Kalaallit Nunaanni ilinniartitaanerit

Meeqqat atuarfiat

Kalaallit Nunaanni meeqqat atuarfiat tassaavoq kommunimi atuarfik. Meeqqat atuarfiat taassumalu aqunneqarnera pillugu inatsisinik toqqammaviusunik Inatsisartut aalajangersaasarput, aalajangersakkallu iluaqutaasussat Naalakkersuisunit aalajangersarneqarlutik. Atuarfiit ingerlatsinerannut anguniakkanik atukkanillu kommunini kommunalbestyrelsit aalajangersaasuupput. Atuarfinni ataasiakkaani atuarfimmi siulersuisoqarpoq – kommunalbestyrelsimit aalajangersarneqartut anguniakkat toqqammaviillu iluanni. Kommunini atuarfeqarfinni allaffissornikkut ilinniartitsinikkullu aqutsineq kommunini ataasiakkaani sumiiffinni malittarisassaqartinneqarpoq aamma kommunimi atuarfitsigut aaqqissugaanermut kommunit ataasiakkaat nutaanik pilersaarusiortarlutik.

Qitiusumik allaffissornikkut naalakkersuisoqarfinnilu suliassat Ilinniartitaanermut, Kultureqarnermut, Ilisimatusarnermut Ilageeqarnermullu Naalakkersuisoqarfimmit isumagineqarput.

Ilinniartitaanermut Aqutsisoqarfiup ulluunerani paaqqinniffinni, meeqqat atuarfiini aamma kalaallit nunaanni efterskolini perorsaanikkut sullissinermi kiffartuussinermik isumaginnippoq, tassunga ilanngullugit:

  • sulianut tunngasunut siunnersuisarneq (www.inerisaavik.gl)
  • atuartitsinermi atortussanik inerisaaneq (www.ilinniusiorfik.gl)
  • meeqqat atuarfiata ingerlatsineranik nalilersuineq
  • pikkorissartitsineq inerisaallunilu sulineq
  • meeqqat atuarfinni efterskolinillu pingaarnertigut nakkutilliineq

Perorsaanikkut tarnip pissusaatigut siunnersuineq (PPR) kommuninit isumagineqarpoq aamma meeqqanut inuusuttunullu 0-18-nik ukiulinnut perorsaanikkut – tarnip pissusaatigut ikiorsiinermik neqerooruteqartarluni. Annertusisamik immikkut atuartitsinermut piginnaatitsineq kommunini perorsaanikkut-tarnip pissussaatigut siunnersuisarfinnut suliassanngortinneqarsimavoq, atuarfinni pisortaniit inassuteqaatit malillugit sulianik suliarinnittartut.

Ilinniarnertuunngorniarfiit

Ilinniagaqarnissamut piareersarluni ilinniartitaanerit tassaapput atuagarsorluni ilinniartitaanerit, ilinniarfinnut ingerlaqqiffiusunut piareersarfiusut.  Ilinniarnertuunngorniarneq ukiuni pingasunik sivisussuseqarpoq aamma Kalaallit Nunaanni avataani ilinniarfinnut ingerlaqqiffiusunut isissutaasinnaalluni.  Ilinniarnertuunngorniarfiit (GUX) Aasianni, Sisimiuni, Nuummi aamma Qaqortumi ilinniarnertuunngorniarfinni pilersinneqarsimapput.

Ilinniarnertuunngorniarneq tunngaviusumik ingerlataqarnermik aamma ilinniagaqalernissamut sammisumik ingerlataqarnermik aaqqissuunneqarsimavoq. Tunngaviusumik ingerlatsineq ukiup affaanik sivisussuseqarpoq.  Tunngaviusumik ingerlatsineq atuarfinni sisamani tamani assigiippoq.  Tunngaviusumik ingerlatsinermi atuartitsissutit tassaapput kalaallisut, danskisut, tuluttut, matematik, kulturimut tunngasut, ilisimatusarneq aamma timersorneq.  Tunngaviusumik ingerlatsinerup kingorna ilinniagaqarnissamut sammisumik ingerlatsisoqassaaq, ukiunik marlunnik affarmillu sivisussusilik.  Ilinniagaqarnissamut sammiviit katillugit arfineq pingasuupput, ilinniarnerullu aallartinnissaa sioqqullugu ilinniakkap sammivissaa siumoortumik nalunaarutigineqartussaalluni.  Siumoortumik nalunaaruteqarneq pituttuisuunngilaq ilinniakkamillu toqqaaneq tunngaviusumik ingerlataqarnerup nalaani inaarutaasumik aalajangiiffigineqassalluni.

Ilinniarfiit pillugit nittartakkami Sunngumi kommunini sorlerni ilinniarnermi sammiviit suut neqeroorutigineqarnersut pillugit takussutissiaqarpoq. Malugiuk ilinniarnissamut sammivimmi ataatsimi arlalinnik immikkoortunik neqerooruteqartoqarsinnaammat – assersuutigalugu Sisimiuni teknikkikkut-pinngortitalerinermut sammisunik ilinniarnerit pingasuupput.  Aammattaaq ilinniarnermik sammiviit arlallit pisut ilaanni ataatsimut kattunneqarsinnaallutik.

Ilinniarnertuunngorniarfiit ilinniarnissamullu piareersarluni ilinniartitaanerit pillugit paasissutissanut annertunerusunut nittartakkanut ukununnga innersuussisoqarpoq: Sunngu aamma Iserasuaat.

Inuussutissarsiutitigut ilinniartitaanerit

Kalaallit Nunaanni inuussutissarsiutinut ilinniartitaanerit tassaapput inuussutissarsiummut aalajangersimasumut sammisut sulinermik ilinniarfiit.  Taakku assersuutigalugu tassaasinnaapput assassornikkut, allaffissornikkut imarsiornikkulluunniit inuussutissarsiutit.

Inuussutissarsiutinut ilinniarneq agguaqatigiissillugu ukiunik sisamanik sivisussuseqarpoq.  Ilinniartitaanernut taakkununnga ilisarnaataasoq tassaavoq ilinniarnerit  nikerarfiusuunerat.  Tamanna isumaqarpoq atuarfimmiinnerup aamma suliffimmut misiliinerup akornanni nikerartoqartoq.  Atuarfimmiinnermi ilinniartoq atuagarsornikkut ilisimasaqalissaaq, suliffimmilu misiliinerup ingerlanerani ilinniagaqartup atuagarsornikkut ilisimalikkani suliffeqarfimmi atussallugit.  Ilinniartitaanerit ilarujussui Kalaallit Nunaanni naammassineqarsinnaapput, kisianni aamma ilinniartitaanerit ilai Danmarkimi atuarfimmiinnissamik pisariaqatitsillutik.

Piffissat suliffimmik misiliiffiusut amerlanertigut sulisitsisumik ilinniarnissaq pillugu isumaqatigiissuteqarnissamik pisariaqartitsisarput.  Ilinniartitaanerilli ilai suliffimmi misiliiffissamik nassaarnissaq ajornarpat atuarfimmi sulinermik misiliinissamik periarfissiipput.

Ilinniarfeqarfik pillugu uani atuarsinnaavatit:

Ilinniarnertuunngorniarfiit ilinniarnissamullu piareersarluni ilinniartitaanerit pillugit paasissutissanut annertunerusunut nittartakkamut uunga innersuussisoqarpoq: Sunngu.

Ilinniartitaanerit ingerlaqqiffiusut

Ilinniartitaanerit ingerlaqqiffiusut pillugit Naalakkersuisut inatsisiliortuupput, ilinniarfeqarfinnullu ingerlatsinermi aningaasat Aningaasanut inatsisikkut aningaasaliiffigineqartarlutik.  Aammattaaq ilinniarfeqarfiit immikkoortutut namminersortutut, akiliuteqartoqarneratigut, ingerlataqarfigisap iluani ingerlatanik assigiinngitsunik neqerooruteqarsinnaanermut pisinnaatitaaffeqarlutik.  Kalaallit Nunaanni ilinniarfeqarfiit ingerlaqqiffiusut tassaapput:

  • Ilisimatusarfik, bacheloritut kandidatitullu qaffasissusilinnik ilinniagartuutut ilinniarfeqarfiusoq kiisalu inuussutissarsiutinut sammisunik ilinniarfeqarfiusoq.  Taakku saniatigut PhD anguniarlugu ilinniagaqartut arlaliullutik. Annertunerusumik paasisaqarnissamut takujuk: www.uni.gl
  • Perorsaanermik Ilinniarfik, isumaginninnikkut ilinniartitaanerit iluanni inuussutissarsiutinut sammisunik bachelorinik ilinniartitsisut. Annertunerusumik paasisaqarnissamut takujuk: www.pi.sps.gl
  • Center for Arktisk Teknologi (ARTEK), Lyngbymi Danmarks Tekniske Universitetip (DTU) aamma Sisimiuni Kalaallit Nunaanni Teknikkikkut Ilinniarfiup (KTI) akornanni isumaqatigiissuteqarnikkut pilersinneqarsimasoq.  Ilinniarfimmi issittumi ingerniørimut ilinniartarput.  Annertunerusumik paasisaqarnissamut takujuk: www.artek.byg.dtu.dk/Om_ARTEK
  • Pinngortitaleriffik, PhD-mik ilinniagaqartut arlallit tassaniillutik.  Pinngortitaleriffimmiippoq Kalaallit Nunaanni Silap Pissusaaanik ilisimatusarfik, PhD-mut ilinniarnissamut tassani aamma periarfissaqarluni.

Kalaallit Nunaanni ilinniarfiit ingerlaqqiffiusut nunani tamalaanisulli qaffasitsigisunik sulianut tunngassusilinnik neqerooruteqarsinnaassapput aamma nunap oqaluttuarisaaneranik tunngaveqassalluni kulturikkullu ataqatigiissarluni.  Sulianut tunngasutigut qaffassissuseq qulakkeerniarlugu inuussutissarsiortut eqeersimaarlutik peqataassapput.

Suliffeqarfinni ilinniagartuutut atorfiit isumagisinnaanngorlugit inuusuttortatta ilinniartinnissaat pingaarpoq.  Naalakkersuisut taamaattumik ilinniarnikkut sammiviit tamarmik iluanni ilinniagartuut naammassisaqarsimasut amerlassusaasa malunaatilimmik annertusineqarnissaanik aallussaqarput.  Tamatuma kingunerisaanik, ilaatigut, piffissaliussap iluani ilinniartut ilinniakkaminnik naammassisaqarnissaannik suliniutit annertusineqarsimapput, kiisalu ilinniagaqartut, nunani allani ilinniartut, ilinniareernerup kingorna uteqqinnissaannut sapinngisamik pitsaanerpaamik atugassaqartinneqarnissaannik qulakkeerullugit.

Aammattaaq suliamut sammisumik bachelorinngorniarluni ilinniartitaanernik qinigassat annertusineqarnissaat aamma ARTEK-imut eqqaanartumik aaqqissugaasunik ilinniartitaanernik amerlanernik pilersitsisoqarnissaanik tapersersuinissamut Naalakkersuisut soqutiginnillutik.  Taamaaliortoqassaaq ilaatigut kalaallit nunaanni ilinniartitaanerit nunani tamalaani ilinniartitaanernut nukittorsarniarlugit nittarsaanniarlugillu.