Nunat Avannarliit Siunnersuisoqatigiivi

Isumaqatigiissut
Nunat Avannarliit Siunnersuisoqatigiivi 1952-mi pilersinneqarput Danmark-imi, Sverige-mi, Norge-mi Island-imilu qinikkat ataatsimoorfiini (inatsisartut) aammalu naalakkersuisut akornanni suleqatigiiffiusussatut (Helsingfors-imi isumaqatigiissut). Finland Nunat Avannarliit Siunnersuisoqatigiivini 1955-mi ilaasortanngorpoq. Helsingforsimi isumaqatigiissut kingusinnerusukkut nutarterneqartarpoq. Nunat immikkoortui namminersorlutik oqartussaaffigineqartut Kalaallit Nunaat, Savalimmiut Åland-ilu immikkut taallugit Danmarkip Naalagaaffianit Finland-illu aallartitaanut ilaasarput, kisiannili nammineq taaguutitit atorlugit sassartarlutik aammalu nammineq qinikkaminnik ilaasortaatitaqarlutik.

Siunertaq
Nunat Avannarliit Siunnersuisoqatigiivinut nunani avannarlerni tallimani, aammalu nunat immikkoortortaanni namminersorlutik oqartussaaffigineqartuni pingasuni, inatsisartuni ilaasortat (folketingimi ilaasortat Inatsisartunilu ilaasortat) naalakkersuisuisalu akornanni suleqatigiiffiusinnaasumik peqarnissamik kissaateqarneq tunuliaqutaavoq. Siunnersuisooqatigiit suliniutissanik aallarniisartuuvoq, nunallu pineqartut ilaasaluunnit akornanni suleqatigiinneq pillugu siunnersuisuulluni nakkutilliisuullunilu.

Ilusilersugaanera
Nunat Avannarliit Siunnersuisoqatigiivini ataatsimoorluni katersuuffiuvoq, siulittaasoqarfeqarluni ataatsimiititaliaqarlunilu. Nunat Avannarliit Siunnersuisoqatigiivi 87-nik ilaasortaqarpoq.

Nunat Avannarliit Siunnersuisoqatigiivisa suleriaaseq pillugu malittarisassanik aalajangiinikuupput. Taanna kingullermik 30. oktober 2001-mi nutarterneqarpoq, Nunat Avannarliit Siunnersuisoqatigiivisa 53-saannik katersuunneranni.

Ataatsimoorluni katersuunneq nunanit ilaasortanit tallimanit aallartitanit peqataaffigineqartarpoq. Nunat Avannarliit Siunnersuisoqatigiivi ukiumut ataasiarlutik katersuuttarput. Tamanna pisarpoq ukiakkut – nalinginnaaneruvoq oktobarip qaammataata naalernerani. Immikkut katersuunnissanut aggersaasoqarsinnaavoq.

Danmarkip Naalagaaffianit aallartitat 20-put inaatsisartuni ilaasortat, tassannga folketingimi ilaasortat 16-nik kiisalu Savalimmiut inatsisartuini ilaasortat marluk aammalu Inatsisartuni ilaasortat marluk.

Finland-ip naalagaaffiata aallartitai aammattaaq qinikkat 20-upput. Qinikkanit taakkunannga 18-nit Finlandip Rigsdag-iani ilaasortaapput. Sinneri inissat marluk Ålands Landsting-imi ilaasortanit inuttalerneqarput.

Islandip naalagaaffiani Altinget-imi ilaasortat arfineq marluk aallartitaapput.

Norge-p naalagaaffianit Stortinget-imi ilaasortat akornanni 20-t aallartitaapput.

Sverige-p naalagaaffianit Rigsdagen-imi ilaasortat akornanni 20-t aallartitaapput.

Siulittaasoqarfik Nunat Avannarliit Siunnersuisoqatigiivisa siulittaasuutitaannit inuttaqarpoq taakkulu inuttaralugit Siunnersuisoqatigiit Præsident-iannit aammalu Siunnersuisoqatigiinni ilaasortanit aqqaneq marluk tikillugit amerlassusilinnit. Siulittaasoqarfiup suliassaraa siunnersuisoqatigiit ingerlaavartumik suliassaat, ataatsimoorluni katersuunnermi sulinerup aqunneqarnera, aammalu nunat ataasiakkaat inatsisartuinut nunanilu assigiinngitsuni kattuffinnut peqatigiiffinnullu attuumassutilinnut attaveqarnerup isumaginissaa.

Siunnersuisoqatigiit allaffeqarfia Nunani Avannarlerni Ministerit Siunnersuisoqatigiivi allaffeqatigaa.

Aaqqissugaanerit ataatsimiititaliallu
Siunnersuisoqatigiit ataanni aaqqissugaanerit: Nalinginnaasumik katersuunnermi ataatsimoorlutik katersuuttut akornanni toqqarneqartarput Siulittaasoqarfimmi ilaasortassat, Misissuinermut komité, Qinersisarnermut komité aammalu ataatsimiititaliat allat ukiumi tulliuttumi atuuttussat.

Ataatsimiititaliat: tallimanik ataatsimiititaliaqarpoq tamarmik qinikkanik 13-niit 15-it tikillugit ilaasortaaffigineqartartut. Kultureqarnermut ilinniartitaanermullu Ataatsimiititaliaq, Innuttaasut Atuisullu Ataatsimiititaliaat, Avatangiisinut Pinngortitamilu Pisuussutit pillugit Ataatsimiititaliaq aammalu Inuussutissarsiutit pillugit Ataatsimiititaliaq.

Kalaallit Nunaat aammattaaq Nunat Avannarliit Siunnersuisoqatigiivini Pinngortitaq Avatangiisit pillugit nersornaatisisitsisarnermut Ataatsimiititaliami ataatsimik ilaasortaatitaqarpoq aammalu Nunat Avannarliit Kulturikkut Aningaasaateqarfiani ataatsimik ilaasortaatitaqarluni.

Ilaasortat
Nunat Avannarliit aammalu taakku immikkoortortaanni namminersorlutik oqartussaaffigineqartut: Island, Danmark, Sverige, Norge, Finland, Kalaallit Nunaat, Savalimmiut aamma Åland.

Kalaallit Nunaata peqataanera
Inatsisartut ukiumoortumik ilaasortami akornanni Kalaallit Nunaata Nunat Avannarliit Siunnersuisoqatigiivini aallartitassani toqqartarpai. Kalaallit Nunaat Nunat Avannarliit Siunnersuisoqatigiivisa ataatsimoorullugu katersuunneranni peqataasarpoq (katersuunnerit) taasisinnaatitaalluni aammalu ataatsimiititaliani ingerlaavartumik peqataanerni.