut, ingerlavigineqarsinnaasumik aqqutissaatuaavoq.

Namminiilivinnissamut qaamaneq aputtut nakkaarlaatut upernalaami seqinnerneratut qaamatigisoq uummatinni ikumajuarpoq.

 

Kim Kielsen
Naalakkersuisut Siulittaasuat aamma Siumut siulittaasua