Ataatsimoorluni Sakialluummik TB-mik akiuiniarneq

Nunarsuaq tamakkerlugu peqqinnissaq pillugu suliniaqatigiiffissup WHO-p ukiumoortumik TB-mut ulloritittagaanut marsip ulluisa 24-annut atatillugu, nunat kattufiillu tamarmik 2030 nallertinnagu peqatigiillutik TB-mik nungutitsiniarnissaannik kajumissaarneqarput. Anguniagassatut siunniussaq annertuumik angusaqarusussuseqarfiuvoq.

Ukioq manna tamanut anngunnissaq akimmiffissallu immikkoortitsinermit, paqumigisanit nakorsartinnissamullu periarfissat assigiinnginnerannit pilersinneqartut ukkanneqarnissaannik immikkut qitiutitsinissaq innersuussutaavoq.

TB-mik akiuiniarneq annertuumik siumukarfiuvoq. WHO-p missingersuutai naapertorlugit nunarsuaq tamakkerlugu ukiup 2000-ip 2015-illu akornanni inuit 49 millionit inuunerisa annaaneqarsimapput, taamaakkaluaq 2015-imi inuit 10,4 millionit TB-mik nappaateqalerput 1,8 millionillu nappaat tuniluuttoq taanna toqqutigaat.

Taamaammat nappaat akiorsinnaassagaanni nunat killeqarfii akimorlugit suleqatigiinnissap piumasaqaataanera WHO-p erseqqissarpaa. Ministeeriat peqqinnissaqarfiullu akornanni kiisalu suleqatigisani ilaatigut soqutigisaqaqatigiinni arlaannaannulluunniit attuumassuteqanngitsuni, najukkani inuiaqatigiinni, ilisimatusartuni inuussutissarsiornerullu iluani suleqatigiissutaassaaq.

Kalaallit Nunaanni nappaatip annertuumik atugaanera suli akiorniarsaraarput. 2016-imi 61-it TB-mik tuniluuttumik nappaateqarnerat paasineqarpoq. TB nakorsarneqarsinnaavoq taamaamat piaartumik suussusersineqarnissaa nakorsartinnerullu tamakkiisumik naammassineqarnissaa pingaaruteqarput.

Sakialluut (TB) nappaataavoq tuniluuttoq tappiorannartunik bakteerissanik Mycobacterium Tuberculosisinik patsiseqartoq. TB amerlanernit sakialluutitut ilisimaneqarpoq, timilli pisatai allat TB-mik nappaateqarfiulersinnaapput. Tappiorannartut kuseriarnernit isaannarmik takujuminaatsunit -quersornikkut tangajornikkullu siaruaanneqartunit- tuniluuttarmata, sakialluut kisimi tuniluuttuuvoq. TB-ip tappiorannartua ukiorpassuarni timimiissinnaasarpoq kingornalu nappaammut akiuussinnaatsutsip sanngiillinerani utoqqalinermiluunniit nappaataalersinnaasarluni.

Kalaallit Nunaanni TB-p nungutinnissaa ilungersuutaavoq ilungersuutissaallunilu ajoraluartumillu angulertugassaanani. Kalaallit Nunaalli arlalitsigut periarfissagissaarpoq – nuna tamakkerlugu TB akiorniarlugu iliuusissat nutaat tusarniaassutaapput, peqqinnissaqarfik tunniusimavoq, nappaammik suussusersiniaanermi periarfissat pitsaasuupput politikkikkullu tapersersorneqarluni.

Unammilligassalli annikitsutut nalilerneqassanngillat. Nappaatip atugaanerata akuerineqarsinnaasumut killiffissaanut aqqut takeqaaq, nungutivinnissaannullu aqqut suli takinerulluni.

TB-pillugu ajornartorsiutip peqqinnissaqarfimmit kisermaallugu aaqqiivigineqarsinnaannginnerata paasinissaa pingaaruteqarpoq. Ajornartorsiutit angerlarsimaffeqanngitsoqarneratut ittut sivisuumik TB-mut nakorsartinnissamut ajornakusuulersitsisuupput. Inigisani tattorliuunneq, imeqarnermut perusuersarfeqarnermullu tunngasut pitsaanngitsut nappaatip tuniluussinnaanera annertusisippaat. Nerisarlunneq, imigassamik atornerluineq, tupatorneq timillu nappaatinut akiuussinnaasusaata annikinnera TB-mik tunillatsinnissamut nappaateqalernissamullu qanillisitsisarput.

Taamaammat iluatitsilluarnissamut aqqut annertuunik-, sivisuunik-, ataavartunillu pisortaqarfinnit qitiusunit, peqqinnissaqarfimmit innuttaasunillu namminernit iliuuseqarfigineqarnermik tunngaveqassaaq.

Tallimanngorneq marsip ulluisa 24-at tassaavoq nunarsuaq tamakkerlugu TB-mut ullorititaasoq ”World TB Day”. Ulloq nunatsinnissaaq TB-mik sammisaqarfissaq. TB-mik akiuiniarnermi angusaqassagaanni nappaatip inuiaqatigiinnit ataatsimoorullugu sammineqarnissaa pisariaqarluinnarpoq.

TB qanoq ililluni tunillaattarpa? Nappaammut ersiutit suuppat? Qaqugu nakorsiartariaqassaanga? Kalaallit Nunaanni illoqarfik suna TB-mik nappaateqarfiunerua? Apeqqutinut taakkununnga akissutit nittartakkami www.tuberkulose.gl-imi pissarsiarisinnaavatit.

Nittartakkamissaaq TB pillugu nalorsitsaaruteqarpoq. Apeqqutit qulit sivikinnerpaamik akissuteqarfigineqassapput killeqanngitsumillu misileeqattaartoqarsinnaalluni. Sukkanerpaamik akissuteqartoq taamaasillunilu pointinik pissarsinerpaaq 500 koruunit nalingannut pisissutissamik eqquissaaq.

Nunatsinni TB-mik suliallit marsip ulluisa 24-anni TB pillugu sammisaqarniarput. Nuummi tamanna pissaaq Nuukcenterimi ullup qeqqaniit sisamat tungaanut, taamaammat peqataanikkut TB- tamatumalu pitsaalinissaa pillugu ilikkagaqarit.
Rikke Bruun de Neergaard, Peqqissaasutut siunnersorti , Nunatsinni Nakorsaaneqarfik, toqq. 345189 rbdn@nanoq.gl