Piniakkanik sumiiffinni nalunaarsuineq

Suliniutip Piniakkanik Sumiiffinni Nalunaarsuinerup, naalisarlugu Pisunap siunertaraa piniartut piniagassanik aqutsinermi  tusaaniarneqarnerulernissaat. Suliniut Pisuna aqqutigalugu piniartut ataasiakkaaginnaanngitsut nunaqarfinnili illoqarfinnilu piniartut piniarnermillu soqutigisallit piniakkanik aqutsinermut peqataanerulersinniarneqarput. Suliniutip Pisunap siunertaa pillugu Piniarnermut Naalakkersuisoqarfimmi allaffimmiu Nette Levermann, Else Olsvigip Tusagassiivimmeersup nassuiaasippaa.

Nette Levermann: - Piniakkanik aqutsinermi  piniartut amerlanerusut tusaaneqarnerulersikkusuppagut. Piniartut isumaat Piniarnermut Siunnersuisoqatigiit kiisalu tusarniaanerit aqqutigalugit piniarnermik aqutsisoqarfinnut annguttarput.

Suliniutip Pisunap siunertaa sumik tunngaveqarpa?

Nette Levermann: - Suliniut Piniartut 2008-mi nuna tamakkerlugu isumasioqatigiissinneqarmata saqqummiunneqaqqaarpoq. 2009-mi aningaasaliiffigineqarpoq Qaasuitsullu kommuniani aallartinneqarluni. Qaasuitsup kommuniani siornagut immikkut kommuneqarfiusimasut tamaasa neqeroorfigineqarput  ilaaqqullugit, akuersisullu suliniummi ulloq manna tikillugu tassa suleqataapput.

Kisianni suliniutip sunaana siunertarpiaraa?

Nette Levermann:- Soorunami piniarnerup piujuaannartitsinermik tunngaveqarluni ingerlanneqarnissaa. Aamma Pinngortitaleriffiup siunnersuisarnerinut piaarnerusumik qisuariaateqartarnissarput siunertaavoq. Piniakkanut atatillugu siunnersuisarnermi suliap aallaqqaataaniit naammassineqarneranut piffissaq sivisusinnaasarpoq. Pinngortitaleriffimmiut ukiut tallimakkaarlugit imaluunniit qulikkaarlugit piniakkanik kisitsinissamut periarfissaqartarput, piniartulli ullut tamaasa piniakkatik qanillugit inuusut piniakkani allanngortoqarnera sukkasuumik malugisinnaasarpaat takusinnaasarlugulu. Suliniuteqarnikkut piniartuniit piniakkanik aqutsiveqarfinnut attaveqarneq pisariinnerulersinniarneqarpoq.  Pinngortitaleriffiup piniartullu paasissutissatigut tunniussaasa tamatigoornerulernissaat aamma anguniarneqarpoq.

Piniartut Pinngortitaleriffiullu saniatigut kikkut suliniummi suleqataappat?

Nette Levermann:- Qaasuitsup kommunia, Kanukoka, KNAPK aamma ICC . Aamma siunnersuisarfik Danmarkimeersoq, najugarisami siunnersuisarnermik immikkut sammisalik suleqataavoq.

Suleriuseq suna atorlugu suliaq ingerlanneqarpa?

Nette Levermann:-  Sumiiffiit suliniummut peqataasut piniarnermik aqutsiveqarfimmit kiisalu Danmarkimi siunnersuisarfimmeersunit orninneqartarput. Tikinneqartuni innuttaasunut ataatsimiitsitsisoqartarpoq, kommuni sinnerlugu peqataasunik, aalisartut piniartullu peqatigiiffiinik soqutigisaqartunillu allanik oqaloqatiginninnerit tassani pisarput. Taava pinngortitamik pisuussutinillu atuinermik siunnersuisoqatigiit kikkunnilluunniit ilaasortaaffigineqarsinnaasut pilersinneqartarput. Siunnersuisoqatigiinnut ilaasortaasut pinngortitami angalaarnerminni malugisatik takusatillu allattortarpaat. Piniakkat sorliit nakkutiginerunissanerlugit Siunnersuisoqatigiit namminneq aalajangertarpaat. Imaassinnaavoq imaani imaluunniit nunami uumasut, timmissat, siku imaluunniit umiarsuit angallaneri ullorsiutinut allattuisarnikkut malinaaffigineruniarlugit aalajangertut. Kvartalikkaarlugit ataatsimeeqatigiittarput piffissamilu qaangiuttumi maliginiakkatik misigisatillu eqqartortarpaat. Piniakkani ukiumut siulianut naleqqiullugu allanngortoqarsimappat, taava soorlu inatsisit iluaqutigalugit iliuuseqartoqarnissaanik siunnersuuteqarsinnaapput. Kisitsisit amerlassutsillu uani isiginiarneqarpallaanngillat allanngorarnerilli maluginiarnissaat pineqarnerulluni.

Kommunit marluinnaat suliniummi peqataapput, sooruna kommunit tamarmik peqataanngitsut?

Nette Levermann:- Qaasuitsup kommunia aallaqqaammut ukiuni siullerni pingasuni kisimi suleqataavoq, taavani piniakkat piniagassaqarfiillu aallaqqaammut sammineqartussaammata. Qeqertarsuup tunuani aallartippugut, taavali EU ukiunut pingasunut tullernut aningaasaliimmat Qaasuitsup kommuniani sumiiffit avannarpasinnerusut aamma ilanngunneqarput. Kissaatigineqarpoq Tunup kujataatalu suliniummi ilanngunneqarnissaat. Suliniummi nutaami Kommuneqarfik Sermersooq nunattalu kujataa sammineqassapput. Pisuussutit  uumassusillit sammineqarnissappat. Pissuussutit nunanik allanik soorlu Canadamik  avitseqateqarluni piniagarineqartut  najugarisami piniakkanik aqutsinermut  ilaatinneqarnissaat ajornakusoorsinnaammat piniakkat nuttanngitsut kisimik sammineqassapput.

Sooruna suliniut suliniutitut ingerlasoq, Aalisarnermut Piniarnermullu Naalakkersuisoqarfimmi immikkoortortatut ingerlanani?

Nette Levermann:- Nuna tamakkerlugu politikkiliortoqarnissaa siunertaammat. Kommunini Namminersorlutillu Oqartussani sullissinikkut assigiissumik ingerlatsisoqalernissaa anguniagaavoq.

Suliniut manna tikillugu qanoq ingerlasimava?

Natte Levermann:- Sumiiffinni ataasiakkaani pinngortitamik pisuussutinillui atuinermut siunnersuisoqatigiit manna tikillugu siunnersuutinik assigiinngitsunik 17-inik tunniussaqarnikuupput. Assigiinngitsunik kissaateqarput. Siunnersuutit ilaat kommuninut tusarniaassutigineqaleruttorput ilaallu suli aningaasassaaleqitinneqarlutik. Siunnersuutit ilaat kommunalbestyrelsenut suli saqqummiunneqanngillat. Siunnersuutit ilaat timmissat pillugit nalunaarutip allanngortinneqarnissaanik imaqarput. Siunnersuutit ilaat ataaseq nalunaarummik pilersitsinermik aamma kinguneqarnikuuvoq. Suliniut Pisunamut nunaqarfiit suleqataasut tassaapput Niaqornaarsuk, Attu, Kitsissuarsuit aamma Akunnaaq. Suleqataasut Upernaviup nunaqafittaaneersunik ilaneqarumapput kiisalu Qaanaarmiut aamma suleqataarusullutik tutsiunnikuuppu.t Qaasuitsup kommunia Qaanaamukartitsimmat suliut Qaanaarmiunut ilisaritinneqarpoq. Suliniummut aningaasalersuineq aappaagu 2016-imi unittussaavoq, taamaakkaluartorli suliniutip aningaasalersorneqanngikkaluarluni ingerlaannarnissaa angorusupparput. Suleqataasunut iluaqutissartarivaa, sumiiffinni ataasiakkaani nammineq piniakkanut aqutseqataanerulerneq. Suliniut Candamisulli aaqqissuussaanngilaq. Canadami piniartut piniakkat pillugit paasissutissanik nalunaarusiortinneqartarput akissarsialerlugit, nalunaarusiatik ilisimatuunut tunniuttarpaat ilisimatuup allaaserisatut avammut ingerlateqqittarlugit. Maani nunatsinni piniartut piumassutsimikkut aqutseqataarusussiat anguniarparput, taamaammallu paasissutissanik katersinermi akissarsiaqartitsisoqartassanngilaq.

Siunissamut suna neriuutigineqarpa? Pisuna aningaasalerneqarluni ingerlaqqissasoq imaluunniit piniartut namminneerlutik soqutiginninnertik naapertorlugu aqutseqataanerulissasut?

Nette Levermann:- Suliniummi periutsip atorneqartup kommuneqarfinni tamani Namminersorlutillu Oqartussani  ingerlalernissaa neriuutigaarput. Sumiiffinni ataasiakkaani piniartut piniakkanut aqutseqataanerulernissaat angorusupparput. Massakkumut ingerlanitsinni paasivarput pingaartumik tuttunik umimmannillu aqutsinermut piniartut peqataatinneqarpata pitsaasumik aaqiinerussasoq. Timmissat arferillu nuttartuartuusut aqukkuminnaannerupput. Timmissat pillugit nalunaarutip allanngortinneqarnissaanik siunnersuutit piffissaangallartillugu tunniunneqarsimasutut oqaatigisariaqarpoq, nalunaarutip nalilersoqqinneqarnerata nalaani tunniunneqarmata.

Suliut aappaagu 2016-imut killilerneqarpoq, naammassiartornerani naliliisoqassanerluni?

Nette Levermann:- Soorunami taamaattoqassooq. Suliniut ukiuni pingasuni ingerlareersoq ukioq 2013-imi Nuummi isumassarsioqatigiittoqarmat  aamma naliliiffigineqarpoq. Isumassarsioqatigiinnermut peqataapput sumiiffinni ataasiakkaani pinngortitamik pisuussutinillu atuineq pillugu siunnersuisoqatigiinni ataqatigiiissaarisut. Sumiiffiinni suleqataasuni innuttaasunut aamma ataatsimiititseqattaarpugut, taakkunani sumiiffinni ataasiakkaani pinngortitamik pisuussutinillu atuineq pillugu siunnersuisoqatigiinni ataqatigiiissaarisut sulinerminni misilittagqalernissaat pillugu aamma peqataatinneqarput. Ataatsimiitsitsinerni ujartorneqartunut ilaavoq pinngortitamik pisuussutinillu atuineq pillugu siunnersuisoqatigiit sumiiffinni assigiinngitsuneersut pitsaanerusumik attaveqaqatigiissinnaalernissaat. Sumiiffinni ataasiakkaani piniakkanik aqutsineq pillugu ataatsimeersuarnermut allatullu katersuunnernut ilisimatuut peqataatinnissaat katersortinnissaallu ajornanngitsuararsuusarpoq. Taamaammat innuttaasut piniagassanillu atuisut katersortinneqartarnissaat innuttaasunit ujartorneqarpoq.

Piniartut suliniummut peqataanerat suleqataanerallu massakkumut qanoq ippa?

Nette Levermann:- Aallaqqaammut soqutiginnittoqartorujussuuvoq, paasissutissarpassuit katersupallarneqarput, taakkualu kinguneqartinneqarnissaannut ingerlaannangajak pisoqarnissaa naatsorsuutigineqarpasilluni. Kisianni suliap ingerlariaasia naatsorsuutigisamit arriinnerulaartarami. Siunnersuutit ilaat kommunini ilaallu Namminersorlutik Oqartussani suliarineqartussanngortarput. Suliaq aallartissappat akuerineqaqqaartariaqarpoq  allaffissornertaalu utoqqikatannarsinnaasumik arriitsumik ingerlanneqarsinnaasarluni. Siunnersuutip qaqugu timitalerneqarnissaa nalorninarsinnaasarluni. Taamaammat suliniut nuna tamakkerlugu politikkikkut atuutilissappat siunnersuutit  pisariinnerusumik sukkanerusumillu ingerlanneqarnissaannut eqqumanissaq pingaaruteqarpoq.

Piniakkanik sumiiffinni nalunaarsuinerup nittartagaa alakkaruk.