Suliniutinut angisuunut inatsit aamma aatsitassat qaqutigoortut

Naalagaaffeqatigiinnerup killiffia pillugu ukiumoortumik apeqquteqaat aallaavigalugu oqallinnermut Folketing-imi marlunngorneq 29. april 2014 pisumut atatillugu, statsministerip naalagaaffeqatigiinneq pillugu nassuiaat nr. R 12 8/4/14 saqqummiuppaa, tassani qupperneq 6-imi kingulliullugu allassimalluni:

”Danskit naalakkersuisuisa paasinninnerat malillugu aatsitassat uranimit allaanerusut allat nunanut allanut, illersornissamut imaluunniit sillimaniarnermut politikkimut tunngassuteqarsinnaasut ikittuinnaapput – aatsitassanut/aatsitassarsiornermik suliassanut ataasiakkaanut tunngatillugu pissutsit apeqqutaallutik. Tamanna assersuutigalugu aatsitassanut qaqutigoortunut atuuppoq. Aamma tassani ilaatigut Kunngeqarfimmi nunanut allanut, illersornissamut aamma sillimaniarnermut politikkikkut soqutigisanik tamarmiusunik isumaginninnissaq qulakkeersinnaajumallugu, danskit aamma kalaallit oqartussaasuisa akornanni suleqatigiinneq aamma paasissutissanik paarlaasseqatigiinneq danskit naalakkersuisuisa pingaartissavaat”.

http://www.ft.dk/samling/20131/redegoerelse/r12/1355965.pdf

Paasinninnermut tassunga Naalakkersuisut isumaqataanngillat, taamaattumillu isumaqarlutik immikkoortup taassuma ilanngunneqarnera tulluanngitsoq. Aatsitassanut suliassaqarfik Namminersorlutik Oqartussanit ulloq 1. januar 2010 atuutilersumik akisussaaffigineqalerpoq. Suliassaqarfimmi aatsitassat tamarmik ilaatinneqartut, danskit naalakkersuisui aamma Naalakkersuisut isumaqatigiipput. Peqatigisaanik tamanna isumaqarpoq aatsitassat suliassaqarfiit allat iluaniinngitsut. Namminersorneq pillugu inatsit malillugu suliassaqarfik paatsuugassaanngitsumik aamma ataatsimut isigalugu killissalersorneqarpoq. Suliassaqarfiit akornanni qalleraatsitsisoqanngilaq.

Naalakkersuisut Siulittaasuata Aleqa Hammond-ip tassunga atatillugu Københavnimi nunanut allanut ministeri 28. april aamma inatsiseqarnermut ministeri 29. april ataatsimeeqatigai, aammalu suliaq Kalaallit Nunaannut ataatsimiititaliamik 30. april ataatsimeeqateqarnermini qaqillugu.

Aatsitassanut suliassaqarfiup akisussaaffigilerlugu tiguneqarnera, kalaallit aamma danskit oqartussaasuinut, taamatullu nunami namminermi politikkip aamma nunanut allanut politikkip iluanni inatsisitigut malitseqarpoq.

Tamanna isumaqarpoq aatsitassanut oqartussaaffiit tamarmik Namminersorlutik Oqartussani, aatsitassanut, aamma ilanngullugit aatsitassat qaqutigoortut, inatsisiliortutut taamatullu atortitsisussatut pissaanermik tigumminnittuni, inissisimasut. Politikkikkut sinaakkutissat pingaarnerit Namminersorlutik Oqartussanit inatsisiliornikkut aalajangersarneqarput, taamaalilluni aatsitassanut ikummatissanullu inatsisip kingusinnerusukkut allannguuteqartinneqartup atuutsinneqalernerani tamanna pilluni. Inatsisinik atortitsisutut pissaaneqarneq suliassanik aalajangersimasunik suliarinninnermiippoq, aammalu danskit oqartussaasui suliassaqarfimmi inatsisiliortutut imaluunniit atortitsisussatut pissaanermik tigumminninngillat.

Taamaalilluni assersuutigalugu misissuinissamut piiaanissamullu pisinnaatitsissutinik tunniussinissaq, pisinnaatitsissutinut atugassarititaasunik aalajangersaanissaq aammalu nakkutiginninnissaq kalaallit oqartussaasuiniitinneqarput. Nalinginnaasumik danskit oqartussaasuisa ilisimatinneqartarnissaat pisussaaffeqarfigineqanngilaq, aammalu danskit oqartussaasui suliassanik suliarinninnermi akuliussinnaanngillat.

Naalakkersuisut nunanut allanut politikkikkut oqartussaaffiini pissutsit illersornissamut aamma sillimaniarnermut politikkimik kalluaasut ilaatinneqanngitsut, tamaasa ataatsimoortillugit aammalu assersuutigalugu aatsitassat qaqutigoortut ilanngunneranni ineriartortuartunik imaqartutut isigalugit, danskit naalakkersuisuisa tunngavilersuutigimmassuk, taamaalillutik ataatsimoorussamik kalaallit-danskit namminersorneq pillugu inatsimmut piareersaataasumik sulianut naleqqiullugu annertusititsinissaq danskit naalakkersuisuisa siunnersuutigaat.

Eqqartuussissuserisoq aamma siusinnerusukkut inatsisilerinermut professoriusimasup Ole Spiermann-ip ”Kalaallit Nunaanni aatsitassanut qaqutigoortunut tunngatillugu aalajangiisinnaatitaaffiit agguataarnerat” allaaserisamini 25. april 2014-imeersumi erseqqissarpaa, Kalaallit Nunaat aatsitassanut suliassaqarfimmi tamakkiisumik aalajangiisinnaatitaammat, danskit naalakkersuisui suliassaqarfiit akisussaaffigilerlugit tiguneqareersimasut, soorlu aatsitassanut suliassaqarfik, iluanni Namminersorlutik Oqartussat inatsisiliortutut atuutsitsisussatullu pissaaneqarnerannik allanngortitsinissaq imaluunniit killilersuinissaq siunertaralugu, nunanut allanut politikkikkut aalajangiisinnaatitaaffimminnik atuisinnaanngitsut.

Inatsisitigut piginnaatitaaffiit pisussaaffiillu, aamma aatsitassanut qaqutigoortunut tunngatillugu, namminersorneq pillugu inatsimmi aamma kalaallit-danskit ataatsimoorlutik piareersaataasumik suliaanni inatsisitigut tunngavissinneqartut Naalakkersuisut malippaat.

Inussiarnersumik inuulluaqqusilluta

Aleqa Hammond         /         Jens-Erik Kirkegaard

 

Ilanngussaq: Ole Spiermann-ip immikkut ilisimasalittut allaganngorlugu oqaaseqaataa.