EU-mit aningaasaliissutit

EU kalaallit suliniutaannut assiginngitsutigut aningaasaliissuteqartarnissamik neqerooruteqarpoq.

Aningaasaliinissamut killiliussat ukiunut arlalinnut atuuttut (Multiannual Financial Framework, MFF)

FFR tassaapput EU-p piffissamut 2014-2020-mut aningaasalersuinissaanut killiliussat.  Maannakkut killiliussani annerpaamik atorneqarsinnaasut tassaapput 960 mia. Euro.  Ukiuni arfineq marlunni tulliuttuni ukkatarineqassaaq imminut napatittumik, siunertamut naapertuuttumik peqataatitsisumillu ineriartortitsinissaq.

Kalaallit Nunaat maannakkut killiliussaniittunik 217,8 mio. euro-t missaanniittunik pissarsisussaavoq.  Aningaasatigut tapiissutit suleqatigiinnissamik isumaqatigiissut aqqutigalugu tunniunneqartut Kalaallit Nunaata isumannaatsumik ineriartortitsiffiunissaanut iluaqutaassapput.

EU-mi programinut Kalaallit Nunaata peqataasinnaanera

Innuttaasut, pisortani namminersortunilu suliffeqarfiit attuumassutillit OLT-qarfinneersut EU-p programianniit peqataatinneqarsinnaallutillu aningaasaliiffigineqarsinnaapput.  OLT-qarfiit aamma nunanik allanik suleqateqarnissamut eu-p iluani programinut ilaasunut, soorlu nunat ineriartortitsiffiusut, tapiiffigineqarsinnaatitaapput.  Aningaasat tunngavimmikkut suliniutinut immikkoortinneqartarput - ingerlatsinermut allaffissornermullu aningaasartuutaanngitsunut.  Suliniutit piffissami aalajangersimasumi naammasseriissapput, nunanullu ilaasortaasunut maleruaqqusat piumasaqaatillu malinneqassallutik.  Programit taakkua arlaat aqqutigalugu Kalaallit Nunaat pilersaarutinut peqataasarsimavoq, tamatumanilu assersuutigalugu nukissiorfinnut inuussutissarsiornermullu attuumassutillit peqataatinneqarsimapput.

Den Europæiske Udviklingsfond (EDF) (Europami ineriartortitsinermut aningaasaateqarfik)

EDF nunanut avataaniittunut (eu-mut toqqaannartumik ilaasortaanngitsunut), soorlu OLT-miut), aningaasalersuisarpoq.  EDF aningaasarsiornikkut, isumaginninnikkut inuttullu ineriartortitsinerit, najukkani suleqatigiinnerit peqataatitsinerillu qularnaarnissaannik siunertaqarpoq,

EDF aqqutigalugu 364,5 millioner euro-nik OLT-miunut immikkoortitsisoqarsimavoq, taakkulu aqqutigalugit aningaasatigut ikiorneqarnissamik qinnuteqartoqarsinnaavoq.  Kalaallit Nunaat suleqatigiinnissamik isumaqatigiissut naapertorlugu missingersuutinut tapiissutit aqqutigalugit aningaasatigut tapiiffigineqartarpoq, taamaammallu EDF-imit missingersuutinut tapiiffigineqarsinnaanani.  Najukkanili suleqatigiinnissamut 16-18 millioner euro piareersimatinneqarput, taakkunanngalu Kalaallit Nunaat qinnuteqarsinnaavoq.  Suliniutit najukkani suleqatigiinnernut tapersersuissapput aamma sammisat avatangiisitigut silallu pissusaatigut allanngoriartornerit iluanni suleqatigiinnissamut.

https://ec.europa.eu/europeaid/funding/funding-instruments-programming/funding-instruments/european-development-fund_en

Avannaarsuata killeqarfia aamma Issittumut programmi (NPA)

NPA programimut Den Europæiske Fond for Regionaludvikling-imit (EFRU) tapiiffigineqartumut ilaavoq, tassanilu suleqataasut qulingiluat peqataapput : Finland, Irland, Sverige, Det Forenede Kongerige, Savalimmiut, Island, Kalaallit Nunaat aamma Norge. Programmikkut inuiaqatigiit unammillerluarsinnaasut pigiinnarnissaannut ineriartortitsiffiginissaannullu inerisaaffiunissaat, aallarnisaasut siuarsaaffiginissaat, inuiaqatigiit nukissiornermik atuerpianngitsut siuarsarnissaat aamma kulturi pinngortitarlu aqqutigalugu kingornussatta illersornissaat, siuarsaaffiginissaat ineriartortitsiffiunissaallu qitiutinneqarput.  NPA 2014-2020-mi pilersaarutinut katillugit 250.000 aamma 2 mio. Euro angullugit missingersuutilinnut katillugit 56 mio. euro missaat immikkoortinneqarsimapput, taakkununngalu suliffeqarfiit pisortanit pigineqartut namminersortullu tamarmik aningaasalersuisoqarnissaa pillugu qinnuteqarsinnaapput.  NPA pillugu paasisaqarnerusinnaavutit, nittartagaannilu qaqugu qinnuteqartoqarsinnaanersoq paasineqarsinnaavoq.

http://www.interreg-npa.eu/about-the-programme/programme-in-brief/

Den Europæiske Investeringsbankimi (EIB) Kalaallit Nunaata taarsigassarsinissamut periarfissai

EIB EU-mi nunat ilaasortaasut pigivaat.  EIB-mit pilersaarutit attaveqaasersuutinik ineriartortitsiffiusut, nukissiornermik pilersuisut imaluunniit avatangiisinut tunngasut erniaqartippallaarnagit nalinginnaasumik tapiiffigineqartarput.  EIB-mit aamma nunat EU-mut ilaasortaanngitsut tapiiffigineqartarput, soorlu nunat sanilerisat aamma nunat ineriartortitsiffiusut.  Nunat nunasiaataasimasut kattuffiata EU-mut atassuteqarnissaannik isumaqatigiissut naapertorlugu EIB-p 100 millioner euro-t nunanut nunasiaataasimasunuinnaq atugassanngorlugit piffissamut 2014-2020-mut immikkoortissimavai. Tassa Kalaallit Nunaata aningaasaqarnikkut suliffissuaqarnikkullu ineriartortinneqarneranut tapertaasussanik Kalaallit Nunaat EIB-mut aningaasanik qinnuteqarsinnaavoq. Annaaneqaratarsinnaasunik aningaasaliissuteqarnerusinnaavoq imaluunniit Kalaallit Nunaanni nalinginnaasumik taarsigassarsinissaq ajornannginnerulersillugu.  Aningaasat pingaartumik namminersorlutik ingerlatsisunut suliffeqarfinnullu tunisassiorfiusunut atugassaatinneqarput. EIB-mi periarfissat immikkoortiterneri Overseas Association Decision-imut ilanngussani 3 aamma 4-mi aalajangersagaapput. EIB pillugu paasisaqarnerusoqarpat nittartagaat alakkarneqarsinnaavoq.  

Den Europæiske Fond for Strategiske Investeringer (EFSI)

EFSI 'Europamut aningaasalersuinissamut pilersaarut'-mut ilaasumik 2015-imi pilersinneqarpoq.  Aningaasaateqarfik EIB-mit, Den Europæiske Investeringsfondimit aamma Europa-Kommissionenimit pilersinneqarpoq, pilersitsinermilu Europami amerlanernik aningaasaliisoqartalernissaa siunertarineqarpoq.  Aningaasaateqarfiup 2017-2020-mut aningaasat tigoriaannai tamarmiusut 33,5 mia. Euro-put / 249 mia. kr.-iupput.  Pilersaarutit EIB-mi ileqquusumik sulianut sanilliullugu ajutoorfiusinnaanerusut aningaasalersornissaat aningaasaateqarfimmi siunertarineqarpoq.  EFSI piumasoqarnera naapertorlugu ingerlataavoq, aalajangersimasumillu immikkoortunut najukkanulluunniit siumut qinnuteqarfigineqarsinnaanani.

Suliffeqarfiit, programmit, pisortanut attuumassutillit, aningaaseriviit aningaasaateqarfiillu aningaasaliisartut qinnuteqarsinnaatitaapput.

EFSI pillugu paasisassat amerlanerit EIB-p nittartagaaniipput.

http://www.eib.org/efsi/

Det Europæiske Investeringsrådgivende Hub aamma Den Europæiske Investeringsprojektportal
Europamut tunngatillugu Aningaasaliisoqarnissaanik Pilersaarummut atasumik aningaasaliisoqartarnerata nukittorsarnissaa pitsanngorsarnissaalu anguniarlugit siunnersuisarfimmik pilersaarutillu pillugit isaavimmik pilersitsisoqarsimavoq.  Aningaasaliisarnermut isaavimmi aningaasaleeratarsinnaasunut paasissutissanik tunniussisarnissaq ersarinnerunissarlu siunertarineqarput. Siunnersuisarfik aningaasaliisarnerlu pillugu isaavik EU-mi MFF aqqutigalugu aningaasalersorneqarput.

Horizon 2020
Horizon 2020 tassaavoq EU-mi ilisimatusarnikkut nutaaliornikkullu programmi annerpaaq 2014-2020-mut 80 milliarder euro missarpiaannik aningaasaatilik.  Inuiaqatigiinni unamminartut aningaasaliinerit ilisimatusarnikkullu pilersaarutit nutaaliornerillu aqqutigalugit akiorniarnissaat programmini siunertarineqarpoq. Immikkoortut inatsisilerinermik suliallit (soorlu Naalakkersuisut, kommunit, suliffiit, ngo-t) qinnuteqarsinnaatitaapput, soorlu suliffeqarfiit angissutsimikkut mikinerit akunnattullu.
 Programmi pillugu paasisaqarnerorusukkuit nittartagaat alakkaruk:
https://ec.europa.eu/programmes/horizon2020/

BEST 2.0
BEST-mik suliniut uumassusillit assigiinngisitaartuunerisa pigiinnarnissaasa aamma nerisaqaqatigiit pillugit sullissinerit isumannaatsumik atornissaasa siuarsarnissaat siunertaralugu aningaasaleriaatsit qulakkeernissaat anguniarlugit pilersinneqarsimavoq.  Suliniut OLT-qarfinnut sumiiffinnullu avallerpaaniittunut (Outermost Regions) uumasoqarluarfimmiittunut, taamaattorli uumasunik takkussuuttunik innarlerneqarsinnaasunut sammititaavoq
BEST Europa-Parlamentimit akuersissutigineqarsimavoq aamma Union for Conservation of Nature-mit, IUCN, aqunneqarluni. Pilersaarutinut siunnersuutit qanoq ittuuneri apeqqutaallutik qinnuteqartoqarnerani tamatigut aningaasaliinissat allanngortarput.  Qinnuteqartoqarnerit nittartagaanni takusinnaavatit:
http://ec.europa.eu/environment/nature/biodiversity/best/about/index_en.htm

Erasmus

Erasmus programmi Europami ilinniarnernut, suliffimmik misiliinernut, inuusuttunut timersornernullu tapiissuteqartarnissamut EU-mi programmiuvoq.   Tassani 14,7 milliarder euro missingersuutaasut aqqutigalugit Europamiut 4 millionit sinnerlugit ilinniarnissaminnut, sungiusarsinnaanissaminnut, misilittagaqalernissaminnut nunanilu allani piumassusertik malillugu sulinissaminnut periarfissinneqassapput.  Programmilu aqqutigalugu ilinniartut Europami paarlaaqatigiittarnissaat periarfissaqarnerulerpoq. Kalaallit ilinniartut Kalaallit Nunaannilu kattuffiit aningaasaliinernik legatinillu tunineqarsinnaatitaapput.

 Erasmus pillugu paasisaqarnerugit + aamma nittartagaat alakkaruk:
http://ec.europa.eu/programmes/erasmus-plus/node_en