SAREX Greenland 2013

SAREX Greenland 2013 Ujaasinermik annaassiniarnillu sungiusarneq

 

Issittup imartaani ajutoortoqarneranik annaassiniarnermi annertuumik sungiusartoqassaaq Tunup avannaani Ella Ø-mi eqqaanilu septembarip aappaanniit arfernat ilanngullugu. Sungiusarnermut ataqatigiissaarinermut akisussaasuuvoq Upalungaarsimanermut Ataatsimiititaliarsuaq. Sungiusarnermut nunat assigiinngitsut tallimat peqataatinneqassapput, Nunarput, Danmark, Island, USA aamma Canada. Nunatsinniit Arktisk Kommando, politiit peqqinnissaqarfillu ujaasinermi annaassiniarnermilu suleqatigiissapput. Inuppassuit annaassiniarnermut tunngasunut assigiinngitsunik pisinnaasallit katillutik 600-it missaat peqataassapput. Annaassiniarluni sungiusarnissarsuaq pillugu issittumi Sakkutooqarfimmi - Arktisk Kommandop Operationsafdelingiani pisortaq Michael Hjort nassuiaasipparput.

 

Michael Hjort:- Ujaasinermik annaassiniarnermillu sungiusarnersuarmi ujarneqassaaq umiarsuaq takornariartaat Svaldbardtimiit Tunup avannaatigoorluni kujammut ingerlaartoq. Umiarsuaq umiarsuarnik angalasunik nakkutilliinermi nalunaartarfitsinnut Greenpos System-imut aamma ilaatinneqartoq, akunnerillu arfinilikkaarlugit ingerlaarnermini nalunaartartussaasoq sungiusarnermi  nalunaanngitsoortinneqassaaq, taamalisoqarpallu ujaasinikkut annaassiniartarnikkullu iliuuserisassat tulleriaartut pillugit sungiusarneq aallartissaaq. Ujaasinerni annassiniarnernilu inuppassuit suliamut attuumassuteqartut sulillutik aallartissaput.

 

Inuppassuit taakku kikkuuppat?

 

Michael Hjort:- Nunatsinni pisussaammat nunatsinni suliamik ingerlatsisussat tassaapput uagut Arktisk Kommando, Peqqinnisaqarfik aamma politiit. Taakkuupput suleqatigiillutik annaassiniaqatigiittussat suliamillu nunatsinniit aqunneqartumik ataqatigiissaariffiusussat. Arktisk Kommando suliamik ataqatigiissaarisussatut Upalungaarsimanermut Ataatsimiititaliarsuarmit suliakkerneqassaaq.

 

Annaassiniarnermik sungiusarnermik suliaq kalaallinit qallunaanillu kisimi suliarineqassava?

 

Michael Hjort:- Naagga, suliaq annertummat uagut kisimiilluta naammassisinnaanaviannginnatsigu danskit suliamut sukkasuumik isertinneqassapput. Tassa kikkut eqqatsinni ikiuussinnaasut tamaasa atorfissaqartilertussaassavagut. Islandimiut timmisartutik umiarsuaatitillu atorlugit ikiuutissapput, kiisalu aamma Islandimi namminneq qinikkaminnik annaassiniartartoqatigiit ISAR-ikkut ikiuutissapput. Canadamiut timmisartuutitik umiarsuaatitillu atorlugit ikiuutissapput, taakkua annaassiniarnermut nakorsai timmisartumiit kingaallassaateqarlutik ajutoorfiusumut naloriunneqassapput, USA-miillu timmisartorsuit Herculessit inuppassuarnik ataatsikkut assartuisinnaasut ujaasitinneqarlutillu ajutoortunik assartuisussatut atorneqassapput. Taamatut periuseqartoqarnissaa pilersaarutaavoq, kisianni soorunami suli naluarput qanorpiaq pisoqarumaarnersoq, kisianni nalunngilarput suliaq annertuujusussaasoq pingaartumik ataqatigiissaarinertaa eqqarsaatigissagaanni.

 

assa ujaasinermik annaassiniarnermillu sungiusarnerinnaassanngilaq aammali nunat isittumiittut taama pisoqartillugu ikioqatigiissinnaanerannut sungiusarnerussalluni?

 

Michael Hjort:- Taamaalluinnarpoq, ataqatigiissaarinikkut, suleqatigiinnikkut minnerunngitsumillu attaveqaqatigiinnikkut sungiusarnerussaaq. Tamakkua sungiusartuanngikkaanni annaassiniarnermi inernerusoq inerussaaq, taamaammat sungiusartuarnissaq pisariaqarluinnarpoq, ajutoortoqavissappat inuit inuunerannik naleqarsinnaasumik tamakkua tamaasa ilisimalluarnissaat misilittagaqarfiginissaat pitsaasumillu sullissisoqarnissaa pisariaqarluinnarmat.

 


Namminersorlutik Oqartussat tassani suliassaat suussava?

 

Michael Hjort:- Namminersorlutik Oqartussat Upalungaarsimaneq pillugu Ataatsimiititaliarsuarmi siulittaasuupput. Ajutoortoqarnerani Ataatsimiititaliarsuaq katersuuttarpoq, suliassanillu agguataarineq aallartittarlugu.

 

 Ujaasinermi annaassiniarnermilu sungiusarnermit paasissutissat avammut qanoq siammarterneqassappat?

 

Michael Hjort:- Pisortat sullissiviiniit peqataasut paasissutissanik avammut namminneq saqqummiussisinnaapput, kisianni pingaartuuvoq paasissutissat avammut saqqumiunneqartussat qanoq ataqatigiissaarnissaat sungiusassallugu. Tusagassiortunut nalunaarutit qanoq nassiunneqassappat, tusagassiortunut paasissutissat suut tunniunenqassappat? Tamakkununnga tunngasut tamaasa sungiusarneqassapput. Avammut paasissutissiinissap sungiusarnissa assut qilanaaraara, tassami nutaarsiassat amerlanerpaat uagutsinneernissaat aamma naammassiniartussaagatsigu.

 

Kisiannimi paasissutissat avammut saqqummiunneqartussat sungiusartuninngaanneernerat qanoq ililluni takuneqarsinnaassava?

 

Michael Hjort:- Paasissutissat avammut saqqumiussagut tamarmik sungiusarnerunera ersarissarlugu/ Øvelse-mik quleqataqartinneqartassapput. Taakkualu ersarissumik allanneqarsimassassapput. Paatsiveeruttoqannginnissaa pillugu sungiusarnerup ersarissimik quleqataanissaa pingaartuuvoq.

 

Soormiuna issittumi annaassiniarnerit immikkut taama sungiusarneqartartussaatut?

 

Michael Hjort:- Pingaarutilipilussuummata. Issittoq ajutoorfigissallugu imaannaanngitsuuvoq, imaanut nakkaraanni minutserpassuarni periarfissaqanngilaq, taava inuuneq ulorianartorsiulivittarpoq, taamaammat sukkasuumik periuseqarluta annaassiniartarnissarput taamatullu suleqatigiilluta isumannaatsumik sukkasuumillu annassiniartarnermut sungiusartuarnissarput pisariaqarput.

 

Kisianni soormi taava Upalungaarsimanermut Ataatsimiititaliaqartariaqarpa?

 

Michael Hjort:- Taamaattariaqarpoq annassiniarnermik suliaqartut assigiinngitsunik suliaqartuummata akisussaaffeqarlutillu. Assersuutigalugu sakkutuut imarsiortut imaani ujaasinerit annaassiniarnerillu akisussaafigaat, politiit inuit/ilaasut nalunaarsornissaannut kiisalu ajutoortunut qanigisaasunut attaveqarnermut akisussaaffeqarput taavalu peqqinnissaqarfik katsorsaanermut inuunernillu annaassiniarnernut akisussaasuullutik. Inuppassuit taamatut sulinerat ataqatigiissaarneqartussaavoq sulianillu agguataaraluni ataqatigiissaarisussaq  tassaavoq Upalungaarsimanermut Ataatsimiititaliaq.

 

Upalungaarsimanermut Ataatsimiititaliarsuaq nunanut allanut tunngatillugut qanoq inissisimaffeqarpa?

 

Michael Hjort:- Nunani qanigisatsinni allanilu atorfissaqartitsisoqalissappat Upalungaarsimanermut Ataatsimmititaliaq katersuuttarpoq qanorlu Nunatta ikiuunnissaa tapersersuisinnaaneralu eqqartorlugu. Taamaammat Upalungaarsimanermut Ataatsimiititaliarsuup taamatut pisoqartillugu qanoq suleriusernissi pillugu uani aamma sungiusarnissaa pingaaruteqarpoq.

 

www.upa.gl

Upalungaarsimaneq pillugu paasissutissat facebook-imi quppernerat:

Upalungaarsimaneq - Beredskab i Grønland