Nunani avannarlerni ministerit naapittut

Vittus Qujaukitsoq aamma Carsten Hansen.

 

Nunat Avannarliit Suleqatigiinneramut ministerii Ilulissani ulluni 9. – 12. marts 2015 ataatsimeeqatigiipput. Ataatsimeeqatigiinnermut peqataapput danskit, Savalimmiut, svenskit Ålandimiullu nunanik avannarlernik suleqateqarnermut ministerii qaaqqusisoralugu Nunanik Avannarlernik Suleqateqarnermut Naalakkersuisoq Vittus Qujaukitsoq. Nunat Avannarliit Ministeriisa Siunnersuisoqatigiivini ukioq manna Danmark siulittaasuuvoq danskillu siulittaasuunerminni pilersaarutaannut Kalaallit Nunaat Savalimmiullu immersueqataapput. Danskit siulittaasuunerminni ineriartorneq, atugarissaarneq pingaartitallu immikkut sammisassatut toqqarsimavaat. Nunat Atlantikup avannaaniittut suleqatigiissutigaat ”Issittoq tungujortoq” suliniutinik issittumut tunngasunik imalik. Naalakkersuisut siunertaraat Ilulissani ataatsimiitsitsineq aqqutigalugu nunani avannarlerni suleqatigiinnerup nunatsinni ilisimaneqarnerulernissaa. Ataatsimiinnermut peqataasoq danskit illoqarfeqarnermut, ineqarnermut, nunap immikkoortuinut kiisalu nunanik avannarlernik suleqateqarnermut ministeriata Carsten Hansenip Ilulissani ataatsimeeqataanera pillugu Else Olsvigip Tusagassiivimmeersup apersorpaa. Carsten Hansen ima nassuiaavoq:

-Nunani Avannarlerni Suleqatigiinnermut Ministerit ataatsimeeqatigiittarnigut akuttummata ataatsimeeqatigiittarnitsinni eqqartugassagut arlaqartarput. Ataatsimeeqatigiinnitsinni uani suliniut ”Det blå arktisk” – Issittoq tungujortutut kalaallisuunngorlugu taaneqarsinnaasoq – oqaluuseraarput. Tamatuma saniatigut nunat avannarliit siunnersuisoqatigiivisa Ruslandimi Sankt Petersborgimi allaffeqarfiata matuneqarnissaa oqaluuseraarput. Oqaluuserisatta ilaat annikittualuunerupput ataatsimeeqatigiittarnernit siuliinit nangitaasut aalajangersagassallu. Ilulissaniinnitsinni aamma misigisassinneqarpugut. Iluliarsuit akornannut angallammik takuniaatinneqarpugut. Paasitinneqarpunga takuniaatinneqarnissarput sioqqutitsiarlugu annertuumik sulisoqarsimasoq, tassa sikuummat iluliarsuit tungaannut aqqutissaliuunneqarsimavugut, qularinngilaralu tamanna suliarujussuussasoq. Nunaqarfik Ilimanaq aamma tikeraarparput, tassanilu siornagut misilissimanngisatsinnik nuannersumik qimussertinneqarpugut. Ilimanamiinnitsinni Kalaallit Nunaanni nunaqarfiit pillugit misissuisimaneq tunngavigalugu nunaqarfinnik ineriartortitsinissamut toqqammavissat aamma oqaluuseraagut.

Ilulissaniinnissassinnut naatsorsuutigisimasatit eqquuppaat?

Carsten Hansen:- Naatsorsuutigisimasakka eqquupput, kisianni taamarsuaq issisiornissarput naatsorsuuginngikkaluarpara. Paasitinneqarpugut ukiorpaalussuit 10-t 15-it matuma siornagut ukiuunerani kingullermik taamannarsuaq ississimasoq. Ilulissat avataat silap pissusaata allanngoriartorneranit sikussaarsimagaluartoq massakkut sikumik qaalloriinnaavoq. Uannulli pingaarnerpaasoq tassaavoq Ilulissat illoqarfianni pisunik kiisalu nunaqarfittaani pisunik takusaqarlungalu misigisaqarnissara. Kalaallit nerisassiaannik misiliinissara erinigisimavara minnerunngitsumillu attortissugisannik kalaallit kulturiminnik pingaartitsissusiat pingaartitsinerminnillu takutitserusussusiat, kiisalu kikkuunerminnik tulluusimaarutiginnittuunerat malugaara. Assut nuannaarutigaara nerisisassaataannik peqqinnartunik misiliitinneqarsinnaagama.

Danmarki ukioq manna nunat avannaarliit ministeriisa siunnersuisoqatigiivini siulittaasuuvoq, siulittaasuunissinni nunat avannarliit issittumut tunngatillugu suliassaattut sunik kissaateqarpisi?

Carsten Hansen:- Oqarusunneruvunga tassa Danmarki, Kalaallit Nunaat kiisalu Savalimmiut ataatsimoorlutik ukioq manna siulittaasuusut. Siulittaasuunitsinni ukioq manna suliassatut pilersaarusioqatigiippugut sammisassattalu pingaarnerit tassa ilagaat suliniut ”Issittoq tungujortoq” ”Det blå arktisk”. Suliniut inuit issittumi najugaqartut inuuniarnikkut atugaannut inuuniarnerminnilu iluaqutigisinnaasaannut tunngasunik imaqartorujussuuvoq. Tassani ilaatigut pineqarput issittumi imaatigut angallannermut, sillimanissamut nakkutilliinermullu tunngasunik imallip nittartakkap arcticweb-ip ineriartortinneqarnissaa kiisalu issittup imartaani uumassusillit assigiinngisitaarnerat pillugu ilisimasanik katersuinissaq. Savalimmiormiut suliniummi annertuumik suleqataareerput Kalaallillu Nunaanni arcticweb-imut tunngasut assut soqutigineqarlutik. Kalaallit Nunaat Savalimmiullu suliani taakkunani siuttuunissamut piukkunnaateqarnerpaapput. Tamatuma saniatigut Naalakkersuisut Siulittaasuata Kim Kielsenip siornagut Nunanik Avannarlernik Suleqateqarnermut Naalakkersuisuusimasup kissaatigaattaaq, nunani avannarlerni nunap inoqqaavisa inuuniarnikkut atugaat pillugit misissuisoqarnissaa, tamanalu Danmarkip siulittaasuunerani suliassat allat saniatugut ingerlatissavarput. Tassa Danmarkip Kalaalllit Nunaata Savalimmiullu suleqatigiillutik siulittaasutut inissisimanissaat pingaartippara, taamaammallu nunani avannarlerni ministerit siunnersuisoqatigiivisa Kalaallit Nunaanni ataatsimeeqatigiinnerat manna piviusunngorpoq.

Kalaallit Nunaat Savalimmiullu danskit naalagaaffianni namminersornerusutut inissisimapput, Kalaallit Nunaat nunani avannarlerni suleqatigiinnermut qanoq isumaqarpa?

Carsten Hansen:- Kalaallit Nunaat immikkuullarilluinnartuuvoq, kalaallit inuiattut siuarsimasunngorsimapput taamaattorli ikittunnguullutik nunapilorujussuarmi najugaqartut pinngortitallu pisuussutaanik annertoorujussuarnik aqutsisutut inissisimasut. Taamatut inissisimanerat inuussutissarsiornikkut periarfissarpassuanitsitsivoq. Ilulissani takuneqarsinnaavoq takornariaqarneq inuussutissarsiornikkut periarfissaqarluartitsisoq, takornariat nunanit allarpassuarneersut maanga tikerartuarput. Taamaammat aperisoqarsinaaviq takornariaqarnikkut ineriartortitsineq qanoq aqunneqarluarsinnaava? Tamatumani nunani avannarlerni suleqatigiinnermi misilittakkat sakkussatut atorluarneqarsinnaapput. Taamaapporlu ilisimatusarnikkut kiisalu soorlu imaani uumassusillit imaatigut angallanermit qanoq sunnigaanerat pillugu misissuinerni. Kalaallit nunaminni pisuussutinik iluaquteqarnerorusupput, tamatumani nunani avannarlerni pisuussutit pillugit ilisimatusarnikkut ineriartortitsinikkullu suleqatigiilluarneq atorluarneqarsinnaavoq. Assersuutigisinnaavara massakkorpiaq Inuussutissarsiornermut Naalakkersuisoq Vittus Qujaukitsoq uagullu Inuussuttissarsiornermut ministererput Henrik Sass Larsen Ilulissaniinnitsinni ataatsimeeqatigiimmata Kalaallit Nunaata aningaasarsiornikkut nammineernerulernissaanut aqqutissiuusseqataasussat inuussutissarsiornermik ineriartortitsiniarnermi atorluarneqarsinnaasut suleqatigiissutigineqarsinnaasullu eqqartorlugit.