Kalaallit Nunaat Qalasersuarlu

Namminersorlutik Oqartussat Kalaallit Nunaata avannaani nunaviup toqqaviata ataneratigut piumasaqaateqarsimapput.

Danmarkimi naalakkersuisut aamma Kalaallit Nunaanni Namminersorlutik Oqartussat ulloq 15. december 2014 ilisimatuussutsikkut uppernarsakkamik Kalaallit Nunaata avannaani nunaviup toqqaviata ataneratigut piumasaqaateqarsimapput. Sumiiffik 895.541 km2-tut angitigingajattoq pineqarpoq Kalaallit Nunaata sineriaanit 200 sømilinik avasitsigisumiittoq (nunap assinga takuuk).

Ilisimatusarnikkut paasissutissatigut atortussat, "submission-imik" taagorneqartut, Nunaviup toqqaviata atanera pillugu ataatsimiititaliarsuarmik (the Commission on the Limits of the Continental Shelf, "CLCS") taagorneqartumut tunniunneqarput, FN-imi generalsekretær aqqutigalugu FN-imi Imavissuarni inatsisitigut isumaqatigiissummi periuseq aalajangersarneqarsimasoq naapertorlugu, taanna Kungeqarfik Danmarkip 2004-mi atortussanngortillugu atsiugaaraa.

Inuussutissarsiornermut, Suliffeqarnermut, Niuernermut Nunanullu Allanut Naalakkersuisup, Vittus Qujaukitsup oqaatigaa:

"Kalaallit Nunaata avannaani submission-imik tunnissineq oqaluttuarisaanermi killiffiuvoq pingaarutilik. Nunaviup toqqaviata ataneratigut suliniut assersuutissaqqippoq Naalagaafffeqatigiit aamma uagut issittumi sanilitta akornanni pitsaasumik suleqatigiittoqarneranut. Siusinnerusukkut Naalakkersuisut apeqqummi tassani Danskit naalakkersuisui qanimut suleqatigisimavaat, maannakkullu Naalakkersuisuusut piumasaqaat tamanna tapersersorluinnarpaat, maannalu qilanaaraarput aalajangersimasumik Nunaviup toqqammaviata atanera pillugu ataatsimiititaliarsuarmi ataatsimiittarsimanerit tamakkulu kingunerisaannik naalagaaffinni sinerialinni sanileriinni nunat marluk akornanni isumaqatiginninniarsimanerit takunissaat".

Sulineq sivisusimaqaaq matumanilu delsubmission-imik tunnissinissamik piareersarnerit 2002-mili aallartissimapput. Sajuppillatsitsilluni itissutsinillu misissuinerit, tassa paasissutissanik suliarinninnerit, misissueqqissaarnerit nassuiaasiornerillu 2014-imi naammassineqarsimapput.

Nunaviup toqqaviata ataaneratigut suliniut tamarmiusoq naapertorlugu ilaatigut Namminersorlutik Oqartussanit siulersorneqartumik aqutsisoqatigiinnik pilersitsisoqarnikuuvoq, taassuma suliassarisimavaa pingaarnerusutigut ataqatigiissaarinerup isumagineqarnissaa paasissutissanik katersanik suliarinneqqinnermut atatillugu kiisalu submission-imit tunniussinermi ilisarititsinermilu.

 

Tunuliaqutaasoq:

Naalagaaffik sinerissamiit 200 sømilit iluanni nunaviup toqqaviata ataneranik atuisinnaatitaavoq. Sinerissamiilli 200 sømilit avataanni piumasaqaat immikkut ittumik uppernarsartariaqarpoq. Tamanna tunngavigalugu immikkut ilisimasallit 2002-miilli paasissutissanik katersilersimapput suliarinnilerlutillu, ilaatigut sumiiffimmit Kalaallit Nunaata avannaaniittumit, tamatumani CLCS-imi suliarineqartussamik submission-imik tunniussinikkut.

Suliaq tamanna Nunaviup toqqaviata atanera pillugu suliniummik taaneqartartumi suliarineqarpoq, suliarlu tamanna Ilinniartitaanermut Ilisimatusarnermullu ministereqarfimmik aamma naalagaaffimmi oqartussaasunik allanik soorlu Savalimmiuni Kalaallillu Nunaanni Naalakkersuisunik suleqateqartunit aqunneqarpoq.

Kalaallit Nunaata avannaani submission-imik piumasaqaateqarneq sumiiffiit tallimassaraat, Kunngeqarfik Danmarkip piumasaqaateqarfigisaa. Delsubmission-it siullersaat - Savalimmiut avannaani - april 2009-mi tunniunneqarpoq, tamatuma tullianik sumiiffik pineqartoq Savalimmiut kujataanniiitoq december 2010-mi tunniunneqarluni. Juni 2012-imi Kunngeqarfik Danmarkip Kalaallit Nunaata kujataani sumiiffik pillugu delsubmission-imik tunniussiffigivaa, november 2013-imilu sumiiffik Kalaallit Nunaata avannamut kangianiittoq submission-imik tunniussiffigalugu.

Naalagaaffippassuarnit paasissutissat annertoorujussuit CLCS-imi suliarineqarnissaminnik utaqqissunneqareerput, taamaattumillu ajornakusoorpoq siulittuutigissallugu danskit/kalaallit submission-itut tunniussimasaasa suliarineqarnissaata aallartinneqarnissaa.

Norge-p 200 sømilinit avasitsigisumi nunataviata toqqaviata atanera danskit/kalaallit piumasaqaatigisaat qallerlugu inissisimavoq. Tamatuma saniatigut qaleriiaartoqarunarpoq Canada-mit, Rusland-imit aamma USA-mit piumasaqaatigineqartunit. CLCS-imi suliarineqareernerisa kingorna illuatungeriit namminneq nunatut marluttut isumaqatigiissutissat isumaqatigiissutiginiartussaassavaat, taakkunani qaleriiaartunik piumasaqaateqartoqarsimasoq.  Isumaqatiginninniarnerit tamakku nunani tamalaani imaviup inatsisitigut oqartussaaffigineqarnerani malittarisassat naapertorlugit ingerlanneqassapput, soorlu Ilulissani-Nalunaarummi 2008-meersumi aalajangersarneqarsimasukkut.

Submission-mik tunniussisarnermi eqikkaaneq ("Executive Summary") Nunaviup toqqaviata atanera pillugu suliniutip nittartagaani takuneqarsinnaavoq: www.a76.dk.

Paasisaqarnerorusuttut attavigisinnaavaat Naalakkersuisoqarfimmi pisortaq Jørn Skov Nielsen, oqarasuaat +299 34 56 34.