Aatsitassanut ikummatissanullu inatsisip allanngortinnissaanut siunnersuut

Aallarniutigalugu erseqqissassavara Naalakkersuisut soorunami aqutsisoqarfimmi ammasuuneq assut pingaartuutimmassuk, taamatullu tunngavigisaq allannguutissatut siunnersuummut matumunnga aamma nanginneqarpoq. Aammattaaq siunnersuutip soqutigineqarnera soorunami nuannaarutissaasoq oqaatigissavara, kikkullu tamarmik piumassuseqarlutillu soqutiginnittut tusarniaanermut akissuteqaqqullugit kaammattorusuppakka.
Inaarutissatut inatsisissatut siunnersuut tusarniaanermik ingerlatsiviusumi siunnersuutinit pitsaasunit aalajangerneqarumaarpoq.

Aatsitassanut ikummatissanullu inatsisip allanngortinnissaanut siunnersuummik naalakkersuisoqarfigisama tusarniaassutigalugu nassiunneqarneranut atatillugu ataasiakkaat siunnersuut pillugu tuaviupiluussamik oqaaseqarnissaminnut tunngavissaqartissimanerat paasisimavara.

Taamaattumik siunnersuut pillugu assigiinngitsunik paatsuisoqarnissaq ingalassimaniarsaralugu erseqqissaassutitsialannik aamma siunnersuummut tunngaviusunik saqqummiussissaanga.

Tusarniaanerup nalaa
Allannguutissatut siunnersuut manna aallaqqaammut nalinginnaasumik sap. akunnerinik sisamanik killiffilerlugu tusarniaassutitut nassiunneqaraluarpoq, siunnersuutip annertussusaanut inatsisilioriaatsikkullu malittarisassat najoqqutarlaugit naammaginartuusutut isigineqartuusimammat. Taamaattorli siunnersuummut tassunga tusarniaanermut killissarititaq aggustip 18-annut allanngortinniarlugu aalajangersimavugut, tamatumalu soqutiginnittut
tamaasa tusarniaanermut akissuteqarnissamut periarfississinnaasariaqarpai.

Tamanna ilutigalugu aatsitassarsiornermi suliniutini angisuuni avatangiisinut inuiaqatigiinnullu naliliinernut tusarniaanernut tunngatitatut sap. akunnerini arfineq-pingasuni tusarniaasoqartarneq aatsitassanut ikummatissanullu inatsimmi maannakkut eqqunneqarmat erseqqissarneqassaaq. Tamatumunnga tunngavilersuutaasoq ilaatigut tassaavoq nalunaarusiat tamakku qaqutiguunngitsumik quppernerit hunnorujorpassuusartut, kiisalu nalinginnaasumik tusarniaanermut atatillugu ataatsimiisitsisoqarnissamut piffissaqartoqassasoq, taamaalillunilu sivisunerusumik tusarniaanerup nalaa pisariaqartinneqarsinnaasoq.

Tunngavigisaq
Aatsitassanut ikummatissanullu inatsisip allanngortinnissaanut siunnersuummut pingaarnertut tunngaviusoq tassaavoq avatangiisinik pissutsinik oqartussaasutut suliaqartarneq aatsitassanik suliassaqarfimmi oqartussaasutut suliarinnittarnerup sinneranit immikkoortinnissaata erseqqissaaviginissaa. 2012-imi allannguutip aalajangiisartutut pisinnaasaqarfiit pisariaqartitatut erseqqissaaviginngilai, kikkullu aalajangiussisinnaatitaanerinik taakkununngalu kikkut akisussaaffeqarnerinik paatsuunganerulersitsiinnarluni.

Aatsitassanik suliassaqarfimmi pisinnaatitaaffiup nalinginnaasumik suliassaqarfinnik agguataarinermik malitseqassanera erseqqilluinnartumik aalajangerneqarnissaa siunnersuutip nassatarissavaa, taamaalilluni suliassaqarfimmi akisussaasutut Naalakkersuisuni ilaasortamit toqqaannartumik akisussaaffeqarfiulluni suliassaqarfimmi naalakkersuisoqarfimmit aqutsinikkut sulianik isumaginnittoqartassalluni.

Maalaaruteqartarnerit
Naalakkersuisut ataanni Aatsitassaqarnermut oqartussaasoqarfiusut immikkut ittumik aqutsisoqarfiit (Aatsitassanut Aqutsisoqarfik aamma Aatsitassanik Suliassaqarfinnut Avatangiisinut Aqutsisoqarfik) siunnersuutip atorunnaarsippai. Aqutsisoqarfiit taakku suliassaqarfinni ikittuinnarni namminersuutigisamik aalajangiisinnaatitaapput, aalajangiinerillu taakku Naalakkersuisunut maalaarutigineqarsinnaallutik. Immikkoortortat taakku atuukkunnaarpata taakkununnga Naalakkersuisunut maalaaruteqarsinnaaneq soorunami attanneqarsinnaajunnaassaaq, immikkoortoqarfiimmi taakku aalajangiisarunnaassapput.
Paarlattuanik aatsitassanik suliassaqarfik pisarneratut iliseqqinneqassaaq, Namminersorlutik Oqartussanilu Naalakkersuisut qullersatut aqutsinermi oqartussaasuuffianni aalajangiussaqartarnernut allatuulli aatsitassanik suliassaqarfimmi
aalajangiussinerit pisalissapput.

Aalajangiussinermik maalaaruteqartarnermut nalinginnaasumik periarfissarisamik siunnersuut attuinngilaq, tamanna najoqqutaralugu Naalakkersuisut suliap ingerlateqqinneqarsinnaaneranik aalajangiisinnaasussaallutik. Soorlulusooq suliap ingerlanneqarnerani kukkusoqarsimasoq isumaqarfigissagaanni Inatsisartunut Ombudsmandimut maalaaruteqartoqarsinnaalluni.

Allagaatinik takunnissinnaatitaaneq
Aammattaaq siunnersuutip allagaatinik takunnissinnaatitaanerup annikillisissagaa nalunaarutigineqarpoq. Taamatut pisoqanngilaq.

Maannakkut aatsitassanut ikummatissanullu inatsimmi Aatsitassaqarnermut oqartussaasut ataasiupput, tassaallutik Aatsitassanut Aqutsisoqarfik aamma Aatsitassanik Suliassaqarfinnut Avatangiisinut Aqutsisoqarfik. Immikkoortortat taakku akornanni allagaatinik paarlaateqatigiissutaasut tassaapput suliffiup iluani allagaatit, taamaalillutillu allagaatinik takunnissinnaatitaanermut ilaanngitsut. Siunnersuut aqqutigalugu immikkoortukkuutaani aqutsineq atorunnaarsinneqassaaq, aatsitassanillu suliniutinut oqartussaasutut suliaqartarneq oqartussaaffinnut marlunnut inissinneqassaaq. Sulinermi allagaataagallartut, oqartussaaffiit taakku marluk akornanni paarlaateqatigiissutaasut
soorlu ullumikkut pisartutut allagaatinik takunnissinnaatitaanermit ilaatinneqassannginnerinik tunngavigisamik siunnersuut ingerlatitseqqippoq.

Periarfissap taassuma attatiinnarnissaa siunnersuutigineqarpoq, taamaalilluni aamma siunissamut suliamik isumaginninneq eqaallunilu piaartumik pisassammat, naalakkersuisoqarfiillu taakku marluk akornanni sulinermi allagaataagallartunik paarlaasseqatigiinnermik ingerlataqarsinnaaneq periarfissaassalluni.

Soorunami allagaatinik takunnissinnaatitaanermut periarfissanik, aatsitassanillu suliniutit pillugit paasissutissanik killilersuinissaq pillugu kissaateqartoqanngitsoq erseqqissarneqassaaq. Naalakkersuisoqarfimmi isumalluutaasut piviusutut sulianik isumaginninnermut atorneqarnissaat tulluarnerpaavoq, tassaammata Kalaallit Nunaanni suliffinnik siuarsarnermillu pilersitsinissamik siunertaqartut, allagaatinik takunnissinnaatitaanermik piumasarisanut atatillugu suliffiup iluani sulinermi allagaatinik misissuinissaq pinnagu.

Naggasiutigalugu oqaatigissavara soorunami siunnersuutip soqutigineqarnera nuannermat, tusarniaassummullu akissuteqarnissaminnut piumassuseqarlutillu soqutiginnittut tamaasa kaammattorusullugit. Tusarniaanermik ingerlassami siunnersuutinit inaarutaasutut inatsisissatut siunnersuutip iluseqalernissaa aalajangerneqarumaarpoq.

Inussiarnersumik inuulluaqqusilluta

Jens-Erik Kirkegaard